Najważniejsze informacje w skrócie:

• 521,40 zł za koszyk emeryta: Wiosna przyniosła koniec krótkotrwałej stabilizacji cen. W skali roku wydatki jednoosobowego gospodarstwa senioralnego na podstawowe zakupy FMCG wzrosły o ponad 26 zł, a w ciągu ostatniego miesiąca wartość koszyka poszła w górę o blisko 6 zł.
• 13. emerytura przywraca godność: Wypłata 13. emerytury sprawiła, że udział podstawowych zakupów w domowym budżecie spadł w kwietniu do 15,55%. Pokazuje to realny wpływ jednorazowych transferów socjalnych, ponieważ jeszcze w marcu, przy standardowym świadczeniu, wskaźnik ten wynosił odczuwalne 30,16%.
• Najwyższa inflacja osobista (5,29% r/r): Dynamika kosztów w koszyku seniora wyraźnie przebija oficjalny odczyt GUS (3,2%). To bezpośredni wynik konieczności kupowania towarów w małych gramaturach bez wsparcia wielopaków, a także silnych podwyżek w kategoriach pierwszej potrzeby, takich jak chemia domowa (mleczko do czyszczenia +87% m/m w okresie przedświątecznym).

Przerwa w niedoli emerytów. Najlepszy miesiąc w roku

Indeks Miesięcznych Zakupów dla profilu Emeryta wyniósł w kwietniu 2026 roku 521,40 zł. W przeliczeniu na pojedyncze dni oznacza to, że bieżące wyżywienie i utrzymanie podstawowej higieny przez osobę w wieku senioralnym kosztuje średnio 17,38 zł dziennie. Koszyk tej grupy powrócił na ścieżkę wzrostową zarówno w ujęciu miesięcznym, jak i rocznym. W stosunku do ubiegłego miesiąca, czyli marca 2026 roku, kiedy to koszyk wyceniono na 515,70 zł, senior musiał wydać przy kasie o 5,70 zł więcej. Przekłada się to na miesięczną dynamikę wzrostu rzędu 1,1%.

Znacznie gorzej wygląda porównanie obecnych paragonów z kwietniem 2025 roku, w którym wartość analogicznego zestawu produktów wynosiła 495,20 zł, wskazuje na wydatek większy o 26,20 zł. Taka zmiana oznacza, że osobista inflacja w gospodarstwie senioralnym wynosi obecnie 5,29% w ujęciu rok do roku. Wzrost ten jest szczególnie odczuwalny dla osób dysponujących ograniczonymi i sztywnymi dochodami, które nie mają możliwości swobodnego optymalizowania swoich nawyków zakupowych poprzez częste wybieranie produktów w dużych gramaturach.

Indeks Miesięcznych Zakupów kontra emerytura. "Trzynastka" wszystko zmienia

Zestawienie kosztów koszyka z dochodami seniorów w kwietniu wykazuje nietypową korektę wskaźników obciążenia domowego budżetu. Zjawisko to wynika bezpośrednio z wypłaty dodatkowego świadczenia w postaci trzynastej emerytury, co przełożyło się na czasowe podwojenie przychodów w tej grupie gospodarstw domowych. W marcu 2026 roku, przy standardowym świadczeniu, udział podstawowych zakupów w budżecie emeryta wynosił 30,16%. W kwietniu, dzięki zwiększeniu puli dostępnych środków, wskaźnik ten obniżył się do poziomu 15,55%. Jest to wartość niższa niż w przypadku singla, u którego obciążenie wynosi 21,36%, czy rodziny czteroosobowej ze wskaźnikiem 23,49%. Dane te pokazują, jak istotny wpływ na realną siłę nabywczą osób starszych mają jednorazowe transfery socjalne.

Warto też zauważyć, że w kwietniu 2025 roku, po doliczeniu do emerytury minimalne “trzynastki”, obciążenie dochodu wyniosło 16%. To pokazuje, że seniorów stać na więcej, niż rok temu - waloryzacja dalej wygrywa z wzrostem cen.

