Epidemia koronawirusa. E-lekcje historii z Polskim Radiem. Materiały dla nauczycieli. II wojna światowa

Przedstawiamy wybór artykułów i serwisów historycznych, które urozmaicą zdobywaną przez uczniów wiedzę, wzbogacą e-lekcje o najciekawsze audycje historyczne, infografiki i materiały interaktywne oraz pozwolą najbardziej zainteresowanym wsłuchać się w opinie najwybitniejszych historyków. Materiały przygotowane przez portal PolskieRadio24.pl bazują także na bogatych zbiorach nagrań z 95-letniej historii Polskiego Radia. Użytkownicy mają więc możliwość wsłuchać się w głosy wybitnych postaci, o których do tej pory jedynie czytali w podręcznikach.

W siódmym artykule z cyklu prezentujemy propozycje dotyczące II wojny światowej. Wybór oparliśmy o podstawę programową (zalecenia dla poziomu podstawowego i rozszerzonego) dla liceów i techników.

II WOJNA ŚWIATOWA

XLV. Świat na drodze do II wojny światowej.

Uczeń: wyjaśnia wpływ polityki hitlerowskich Niemiec na rozbijanie systemu wersalskiego;

Nasze propozycje: 

• Remilitaryzacja Nadrenii jako przykład zanegowania porządku wersalskiego,
• Jak doszło do Anschlussu Austrii, 
• Utworzenie i charakter Protektoratu Czech i Moraw,
• Aneksja Kłajpedy do III Rzeszy, 

Uczeń: charakteryzuje politykę appeasementu; 

Nasze propozycje: 

• Układ Monachijski czyli rozbiór Czechosłowacji,
• Sylwetka Neville'a Chamberlaina,

Uczeń: wyjaśnia genezę paktu Ribbentrop-Mołotow i przedstawia jego postanowienia.

Nasze propozycje: 

• Pakt Ribbentrop-Mołotow jako czwarty rozbiór Polski, 

Uczeń: charakteryzuje i ocenia ekspansję Włoch oraz wojnę domową w Hiszpanii i jej uwarunkowania.

• Wojna włosko-abisyńska ,
• Bitwa pod Aduą - koniec włoskich marzeń o Abisynii, 
• Hiszpańska wojna domowa jako poligon Europy przez II wojną światową,

Powiązany Artykuł

Materiały dla nauczycieli. Renesans

XLVI. Wojna obronna Polski w 1939 roku. Agresja Niemiec (1 września) i Związku  Sowieckiego (17 września).

Zbiór unikatowych nagrań przemówień m.in. prezydenta Stefana Starzyńskiego wygłoszonych do Polaków we wrześniu 1939 roku za pośrednictwem Polskiego Radia znaleźć można na stronie "Halo, halo! Tu Polskie Radio! Wrzesień'39" [Kliknij obrazek poniżej]

Uczeń: charakteryzuje etapy wojny obronnej, podaje przykłady bohaterstwa obrońców, w tym: Westerplatte, Poczty Polskiej, Mokrej, Wizny, bitwy nad Bzurą, Warszawy, Kocka i zbrodni wojennych dokonanych przez agresorów, w tym w: Wieluniu, Bydgoszczy, Katowicach, Grodnie; 

Nasze propozycje:

• Historia obrony Westerplatte i relacje jej uczestników, 
• Bohaterska obrona Poczty Polskiej w Gdańsku, 
• Konrad Guderski - pierwszy dowódca obrony Poczty Polskiej w Gdańsku, 
• Wspomnienia uczestników walk o Wiznę, 
• Bitwa nad Bzurą - największe starcie wojny obronnej, 
• Jak cywile bronili Warszawy, 
• Wspomnienia uczestników bitwy pod Kockiem, 
• Bombardowanie Wielunia, 
• Egzekucje w bydgoskiej "Dolinie Śmierci"

Uczeń: wyjaśnia znaczenie powołania polskich władz państwowych i sił zbrojnych na uchodźstwie;

Nasze propozycje:

• Postać Władysława Sikorskiego, 
• Rada Narodowa jako namiastka parlamentu na obczyźnie, 
• Okoliczności powstania Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie we Francji, 

