Jak wybrać sok, a nie nektar z owoców? "Tych produktów nie kupuj!"

Soki i nektary owocowe. Czym się różnią?

Warto to zrobić przede wszystkim dlatego, że napoje z owoców to stały element w diecie Polaków. Jak np. wynika z badania Target Group Index przeprowadzonego przez Kantar Polska w latach 2024-2025, blisko połowa - bo 47,6 procent - naszych rodaków pije soki ze sklepów. Blisko 18,6 proc. sięga po sok codziennie lub częściej, a 34,2 proc. pije je raz w tygodniu lub rzadziej. Średnio na osobę w Polsce przypada litr soku miesięcznie. Tym bardziej więc powinniśmy wiedzieć, jaki produkt najlepiej wybrać. Czy każdy sok jest taki sam? Czym różni się sok od nektaru i dlaczego na etykiecie nie zawsze można zobaczyć hasło "bez dodatku cukru"? Które produkty omijać szerokim łukiem? Aby się tego dowiedzieć, warto sięgnąć po najnowszą analizę IJHARS.

Soki i nektary to produkty owocowe, warzywne lub owocowo-warzywne. Ich oznaczenia są ściśle uregulowane przez obowiązujące przepisy, w myśl których soki wytworzone z owoców dzielimy na: soki owocowe, soki owocowe odtworzone z zagęszczonego soku owocowego, soki owocowe zagęszczone (koncentraty owocowe, koncentraty soków owocowych) oraz mniej spotykane soki owocowe w proszku czy też soki owocowe wyprodukowane z użyciem ekstrakcji wodnej.

Soki owocowe pochodzą z jadalnych części zdrowych, dojrzałych, świeżych, schłodzonych lub zamrożonych owoców, jednego lub większej liczby gatunków - podkreśla IJHARS. Przepisy zezwalają producentom na mieszanie soku owocowego z przecierem owocowym. W naszym kraju dużą sympatią konsumentów nierzadko cieszy się też sok pomidorowy, który - według przepisów - zalicza się również do soków owocowych. Często na etykiecie możemy zauważyć oznaczenie "zagęszczony sok owocowy". To koncentrat soku owocowego, wytworzony z z jednego lub większej liczby gatunków owoców poprzez usunięcie zawartej w nim części wody.

• Masz tyle lat? Twój mózg właśnie działa najlepiej
• Owoce mogą chronić płuca przed smogiem. Wystarczą cztery porcje dzienni
• Szybkie odchudzanie. Czy warto sięgać po diety, które obiecują błyskawiczne efekty?

Nektar owocowy. Czym jest i jak powstaje?

Czym z kolei jest równie popularny nektar owocowy, występujący na półkach sklepowych w całej gamie przeróżnych smaków? Nektary owocowe powstają poprzez dodanie wody do soków lub przecierów wytworzonych z owoców, lub ewentualnie z ich mieszaniny. O fakcie tym producent danego napoju powinien szczegółowo poinformować na etykiecie. Powinnam znajdować się tam informacja o minimalnej zawartości soku lub przecieru powinna, w oznakowaniu poprzez określenie "zawartość owoców minimum ... procent" (może wynosić od 25 do 50 proc.). "Jeżeli nektar owocowy został otrzymany w całości lub w części z zagęszczonego soku lub przecieru owocowego, wówczas w pobliżu nazwy powinien znaleźć się odpowiedni zapis, np. 'częściowo z soku zagęszczonego', 'z przecieru zagęszczonego'" - zauważa IJHARS.

• Najlepsza pizza w Polsce? Tuż pod Łodzią
• Pizza z ananasem za 500 zł. Wiadomo, gdzie ją sprzedają. Skąd taka cena?

Co z kolei możemy znaleźć w składzie soków owocowych i nektarów? Niezależnie od tego, jaką metodą powstały, producent może do nich dodawać np. sok cytrynowy lub sok z limonek, aby regulować kwaśność smaku. Przepisy pozwalają również na wzbogacanie napoju o witaminy i składniki mineralnego. Do soku pomidorowego np. można dodać sól, przyprawy i zioła. Jednak - jak wskazuje IJHARS - lista dozwolonych dodatków do żywności jest bardzo ograniczona.

"Bez dodatku cukru"

Ciekawostka: soki owocowe nie mogą być dosładzane, wyjątek stanowi tu jednak sok z rokitnika. Dlatego - na co szczególnie należy zwrócić uwagę przy zakupie - używanie określenia "bez dodatku cukru" w oznakowaniu jest niedozwolone. "W produkcji nektarów owocowych można dodawać cukry i miód (w ilości nie większej niż 20 procent ) lub w określonych przypadkach zastąpić cukry substancjami słodzącymi" - informuje IJHARS.