– Kwiecień pokazał w praktyce, w jaki sposób wypłata 13. emerytury wpływa na poczucie stabilizacji finansowej seniorów. Podwojenie przychodu sprawiło, że obciążenie portfela wydatkami na żywność i higienę spadło do poziomu 15,55%, co pozwala na znacznie większą swobodę w gospodarowaniu pozostałymi środkami. Można stwierdzić, że tego typu świadczenia przywracają seniorom poczucie godności i bezpieczeństwa, którego brakuje im w pozostałych miesiącach roku. Seniorzy tak właśnie chcieliby czuć się przy każdej wypłacie z ZUS, ponieważ przy standardowej wysokości emerytury ich sytuacja jest znacznie trudniejsza niż w przypadku singli czy rodzin – zauważył Michał Tomaszkiewicz, autor badania.

Ekstra wydatek miesiąca: Koszty przedświątecznych porządków i wielkanocnego stołu

Święta Wielkanocne wypadły w tym roku w kwietniu. Seniorzy, którzy bardzo cenią sobie tradycję, przygotowania do obchodzenia Wielkiego Tygodnia traktują niebywale serio. Zanim w ogóle będzie mowa o obchodzeniu zmartwychwstania, najpierw rzucają się w wir porządków, w tym do obowiązkowego mycia okien. Uzupełnienie zapasów preparatów chemicznych, ze szczególnym uwzględnieniem płynów do mycia okien oraz niezbędnych akcesoriów czyszczących, wymaga przeznaczenia kwoty w przedziale od 40 do 60 złotych.

Drugim, bardziej kapitałochłonnym elementem wielkanocnego budżetu jest zaopatrzenie świątecznego stołu. Samodzielne przygotowanie tradycyjnych potraw, obejmujące zakup zwiększonej liczby jaj, składników na barszcz biały wraz z wędlinami oraz półproduktów niezbędnych do wypieku ciast, powiększa kwietniowe wydatki o kolejne 100 do 150 złotych.

W ogólnym rachunku, realizacja podstawowych zwyczajów świątecznych oznacza dla emeryta jednorazowy nakład finansowy w granicach od 140 do 210 złotych. W marcu taki wydatek oznaczałby niebezpieczne zbliżenie się do maksymy "zastaw się, a postaw się". W kwietniu, dzięki 13. emeryturze, wydatek nie ma tak duzego znaczenia dla całości budżetu, mimo że odzwierciedla 10 dni wydatków na żywność.

Co podrożało, co potaniało? Czysty zysk sklepów na chemii

W ujęciu rok do roku, zauważalne są obniżki cen nieprzetworzonych produktów rolnych i nabiału. Liderem spadków pozostaje kapusta, która staniała o 35%, oraz masło, za które trzeba dziś zapłacić o 31% mniej niż dwanaście miesięcy temu. Mniej kosztują również pomarańcze i mleko. Z drugiej strony, wypracowane w ten sposób oszczędności są pochłaniane przez wzrosty w pozostałych częściach sklepu. Zauważalnie podrożały pomidory, notując skok o 27% rok do roku. Wyższe koszty widać także w dziale chemii gospodarczej, gdzie mleczko do czyszczenia podrożało o 16%, a pianka do golenia o 18% względem ubiegłego roku.

Zestawienie danych z kwietnia z cennikami z marca pokazało silną anomalię cenową. W ciągu trzydziestu dni mleczko do czyszczenia podrożało o 87%, płatki kukurydziane o 50%, a ceny śliwek wzrosły o 46%. Równolegle na półkach pojawiły się pierwsze korekty zgodne z kalendarzem sezonowym. Truskawki staniały o 20% w stosunku do ubiegłego miesiąca, a w kategorii drogeryjnej żel do mycia twarzy kosztuje o 30% mniej.

Taki skok cen w ciągu zaledwie trzydziestu dni to w głównej mierze wynik strategii sieci handlowych. Wykorzystując okres przedświątecznych, wiosennych porządków i związany z tym naturalny wzrost popytu, detaliści rezygnują z ofert promocyjnych i przywracają wyższe marże regularne. Jednocześnie, sam poziom tych bazowych cen wyjściowych pozostaje pod presją obiektywnych czynników na wcześniejszych etapach łańcucha dostaw.

