Następca Chameneiego coraz bliżej? Jedno nazwisko wraca najmocniej
Sprzeczne sygnały z Teheranu podgrzewają napięcie wokół sukcesji po ajatollahu Alim Chameneim. Gdy jedni mówią, że wybór nowego przywódcy Iranu jest bliski finału, inni przyznają, że harmonogram pozostaje niejasny. W centrum spekulacji znalazł się Mojtaba Chamenei - syn zmarłego lidera, od lat uznawany za jedną z najbardziej wpływowych i zarazem najbardziej tajemniczych postaci irańskiego systemu władzy.
2026-03-06, 17:20
Wybór najwyższego przywódcy Iranu pod znakiem zapytania
W ciągu ostatnich godzin pojawiły się sprzeczne doniesienia na temat harmonogramu wyboru nowego przywódcy Iranu. Jeden z wysokich rangą członków Zgromadzenia Ekspertów powiedział mediom państwowym, że proces jest "bliski zakończenia", podczas gdy inny członek ZE poinformował, że czas trwania procesu jest "niejasny".
Najwyższy przywódca jest najwyższym autorytetem religijnym i politycznym w Republice Islamskiej. Urząd ten daje uprawnienia nieporównywalne z większością innych systemów politycznych. Jest głównodowodzącym sił zbrojnych i sprawuje bezpośredni nadzór nad sądownictwem, mediami państwowymi i Radą Strażników, co daje mu skuteczne prawo weta zarówno w stosunku do ustawodawstwa, jak i kandydatów w wyborach. Ma on decydujący głos w polityce zagranicznej i wewnętrznej. Stanowisko to obejmuje się dożywotnio, a decyzję o wyborze kandydata podejmuje Zgromadzenie Ekspertów, składające się z wybranych na ośmioletnią kadencję 88 uczonych islamskich.
Nim jednak zgromadzenie podejmie ostateczną decyzję, kandydat musi zostać najpierw zweryfikowany i zatwierdzony przez Radę Strażników. Jest to 12-osobowy organ, którego członkowie są mianowani przez najwyższego przywódcę i najwyższego sędziego (również mianowanego przez najwyższego przywódcę). W rezultacie powstaje struktura funkcjonująca w obiegu zamkniętym: najwyższy przywódca zatwierdza osoby uprawnione do zasiadania w organie, którego konstytucyjnym zadaniem jest nie tylko wybieranie najważniejszej osoby w państwie, ale także sprawowanie nad nią nadzoru, a nawet złożenie jej z urzędu.
Kto zastąpi Chameneia?
Faworytem w wyborze następcy zmarłego ajatollaha jest jego syn Mojtaba Chamenei - irański duchowny, który wcześniej nie piastował żadnych wysokich stanowisk ze względu na więzy krwi. Uznawany był jednak za jedną z najbardziej wpływowych osób w Iranie.
W amerykańskiej depeszy dyplomatycznej z 2008 roku można przeczytać, że postrzegano go jako "zdolnego i potężnego przywódcę, który może w przyszłości zdobyć co najmniej część władzy w kraju". W tej samej depeszy pojawiła się informacja, że niektórzy widzą w Mojtabie następcę ojca na stanowisku najwyższego przywódcy.
Duchowny współpracował blisko z Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej. W 2019 roku został objęty przez Stany Zjednoczone sankcjami za realizację "destabilizujących ambicji jego ojca i opresyjnych celów wewnętrznych". Ponadto, Mojtaba Chamenei miał zakulisowo wspierać wybór konserwatywnego prezydenta Mahmuda Ahmadineżada w 2005 roku oraz jego reelekcję w 2009 roku.
Warto jednak wspomnieć, że w przeszłości pojawiały się podejrzenia, jakoby Mojtaba zamontował podsłuch w telefonie ojca i kontrolował dostęp do ajatollaha, budując sieć swoich sojuszników w ramach irańskiego systemu władzy.
Czytaj także:
- Wybrano nowego przywódcę Iranu? "To syn zabitego Ali Chameneiego"
- Nowy przywódca Iranu. Gajda: jest naznaczony męczeństwem
- Pogrzeb Chameneiego. "Spocznie w najbardziej świętym mieście Iranu"
Źródło: PAP/asz