Tak Polacy zimą w PRL łapali olimpijską formę. Przynajmniej dobrze się przy tym bawili
XXV Zimowe Igrzyska Olimpijskie i jeszcze przez miesiąc panująca w kalendarzu zima są dobrą okazją, by odbyć pewną podróż w czasie. Przenieśmy się – dzięki wyjątkowym zdjęciom i nagraniom – do ośnieżonego PRL, by przypomnieć, jak to z amatorskim zimowym sportem bywało.
2026-02-21, 08:15
Zanim jednak przejdziemy do fotografii – na początek kilka głosów sprzed wielu dekad. To wszystko zaś dzięki magii Archiwum Polskiego Radia i zachowanych tam audycjom.
"Nogi ważniejsze niż narty"
Początek lutego 1984 roku, Beskid Śląski. W kraju panuje kapryśna zima, ale – jak dodawał z radością radiowy dziennikarz – kaprysy jej dotyczą niżej położonych terenów. "W górach zima szczodrze obdarza wypoczywających słońcem i śniegiem! Cieszy to zażywającą właśnie wypoczynku dziatwę szkolną, a także licznie towarzyszących jej rodziców, którym na stokach Skrzycznego przeszkadzał przez chwilę w łapaniu olimpijskiej formy nasz reporter".
Tu, zgodnie z prawami dziennikarskiej sztuki, następowała żywiołowa i spontaniczna, wśród szumu szusujących i bawiących się ludzi, rozmowa wspomnianego reportera. I utrwalanie – już na zawsze, dopóki istnieć będzie archiwum takich nagrań – głosów z tego dnia.
"Jak się udał zjazd? Bez wywrotki?". "Tak, na razie tak. To początkowe zjazdy". "Dawno Państwo w Szczyrku jesteście?". "Trzy dni. Ferie z córką". "A skąd, jeśli można zapytać?". "Katowickie".
"Przepraszam, to jest chyba najmłodszy narciarz na stoku? Ile ma lat?". "Trzy lata, niecałe".
"Pierwszy raz w Szczyrku?". "W Szczyrku tak, ale w górach nie". "I na nartach też pierwszy raz?". "Nie, na nartach w ogóle nie jeździłem i chyba nie będę jeździł". "A szkoda, bo to urok podobno". "Podobno, ale nogi są dla mnie ważniejsze jak narty".
Posłuchaj
"Na ulicach tańczą samochody"
Pierwszy tydzień stycznia 1989 roku, Zakopane. Okazuje się, że i zima sprzed 37 lat również nie była łaskawa dla Wrocławia, Warszawy czy Gdańska. Na szczęście, jak możemy dowiedzieć się z radiowej relacji, w Tatrach i na Podhalu śnieg i mróz dopisały jak należy.
Narciarze mogli liczyć na dobre warunki w rejonie Kasprowego Wierchu. Jedynie, to nie umknęło uwadze radiowego dziennikarza, w górnej części trasy do Kotła Goryczkowego wystawały kamienie. Ale padający od rana śnieg, usłyszeli Polacy na ogólnopolskiej antenie, powinien zasypać te niedogodności.
Pojawiła się i uwaga nr 2: "Narciarze zjeżdżają też z Gubałówki, chociaż w dalszym ciągu tablice ustawione przez Urząd Miasta informują, że trasa jest zamknięta", stwierdzał z ubolewaniem dziennikarz. Już bez ubolewania dodawał, że świeci słońce, więc możliwość opalania w części zrekompensuje narciarzom "skandaliczną sytuację" związaną z zamkniętymi trasami.
A w samym Zakopanem, dodawano kolejną uwagę, informacyjną, choć z użyciem uniwersalnej metafory, "na śliskich ulicach tańczą samochody".
"Sypki – szybki" (i inne zabawy)
Takich relacji przybliżających nieprofesjonalne sportowe zajęcia Polaków w czasach PRL znalazłoby się w radiowym archiwum znacznie więcej. Dodajmy do tych informacji zatem coś jeszcze. Oto końcówka lutego 1968 roku. Tym razem audycja rozrywkowa o "sportach zimowych" przy okazji X Zimowych Igrzysk Olimpijskich, które kilka dni wcześniej zakończyły się w Grenoble.
Jak na rozrywkę przystało, Polacy dzięki rzeczonej audycji mogli zapoznać się między innymi z odkrywczymi zasadami, które rządzą sztuką narciarską. "Gdy spadnie za dużo śniegu, nie można wygrać biegu, bo kiedy jest śnieg za sypki, narciarz nie może być szybki" (przy okazji, doceńmy, ćwiczono trudną i dla Polaka wymowę "s:sz"). "Gdy śnieg śliski jest na stoku, to nie można wygrać skoku". "Kiedy śnieg jest nazbyt lepki, przegra nawet narciarz krzepki" (jak widać, dołączano do tego umiejętność budowania rymów). "Kiedy śnieg jest nazbyt gładki, też zdarzają się wypadki" (prospołeczne ostrzeżenia musiały się znaleźć nawet wśród tych takich niewinnych haseł).
Galeria zdjęć
Szczyrk 1971 r. Ośrodek sportów zimowych i turystyki górskiej położony w Beskidzie Śląskim. Na zdjęciu: narciarze w kolejce przy dolnej stacji wyciągu krzesełkowego na Skrzyczne. Fot. PAP/Jan Morek
Narciarze na Hali Gąsienicowej w Tatrach, 1956 r. Fot. NAC
Stoisko ze sprzętem sportowym. Widoczna ekspedientka przy nartach, 1978 r. Fot. NAC
Nauka jazdy na nartach. Zakopane i okolice, 1970 r. Fot. NAC
Miss turystyki "Dziennika Ludowego" w Parku Kazimierzowskim w Warszawie, 1973 r. Fot. NAC
Stoisko z łyżwami, butami narciarskimi i obuwiem sportowym, Hala Mirowska w Warszawie, 1979 r. Fot. NAC
Szkółka jazdy figurowej dla dzieci na sztucznym lodowisku Torwar w Warszawie, 1970 r. Fot. NAC
Sporty zimowe na skoczni narciarskiej na Agrykoli w Warszawie, 1956 r. Fot. NAC 
Polska, 1950/1951 r. Jazda na łyżwach. Fot. NAC (Tu i w kilku poniższych zdjęciach zaprezentowano również zimowe obrazki powstałe przed 1952 r., zatem przed oficjalnym wprowadzeniem nazwy Polska Rzeczpospolita Ludowa)
Tor łyżwiarski Stegny w Warszawie, 1981 r. Fot. NAC
Polska, 1947 r. Narciarz z psem. Fot. PAP
Zimowe zabawy dzieci w Parku Morskie Oko w Warszawie, 1969-1970 r. Fot. NAC
Chłopiec z nartami i sankami na placu Konstytucji w Warszawie, 1972 r. Fot. PAP/Afa Pixx/Irena Komar
Warszawa 1948 r. Zabawy na śniegu. Fot. PAP/Stanisław Dąbrowiecki
Szusowanie (albo jego próba) na nartach. Okolice Zakopanego, 1968 r. Fot. NAC Źródło: Polskie Radio/jp