Uniwersytety Trzeciego Wieku: Ile kosztuje aktywność seniora?
W audycji "Portfel Seniora" w niedzielę 14.12 głównym tematem było 50-lecie istnienia Uniwersytetów Trzeciego Wieku w Polsce. Instytucje te aktywizują starsze osoby, jednak borykają się z wyzwaniami finansowymi. Gościem audycji była Wiesława Borczyk, prezes Ogólnopolskiej Federacji Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku, która wyjaśniła, skąd UTW czerpią środki na działalność.
2025-12-14, 10:00
Posłuchaj
Najważniejsze informacje w skrócie:
- Skala zjawiska: W Polsce działa ponad 700 Uniwersytetów Trzeciego Wieku. Najwięcej z nich (ok. 60 proc.) funkcjonuje jako organizacje pozarządowe (stowarzyszenia i fundacje), 20 proc. przy uczelniach wyższych, a kolejne 20 proc. przy domach kultury i bibliotekach.
- Koszty dla seniora: Opłaty nie są wygórowane. Średnia składka członkowska lub czesne wynosi od 150 do 250 zł rocznie, choć kwoty te ustalane są indywidualnie przez każdą placówkę.
- Model finansowania: Budżety UTW opierają się na wpłatach słuchaczy, dotacjach z grantów (np. program "Aktywni Plus"), darowiznach od firm oraz środkach samorządowych.
Uniwersytet Trzeciego Wieku. Kto płaci za naukę?
Wiesława Borczyk wyjaśniła, że różnorodność form prawnych Uniwersytetów Trzeciego Wieku bezpośrednio wpływa na sposób ich finansowania. W przypadku placówek działających przy uczelniach wyższych, o wysokości opłat decydują władze rektorskie. W stowarzyszeniach – sami członkowie na walnych zebraniach.
Posłuchaj
Prezes Federacji podkreśliła, że podstawą budżetu są zazwyczaj opłaty wnoszone przez samych seniorów.
– Generalnie mogę powiedzieć, że jako główne początkowe źródło finansowania działalności stanowią opłaty słuchaczy. Jest to albo wpisowe, czesne, opłaty za zajęcia. Są to kwoty 250 zł rocznie, bo to są na ogół roczne albo semestralne składki – tłumaczyła Wiesława Borczyk.
Ekspertka zaznaczyła, że składki to za mało, by pokryć koszty atrakcyjnych zajęć. Dlatego liderzy UTW muszą aktywnie pozyskiwać środki zewnętrzne, pisząc projekty do konkursów grantowych ogłaszanych przez ministerstwa (np. Ministerstwo do spraw Polityki Senioralnej) czy samorządy. Coraz ważniejszym, choć trudniejszym do zdobycia źródłem, są fundusze europejskie, w pozyskiwaniu których Federacja szkoli liderów UTW.
Czym UTW różni się od Klubu Seniora?
W audycji poruszono również temat różnic między Uniwersytetami Trzeciego Wieku a popularnymi Klubami Seniora czy domami dziennego pobytu. Kluczowa różnica tkwi w strukturze i programie. UTW w Polsce działają w oparciu o model francuski, co oznacza pracę w trybie roku akademickiego (od października do czerwca).
– Uniwersytety Trzeciego Wieku mają program edukacyjny. Ten program zawiera przeróżne propozycje i słuchacze wybierają i sami się wpisują. Przyjmujemy taką zasadę, że forma wykładu jest ]podstawowym elementem programu Uniwersytetu Trzeciego Wieku – wyjaśniała ekspertka.
W przeciwieństwie do UTW, spotkania w klubach seniora finansowanych np. z programu Senior+ mają często charakter luźniejszych spotkań integracyjnych, bez rygoru akademickiego i ścisłego programu edukacyjnego.
Apel o systemowe wsparcie
Mimo 50-letniej tradycji i ponad 700 placówek, finanse wielu uniwersytetów wciąż są niepewne i zależą od skuteczności w "walce o granty". Wiesława Borczyk zwróciła uwagę, że środki grantowe są ograniczone, a liczba chętnych stale rośnie.
Na zakończenie audycji prezes Borczyk wystosowała ważny apel do władz lokalnych:
– Zaapeluję do wszystkich samorządów gmin, powiatów, województw o stworzenie systemowego sposobu dofinansowania działalności uniwersytetów. Ponieważ gdyby rocznie wiadomo było, że w budżecie miasta czy gminy jest przewidziana konkretna kwota, to proszę mi wierzyć, że ta działalność byłaby jeszcze lepiej zorganizowana i miałaby szansę na przyjęcie jeszcze większej liczby osób – podsumowała Wiesława Borczyk.
Czytaj także:
- Kawa podniosła singlom ciśnienie w portfelach. W listopadzie powrót do podwyżek
- Utrzymanie rodziny coraz droższe. Mięso, kawa i herbata uderzyły efektem skali
- Emeryci uratowani przez ziemniaki. Listopad dał chwilę finansowego oddechu
Źródło: Polskie Radio 24
Prowadząca: Anna Grabowska
Opracowanie: Michał Tomaszkiewicz