81. rocznica wyzwolenia Auschwitz. Głos zabiorą byli więźniowie

W czasie głównych uroczystości w Oświęcimiu nie będą przemawiać politycy. Głos zabiorą byli więźniowie, między innymi więzień pięciu niemieckich obozów, 97-letni Bernard Offen. - Po raz pierwszy w historii obchodów tak obszernie zostaną przypomniane nagrane już wcześniej relacje ocalonych od Zagłady - tłumaczył dyrektor Muzeum Auschwitz-Birkenau Piotr Cywiński.

- Pomału ta tradycja będzie ewoluowała również w kierunku wykorzystania tego, co nam mówili w przeszłości. To jest ogromna spuścizna i tego nie można chować gdzieś w jakichś archiwach czy bibliotekach. To jest coś, co musi żyć, zwłaszcza w tak trudnych czasach, w których dzisiaj żyjemy - powiedział w rozmowie z Polskim Radiem.

81. rocznica wyzwolenia Auschwitz. Szczegółowy plan obchodów

Hołd ofiarom obozu przed Ścianą Straceń o godzinie 15. złoży także prezydent RP Karol Nawrocki. Głowa państwa zabierze głos przed Blokiem Śmierci. Nieco wcześniej prezydent złoży kwiaty przed tablicą umieszczoną na budynku zajmowanym obecnie przez Małopolską Uczelnię Państwową w Oświęcimiu. Tablica upamiętnia pierwszy transport Polaków do Auschwitz. 14 czerwca 1940 roku Niemcy deportowali 728 mężczyzn z więzienia w Tarnowie. Umieścili ich w piwnicach tego budynku, bo sam obóz nie był jeszcze gotowy. Polacy zostali pierwszymi więźniami obozu. Karol Nawrocki pochyli się też przed pomnikiem więźnia i twórcy ruchu oporu w Auschwitz - rtm. Witolda Pileckiego. Znajduje się on przy uczelni.

Kulminacją wtorkowych uroczystości będzie ceremonia w budynku tak zwanej Centralnej Sauny w byłym niemieckim obozie Auschwitz II-Birkenau z udziałem Ocalałych, prezydenta RP Karola Nawrockiego, przedstawicieli polskich władz różnego szczebla i dyplomatów. Rozpocznie je prezentacja zapisu wypowiedzi Ocalałych, którzy odniosą się do znaczenia współczesnej pamięci.

Uczestnicy ceremonii usłyszą też fragmenty zapisków zgładzonego w obozie Załmena Gradowskiego, żydowskiego więźnia Auschwitz II-Birkenau i członka Sonderkommanda, czyli specjalnej grupy, którą Niemcy wykorzystywali do usuwania ciał zamordowanych w komorach gazowych.

Wystąpienia byłych więźniów

Przemówienie wygłosi Bernard Offen. Muzeum-Miejsce Pamięci KL Plaszow podało, że urodził się on w 1929 roku w Krakowie. Podczas niemieckiej okupacji przebywał w tamtejszym getcie, a później by więźniem m.in. obozów Plaszow, Mauthausen, Auschwitz i Dachau. Po wojnie wraz z braćmi wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Od lat 90. angażuje się działalność edukacyjną dotyczącą II wojny i totalitaryzmów.

Uczestnicy wysłuchają też Yossiego Matiasa, wiceprezesa Google, przedstawiciela darczyńców Fundacji Auschwitz-Birkenau, która finansuje zachowanie autentyzmu Miejsca Pamięci, a także dyrektora Muzeum Auschwitz Piotra Cywińskiego. Uroczystość zakończą modlitwy duchownych różnych religii i wyznań, zmówią między innymi kadisz i Psalm 42. Zapalone zostaną znicze w symbolicznych miejscach, w tym przy ruinach komory gazowej i krematorium, a także przy pomniku ofiar obozu.

Wyzwolenie Auschwitz Birkenau

81 lat temu, 27 stycznia, Armia Czerwona wyzwoliła obóz Auschwitz. Stał się on symbolem zbrodni popełnionej przez Niemców na Żydach. To także miejsce kaźni Polaków, Romów i osób innych narodowości.

• Laserowa zagłada pod Pokrowskiem. Wystarczyło jedno uderzenie
• Chiny nagle wysłały 130-milimetrowe działa. Nie wiadomo, gdzie trafiły

Niemcy założyli obóz Auschwitz w 1940 roku, by więzić w nim Polaków. Dwa lata później utworzyli Auschwitz II-Birkenau, w którym wybudowali infrastrukturę do zabijania na masową skalę Żydów, przede wszystkim komory gazowe i krematoria. W kompleksie obozowym funkcjonowała także sieć kilkudziesięciu podobozów, w których wykorzystywano więźniów w niewolniczej pracy.

W Auschwitz Niemcy zgładzili co najmniej 1,1 mln ludzi, w tym około 1 mln Żydów. Zginęło w obozie 70 tys. Polaków, 21 tys. Romów, 14 tys. sowieckich jeńców wojennych i około 12 tys. więźniów innych narodowości, między innymi Czechów, Białorusinów, Jugosłowian, Francuzów, Niemców i Austriaków. 

Źródła: Polskie Radio/PAP/hjzrmb