Emerytury pomostowe nie wygasną? "Z tymczasowości zrobiliśmy fundament"
W audycji Portfel Seniora w niedzielę 25 stycznia tematem były emerytury pomostowe, o które mogą ubiegać się osoby wykonujące pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Gościem audycji był dr Tomasz Lasocki, ekspert ubezpieczeń społecznych z Politechniki Warszawskiej.
2026-01-26, 15:47
Posłuchaj
Najważniejsze informacje w skrócie:
- Zniesienie limitu czasowego: Od 2024 roku zniesiono ograniczenie, które pozwalało ubiegać się o emeryturę pomostową tylko osobom, które rozpoczęły pracę w szczególnych warunkach przed 1999 rokiem. Obecnie prawo to nabywają również młodsi pracownicy po spełnieniu kryteriów stażowych.
- Warunki i charakter pracy: Uprawnienie dotyczy prac negatywnie oddziałujących na zdrowie (szczególne warunki) lub wymagających niezwykłej koncentracji, która maleje z wiekiem (szczególny charakter).
- Tylko pełny etat: Do stażu uprawniającego do "pomostówki" wlicza się wyłącznie praca na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze godzin. Umowy cywilnoprawne i część etatu nie są uwzględniane.
- Bonus za rezygnację: Osoby uprawnione, które nie przejdą na wcześniejszą emeryturę i dopracują do powszechnego wieku, mogą liczyć na rekompensatę w postaci przeliczenia kapitału początkowego, co trwale podwyższa właściwą emeryturę.
Prowadząca audycję Anna Grabowska rozmawiała z ekspertem o zasadach przyznawania świadczeń, które pozwalają zakończyć aktywność zawodową zazwyczaj o 5 lat wcześniej niż przewiduje to ustawowy wiek emerytalny. Dr Tomasz Lasocki wyjaśnił zawiłości prawne oraz wskazał, dlaczego system, który miał być wygaszany, stał się stałym elementem polskiego systemu ubezpieczeń.
Dr Tomasz Lasocki: Miał być pomost, a został fundament
Dr Tomasz Lasocki wyjaśnił fundamentalną różnicę między pracą w szczególnych warunkach a pracą o szczególnym charakterze, wskazując, że obie kategorie są ściśle zdefiniowane w ustawowych wykazach.
– Praca w szczególnych warunkach to zajęcie, którego wykonywanie oddziałuje na nas tak negatywnie przez lata, że nie jesteśmy w stanie, wykonując tę pracę, doczekać powszechnego wieku emerytalnego. Natomiast praca o szczególnym charakterze niekoniecznie musi negatywnie oddziaływać sama w sobie, ale wymaga od pracownika szczególnej koncentracji i umiejętności, które wraz z wiekiem ubywają – tłumaczył ekspert Politechniki Warszawskiej.
Posłuchaj
Gość audycji zwrócił uwagę na historyczny kontekst powstania "pomostówek". Miały one być rozwiązaniem przejściowym dla osób, które rozpoczęły pracę w starym systemie, zakładając, że warunki pracy w Polsce ulegną poprawie. Tak się jednak nie stało, co doprowadziło do zmian w przepisach.
– Emerytury pomostowe miały być rozwiązaniem tymczasowym, łączącym stary system z nowym. Okazało się jednak, że z tymczasowości zrobiliśmy fundament, którego nikt nie chce wzruszyć – ocenił dr Lasocki. – Związki zawodowe walczyły o niewygaszanie tych emerytur, argumentując, że pracodawcy nie wyeliminowali szkodliwych warunków zatrudnienia.
Pułapka niepełnego etatu i umów cywilnoprawnych
Podczas rozmowy poruszono istotny problem formy zatrudnienia. Przepisy są w tej kwestii bezwzględne – liczy się tylko umowa o pracę w pełnym wymiarze czasu.
– Tylko umowa o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy uprawnia do emerytury pomostowej. Jeśli ktoś pracuje na 3/4 etatu, nawet przez 5 lat, do stażu uprawniającego liczy się to jako zero. Co ciekawe, pracodawca i tak odprowadza składkę na Fundusz Emerytur Pomostowych, nawet od części etatu – przestrzegał dr Lasocki.
Ekspert zaznaczył również, że osoby pracujące na umowach cywilnoprawnych (np. kurierzy, którzy często nie mają etatów) są systemowo wykluczeni z tego uprawnienia, mimo wykonywania pracy o podobnym charakterze co pracownicy etatowi.
Emerytura pomostowa
Kto może przejść na wcześniejsze świadczenie i jakie pułapki kryją przepisy?
Kryteria podstawowe
Musisz spełnić łącznie następujące warunki:
Wiek: 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni).
Staż ogólny: 20 lat (kobiety) lub 25 lat (mężczyźni) okresów składkowych i nieskładkowych.
Data urodzenia: Po 31 grudnia 1948 r.
Staż szczególny (15 lat)
Kluczowy wymóg to 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Pełny etat: Praca musi być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu.
Warunek 2008: Przynajmniej jeden dzień takiej pracy musi przypadać po 31 grudnia 2008 r.
Jakie ograniczenia wprowadzono?
Ustawodawca przewidział restrykcje, które utrudniają uzyskanie świadczenia.
Zamknięty katalog: Świadczenie tylko dla zawodów z oficjalnych wykazów ZUS.
Zakaz dorabiania
Jeśli przejdziesz na pomostówkę, obowiązuje Cię ważny zakaz.
Podjęcie pracy w szczególnych warunkach (nawet na zlecenie) powoduje zawieszenie emerytury, bez względu na zarobki.
Opłaca się poczekać? Mechanizm rekompensaty
Dla osób, które mimo posiadania uprawnień do "pomostówki" zdecydują się pracować do osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 dla mężczyzn), system przewiduje gratyfikację finansową.
– Rekompensata to specjalny przelicznik kapitału początkowego. Jeżeli nie skorzystałem z emerytury pomostowej, tylko dopracowałem do powszechnego wieku emerytalnego, kapitał ten jest obliczany z pewnym bonusem. Może on wynieść na przykład 1,3, co oznacza 30 procent zwyżki do kapitału początkowego. Dla wielu osób to spora kwota – wyjaśnił dr Lasocki.
Co ważne, skorzystanie z emerytury pomostowej nie "rozbija skarbonki" emerytalnej. Kapitał zgromadzony w ZUS nie ulega zmniejszeniu przez pobieranie świadczenia pomostowego, ponieważ ma ono charakter zaopatrzeniowy, a nie ubezpieczeniowy.
Źródło: Polskie Radio 24
Prowadząca: Anna Grabowska
Opracowanie: Michał Tomaszkiewicz