- Na wzrosty cen chemii gospodarczej wpływ mają takie czynniki, jak dostępność surowców, cena energii i koszty pracy. Ważny w tym zakresie jest proces produkcji – pozyskania dobra i wykorzystanie w tym procesie energii elektrycznej - powiedziała dr Justyna Rybacka z Uniwersytetów WSB Merito.

Porównanie indeksów. Drożyzna seniorów wyższa od ogólnej

Zgodnie z wyliczeniami Głównego Urzędu Statystycznego, kwietniowa inflacja konsumencka CPI wyniosła 3,2% w ujęciu rocznym. Rynkowy Indeks cen w sklepach detalicznych ukształtował się na poziomie 3,7% dla całego rynku oraz 3,2% dla samej żywności. Tymczasem osobista inflacja jednoosobowego gospodarstwa senioralnego, mierzona naszym wskaźnikiem, osiągnęła pułap 5,29%. Wynik ten jest zauważalnie wyższy od oficjalnych średnich ogólnopolskich, a także przewyższa odczyty zdefiniowane dla singla oraz czteroosobowej rodziny.

Przyczyny tak dużego odchylenia wskaźnika w przypadku osób starszych mają charakter strukturalny i wynikają ze specyfiki ich profilu konsumpcyjnego. Koszyk CPI Głównego Urzędu Statystycznego uwzględnia szerokie spektrum usług i towarów, w tym koszty transportu czy paliw, które w budżecie przeciętnego emeryta stanowią marginalny udział, a ich ewentualne spadki zaniżają ogólny wynik makroekonomiczny. Seniorzy przeznaczają główną część swoich stałych dochodów na żywność oraz podstawowe środki czystości i higieny osobistej, czyli dokładnie te kategorie produktów, które na przestrzeni ostatniego roku odnotowały jedne z najwyższych wzrostów cenowych na sklepowych półkach.

Osoby starsze z reguły nie optymalizują wydatków poprzez zakup towarów w promocyjnych wielopakach czy opakowaniach o dużej pojemności. Wynika to z ich niższego dziennego zapotrzebowania kalorycznego, ograniczonych możliwości fizycznych związanych z transportem ciężkich zakupów oraz braku wolnych środków w portfelu na robienie długoterminowych zapasów. W efekcie emeryt nabywa produkty w małych gramaturach, przeważnie po regularnych cenach jednostkowych, co sprawia, że w całości absorbuje wszystkie rynkowe wzrosty i marże nakładane przez sieci handlowe detalistów.

Źródło: PolskieRadio24.pl/UCE Research/WSB Merito/Michał Tomaszkiewicz

Skąd to wiemy? Jak to wyliczyliśmy?

Indeks Miesięcznych Zakupów (IMZ) to cykliczny raport oparty na autorskiej metodologii Michała Tomaszkiewicza, realizowany dla PolskieRadio24.pl we współpracy z UCE Research i Uniwersytetami WSB Merito.

W odróżnieniu od wskaźników inflacji (CPI) podawanych przez GUS, IMZ nie mierzy ogólnego poziomu cen w gospodarce, lecz pokazuje nominalny koszt zakupu ściśle określonego zestawu produktów (FMCG), niezbędnych do funkcjonowania przez miesiąc. Fundamentem wyliczeń są dane z raportu "Indeks cen w sklepach detalicznych" (UCE Research/WSB Merito), opartego na analizie 104 000 odczytów cen w ponad 48 000 placówkach handlowych.

Badanie prowadzone jest w trzech odsłonach, analizujących koszyki dla różnych typów gospodarstw domowych: Singla, Rodziny 2+2 oraz Emeryta. Prezentowany powyżej profil Emeryta zakłada osobę starszą prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe, której decyzje zakupowe oparte są na tradycji kulinarnej, gotowaniu w domu od podstaw i oszczędnym gospodarowaniu zasobami (wykorzystywanie żywności w 100%), przy jednoczesnym uwzględnieniu specyficznych wydatków na leki (suplementy, maści przeciwbólowe). Koszty koszyka odniesiono do najniższej emerytury netto.