Uczeń: wyjaśnia przyczyny przegrania przez Polskę wojny obronnej, porównuje potencjał walczących stron; 

Nasze propozycje:

• Porównanie potencjału Wojska Polskiego, Wehrmachtu, Armii Czerwonej i wojsk sowieckich oraz PKB tych krajów [INFOGRAFIKA],

Uczeń: ocenia zachowanie dowódców (m.in. Edwarda Rydza-Śmigłego, Henryka  Sucharskiego, Juliana Filipowicza, Władysława Raginisa, Stanisława Dąbka, Tadeusza Kutrzeby, Franciszka Kleeberga), żołnierzy, polityków, w tym Ignacego Mościckiego, Stefana Starzyńskiego i ludności cywilnej podczas wojny obronnej w 1939 r.; 

Nasze propozycje: 

• Ucieczka władz polskich do Rumunii, 
• Sylwetka i ocena postaci Edwarda Rydza-Śmigłego, 
• Postać Henryka Sucharskiego, 
• Sylwetka i decyzje Władysława Raginisa, 
• Heroiczna śmierć Stanisława Dąbka. Wspomnienie jego podwładnego (film z transkrypcją),
• Postać Tadeusza Kutrzeby, 
• Franciszek Kleeberg - ostatni generał wojny obronnej, 
• Postać Ignacego Mościckiego, 
• Ocena postaci Stefana Starzyńskiego, 

Uczeń: przedstawia i ocenia zachowania aliantów wobec agresji hitlerowskich Niemiec.

• Przystąpienie aliantów do konfliktu i "Dziwna wojna" - artykuł zawiera nagranie przemówienia Józefa Becka, 

Powiązany Artykuł

Materiały dla uczniów i nauczycieli. Starożytność i średniowiecze

XLVII. II wojna światowa i jej etapy.

Uczeń: sytuuje w czasie i przestrzeni przełomowe wydarzenia II wojny światowej (polityczne i militarne); 

Nasze propozycje:

• Dzieje bitwy o Anglię, pierwszego znaczącego zwycięstwa nad nazistowskimi Niemcami poznać można z perspektywy biorących w niej udział polskich lotników na stronie bitwaoanglie.polskieradio24.pl. [Kliknij w obrazek poniżej] 

• Działania na morzach i Oceanie Atlantyckim, w które zaangażowane była polska Marynarka Wojenna poznasz dzięki serwisowi www.wojnanamorzu.polskieradio.pl [kliknij obrazek poniżej]

• Operacja Barbarossa, czyli starcie tytanów, 
• Podpisanie Land Lease Act, 
• Podpisanie Karty Atlantyckiej,
• Japoński atak na Pearl Harbor i przystąpienie USA do wojny,
• Konferencja w Wannsee i decyzja o "ostatecznym rozwiązaniu", 
• Oblężenie Stalingradu, 
• Operacja "Husky" - lądowanie aliantów na Sycylii, 
• Bitwa o Monte Cassino,
• Bitwa na Łuku Kurskim, 
• Lądowanie aliantów w Normandii, 
• Przemówienia Churchilla, Trumana i Żukowa w dniu zakończenia wojny w Europie, 
• Zrzucenie bomb atomowych na Hiroszimę i Nagasaki, 
• Amerykańska bomba czy sowieckie czołgi? Co zmusiło Japonię do kapitulacji?

Uczeń:  omawia narodziny i działalność Wielkiej Koalicji; opisuje uwarunkowania militarne i polityczne konferencji Wielkiej Trójki (Teheran, Jałta, Poczdam) i przedstawia ich ustalenia.