Soki i nektary owocowe. Na co zwracać uwagę podczas zakupów?

Co musi znaleźć się na etykiecie soków i nektarów? Przede wszystkim nazwa, np. nektar gruszkowo-jabłkowy lub sok pomarańczowy. Poza tym doszukujmy się:

• wykazu składników (w określonych przypadkach przewidywane są zwolnienia z jego podawania tj. w produktach jednoskładnikowych, kiedy nazwa jest identyczna z nazwą składnika np. sok marchwiowy),
• wartości odżywczej,
• warunków przechowywania,
• daty minimalnej trwałości lub terminu przydatności do spożycia,
• nazwy lub firmy i adresu podmiotu odpowiedzialnego za informacje na temat żywności,
• ilości netto produktu.

"Jeśli producent zastosował metodę utrwalania np. pasteryzację czy sterylizację, powinien poinformować o tym w oznakowaniu. Taka informacja powinna znaleźć się przy nazwie np. sok jabłkowy pasteryzowany" - podkreśla IJHARS.

"Świeży" i "świeżo wyciśnięty". Co to tak naprawdę oznacza?

Wraz ze wzrastającym poziomem świadomości na temat zdrowia i zdrowego odżywiania coraz częściej sięgamy po soki świeżo wyciskane, które również znajdziemy w popularnych dyskontach. Uwaga - określenia "świeży" lub "świeżo wyciśnięty" mogą być stosowane tylko w przypadku soków świeżo wyciśniętych lub bezpośrednio tłoczonych, które nie zostały poddane procesom utrwalania żywności - np. zamrożeniu, pasteryzacji.

Soki nektary owocowe w polskich sklepach. Kontrola IJHARS

W ostatnim czasie IJHARS przeprowadził szeroko zakrojoną kontrolę soków i nektarów owocowych, które kupuje przecięty Polak. Ich wyniki raczej nie są optymistyczne  -np. nieprawidłowości w oznakowaniu stwierdzono w niemal co piątej partii produktów. Kontrolą  objęto 88 podmiotów, a wyżej wspomniane nieprawidłowości stwierdzono w przypadku 21,6 proc. skontrolowanych podmiotów.

"Smak owocu z posmakiem pleśni"

Cechy organoleptyczne - jak pisze IJHARS - zostały zakwestionowane wobec 2,7 procent skontrolowanych partii. W przypadku jednego z nektarów stwierdzono "nietypowy wyczuwalny smak owocu z posmakiem pleśni, natomiast w przypadku soku jabłkowego nietypowy smak obcy gruszkowy". Nieprawidłowości odnotowano również w zakresie parametrów fizykochemicznych - dotyczyły one aż w 7,8 proc. skontrolowanych partii. Wiązały się z niezgodną z zadeklarowaną w oznaczeniu zawartością cukrów.

Nieprawidłowe etykiety

Jeśli zaś chodzi o weryfikację prawidłowości oznakowań, błędy stwierdzono w przypadku 18 proc. skontrolowanych soków i nektarów. Jak wymienia IJHARS, dotyczą one:

• zamieszczenia w oznakowaniu soków owocowych informacji, wprowadzających konsumenta w błąd, np. "bez dodatku cukru", "bez dodatku konserwantów”, "bez konserwantów…", "…niesłodzony", "nie zawiera konserwantów, substancji słodzących ani sztucznych barwników", podczas gdy do tych wyrobów nie można ich dodawać,

• wprowadzania w błąd konsumenta poprzez użycie w oznakowaniu sfomułowań: "naturalny…", "naturalny sok wyciśnięty z …" podkreślających naturalność produktu, podczas gdy wszystkie soki owocowe z definicji są naturalne,

• zamieszczenia z przodu etykiety informacji "świeżo tłoczony" sugerującej, że produkt jest świeży i nie poddany procesom utrwalania, podczas gdy produkt był poddany pasteryzacji,

• umieszczenia zapisu "100 procent sok tłoczony z jabłek", podczas gdy wyrób został otrzymany z jabłek i czarnych porzeczek,

• braku zamieszczenia w pobliżu nazwy wyrobu sformułowania "z zagęszczonego soku",

• braku podania informacji dotyczącej procesu utrwalania, jakiemu został poddany wyrób, np. pasteryzacji.

"W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami zastosowano sankcje przewidziane obowiązującymi przepisami prawa żywnościowego" - podała IJHARS.

Źródło: goc.pl/Polskieradio24.pl/hjzrmb