Nasze propozycje:

• Casablanca czyli preludium do spotkań Wielkiej Trójki, 
• Teheran - faktyczny koniec II Rzeczpospolitej,
• W Jałcie Stalin wziął wszystko, 
• Poczdam czyli powojenny podział Europy,

Powiązany Artykuł

Materiały dla nauczycieli. XVII WIEK

Uczeń: charakteryzuje przebieg działań wojennych na Dalekim Wschodzie i na innych frontach II wojny światowej; 

Nasze propozycje: 

• Bitwa o Midway i klęska cesarskiej floty, 
• Bitwa o Iwo Jimę, 

XLVIII. Polska pod okupacją niemiecką i sowiecką.

Uczeń: przedstawia prawno-ustrojowe regulacje okupacyjnych władz, dotyczące terytorium państwa polskiego i zamieszkującej tam ludności

Nasze propozycje: 

• Utworzenie Generalnego Gubernatorstwa, 
• Sfałszowane wybory na terenach okupowanych przez Sowietów i aneksja do ZSRR, 

Uczeń: wymienia i charakteryzuje przykłady największych zbrodni niemieckich i sowieckich (m.in. Auschwitz, Palmiry, Piaśnica, Ponary, Katyń, Miednoje, Charków);

Nasze propozycje: 

Kulisy zbrodni w Katyniu przedstawia serwis specjalny www.katyn.polskieradio.pl . [Kliknij obrazek poniżej] 

Uczeń: porównuje system sowieckich i niemieckich obozów pracy, obozów koncentracyjnych oraz obozów zagłady; omawia kwestie deportacji i wysiedleń ludności oraz jej planowanego wyniszczenia; 

• Wspomnienia Polaków masowo deportowanych na wschód, 
• Wysiedlenia Polaków z Zamojszczyzny, 

Powiązany Artykuł

Materiały dla nauczycieli. Oświecenie i epoka napoleońska

Uczeń: wyjaśnia przyczyny i rozmiary konfliktu polsko-ukraińskiego, w tym ludobójstwa ludności polskiej na Wołyniu i w Małopolsce Wschodniej;

Przyczyny i przebieg Zbrodni Wołyńskiej oraz głosy ocalałych z rzezi przedstawia serwis specjalny. [Kliknij obrazek poniżej]

Uczeń:  charakteryzuje postawy polskiego społeczeństwa wobec polityki okupantów oraz wymienia przykłady heroizmu Polaków, w tym: Witolda Pileckiego,  Maksymiliana Marii Kolbego; 

Nasze propozycje: 

• Postać Maksymiliana Marii Kolbego i nagranie wspomnień Franciszka Gajowniczka, który został ocalony przez zakonnika, [film z transkrypcją],
• Z postacią Witolda Pileckiego można zapoznać się w serwisie specjalnym www.pilecki.polskieradio.pl [Kliknij w obrazek poniżej]

Uczeń: porównuje i ocenia założenia i metody polityki III Rzeszy i Związku Sowieckiego w okupowanej Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem eksterminacji inteligencji i duchowieństwa

Nasze propozycje: 

• "Sonderaktion Krakau" - brutalny atak na polską inteligencję,

• Mord na lwowskich profesorach, 

Powiązany Artykuł

Materiały dla nauczycieli. Od kongresu wiedeńskiego do powstania styczniowego

XLIX. Niemiecka polityka eksterminacji.

Uczeń: przedstawia ideologiczne podstawy eksterminacji Żydów oraz innych grup etnicznych i społecznych, prowadzonej przez Niemcy hitlerowskie; 2) charakteryzuje etapy eksterminacji Żydów (dyskryminacja, stygmatyzacja, izolacja, zagłada); 3) rozpoznaje główne miejsca eksterminacji Żydów polskich i europejskich oraz innych grup etnicznych i społecznych na terenie Polski i Europy Środkowo- -Wschodniej (w tym: Auschwitz- -Birkenau, Treblinka, Sobibór, Babi Jar). 

Gotową multimedialną i interaktywną lekcją dotyczącą polityki eksterminacji w III Rzeszy jest serwis specjalny germandeathcamps.info. [Kliknij obrazek poniżej] 

Uczeń:  opisuje postawy ludności żydowskiej wobec Holokaustu, z uwzględnieniem powstania w getcie warszawskim;

Pomocne w przybliżeniu problematyki getta warszawskiego oraz powstania uwięzionych w nim ludzi przybliża serwis www.powstaniewgetcie.polskieradio.pl . [Kliknij obrazek poniżej]

Uczeń: 1) charakteryzuje postawy społeczeństwa polskiego i społeczności międzynarodowej wobec Holokaustu, z uwzględnieniem "sprawiedliwych", na przykładzie Ireny Sendlerowej, Antoniny i Jana Żabińskich oraz rodziny Ulmów; 2) przedstawia i omawia działania rządu Rzeczypospolitej Polskiej wobec tragedii Zagłady, z uwzględnieniem misji Jana Karskiego i roli "Żegoty".

Serwis poświęcony pamięci Polaków ratujących Żydów www.sprawiedliwi.polskieradio24.pl  jest gotową lekcją dotyczącą pomocy polskiego społeczeństwa i państwa podziemnego oraz organów rządu na uchodźstwie żydowskim współobywatelom. [Kliknij obrazek poniżej]

Uczeń: rozróżnia terminologię stosowaną w nauce na określenie niemieckiej polityki eksterminacyjnej w okresie II wojny światowej (m.in. Holokaust, Szoa, Porajmos);

Nasze propozycje:

• Porajmos, czyli Zagłada Romów i Sinti, 

Powiązany Artykuł

Materiały dla nauczycieli. Od połowy XIX wieku do zakończenia I wojny światowej

L. Działalność władz Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie i w okupowanym kraju. Uczeń: 

Uczeń:  ocenia znaczenie układu Sikorski-Majski dla obywateli polskich, znajdujących się pod okupacją sowiecką; 

Nasze propozycje:

• Okoliczności zawarcia i następstwa zawarcia układu Sikorski-Majski, 

Uczeń: charakteryzuje losy armii gen. Władysława Andersa; 

Losy Armii Andersa od sowieckich łagrów po kampanię włoską można prześledzić w serwisie www.armiaandersa.polskieradio.pl  [Kliknij obrazek poniżej]

Uczeń:  przedstawia przykłady bohaterstwa żołnierzy polskich na frontach II wojny światowej, w tym: bitwę o Narvik, bitwę o Anglię, bitwę pod Tobrukiem, bitwę o Monte Cassino, bitwę pod Falaise, bitwę o Arnhem, bitwę o Kołobrzeg, bitwę o Bredę; sytuuje w czasie i przestrzeni działania polskich formacji wojskowych na różnych frontach II wojny światowej; 

Udział Polaków w walkach na frontach II wojny światowej można poznać z nagrań wspomnień uczestników wydarzeń za pośrednictwem serwisu specjalnego 2wojna.polskieradio24.pl [Kliknij obrazek poniżej]: 

Uczeń: charakteryzuje organizację i cele Polskiego Państwa Podziemnego; 

Nasze propozycje:

• Polskie Państwo Podziemne - fenomen w skali Europy, 

Uczeń: wyjaśnia uwarunkowania akcji "Burza"; opisuje walki na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej, w tym: o Lwów, o Wilno; 

Nasze propozycje: 

• Akcja "Burza" na Wołyniu,
• Operacja "Ostra Brama", 

Uczeń: charakteryzuje Powstanie Warszawskie (uwarunkowania polityczne, przebieg walk, następstwa powstania, postawę aliantów i Związku Sowieckiego); 

Głosy uczestników Powstania Warszawskiego i przebieg działań powstańczych dzień po dniu znaleźć można na stronie www.powstaniewarszawskie.polskieradio.pl [Kliknij obrazek poniżej]

Uczeń: ocenia rolę wielkich postaci polskiej polityki z okresu II wojny światowej, w tym: Władysława Sikorskiego, Stefana Grota-Roweckiego, Władysława Andersa, Stanisława Mikołajczyka, Kazimierza Sosnkowskiego, Leopolda Okulickiego

Nasze propozycje: 

• Gen. Stefan Grot-Rowecki - pierwszy dowódca AK, 
• Sylwetka i ocena postaci Władysława Andersa, 
• Stanisław Mikołajczyk - bohater czy tchórz?
• Sylwetka gen. Kazimierza Sosnkowskiego, 
• Postać Leopolda Okulickiego, 

Uczeń: dostrzega tragizm losów twórców zaangażowanych w niepodległościową konspirację, w tym: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Tadeusza Gajcego i Zygmunta Rumla.

Nasze propozycje: 

• Krzysztof Kamil Baczyński - poeta z karabinem,
• Tragiczny los Tadeusza Gajcego, 
• Zygmunt Rumel - Baczyński Wołynia.