Firmy w Polsce boją się oszustów. Tracimy przez to 11% rocznego PKB

Najważniejsze informacje w skrócie: 

• Ponad połowa firm rezygnuje z niektórych transakcji z braku zaufania do kontrahentów. Niemal 85% przedsiębiorców jest zdania, że trzeba stale uważać, by nie zostać oszukanym
• Badanie "Kapitał społeczny i zaufanie w polskim biznesie" szacuje, że łącznie tracone są przez to możliwości na 974 mld zł rocznie
• Eksperci podkreślają, że bez zaufania trudno będzie wykorzystać w pełni potencjał inwestycji realizowanych w sektorach energetycznym czy obronnym

Nieufny jak polski przedsiębiorca

Z badania "Kapitał społeczny i zaufanie w polskim biznesie" wynika, że ponad połowa firm (54,4%) rezygnuje z części transakcji nie z powodu ich nieopłacalności, lecz braku zaufania do kontrahentów. Łączną wartość utraconych w ten sposób możliwości oszacowano na 974 mld zł rocznie - niemal czterokrotnie więcej niż dekadę temu, kiedy było to 281 mld zł. Utracone możliwości to w tym wypadku niezrealizowane transakcje, niewystawione i nieopłacone faktury czyli część produkcji globalnej. 

Jednocześnie 84,8% przedsiębiorców uważa, że w relacjach biznesowych należy stale uważać, aby nie zostać oszukanym. Blisko połowa firm współpracuje wyłącznie ze sprawdzonymi partnerami, ograniczając otwartość na nowe relacje biznesowe.

Cytowany w raporcie prezes KRD Adam Łącki wskazuje, że spadek odsetka firm rezygnujących incydentalnie z transakcji z powodu nieufności (z 47 do 32% w ciągu 10 lat) nie oznacza poprawy sytuacji. Przedsiębiorstwa nauczyły się raczej zarządzać ryzykiem poprzez rozbudowane procedury, zabezpieczenia i gwarancje, co jednak nie zmniejszyło strat gospodarczych. 

Brak zaufania problemem w wykorzystaniu dużych inwestycji publicznych

Problem nabiera szczególnego znaczenia w kontekście rządowych planów zwiększenia udziału polskich firm - w tym MŚP (małe i średnie przedsiębiorstwa) - w realizacji dużych inwestycji. Tymczasem 68% przedsiębiorców uważa, że partnerzy działają uczciwie tylko przy zbieżności interesów, a ponad 60% zakłada, że kontrahent wykorzysta lukę prawną, jeśli będzie miał taką możliwość.

Deficyt zaufania szczególnie dotyka małe i średnie firmy. Jak wynika z raportu, 46,2% MŚP było proszonych o dodatkowe zabezpieczenia wyłącznie z powodu braku rozpoznawalności, mimo braku sygnałów nierzetelności. Zjawisko to określono jako "paradoks uczciwości", który utrudnia nowym podmiotom wejście do łańcuchów dostaw.

Autorzy raportu wskazują trzy kluczowe obszary wymagające działań. Pierwszym jest poprawa dostępu do informacji o kontrahentach - 63,5% firm MŚP chciałoby mieć takie dane w jednym miejscu. Drugim - większa przewidywalność inwestycji, umożliwiająca budowanie długoterminowych relacji biznesowych. Trzecim - zmiana kultury biznesowej i ograniczenie nieufności, szczególnie wśród najbardziej doświadczonych przedsiębiorców.

Eksperci podkreślają, że bez zaufania trudno będzie tworzyć konsorcja, rozwijać łańcuchy dostaw i efektywnie wykorzystywać krajowy potencjał w realizacji strategicznych inwestycji.

Dlaczego nieufność szkodzi? 

Utracone 974 mld zł w transakcjach między firmami to znaczące zmniejszenie produktu krajowego brutto (PKB). Gdyby firmy z nich nie rezygnowały, to PKB w 2025 roku mógłby być nominalnie wyższy o około 438 mld zł - stanowi to ponad 11% PKB za 2025 r. (ok. 3,883 bln złotych). 

Dla budżetu państwa oznacza to utratę około 160 mld złotych we wpływach podatkowych. Pokryłoby to, w 2025 roku, 56% rekordowego z powodu wydatków zbrojeniowych deficytu budżetu państwa. A przy niezmienionym deficycie mogłoby pozwolić na pokrycie z nadwyżką wszystkich potrzeb NFZ i lepsze dofinansowanie usług publicznych (transport publiczny, mieszkania komunalne, edukacja, policja itp.). 

Dane te pochodzą z raportu Krajowego Rejestru Długów – instytucji monitorującej zadłużenie Polaków i firm

Czytaj także: 

• Polacy niegotowi na czarną godzinę. Alarmujące wyniki sondażu
• Tak wygląda budżet singla. Marzec znów namieszał w wydatkach
• USA Inc. kontra Spółdzielnia Europa. Trump, Putin i finansowy rozbiór UE

Źródło: PAP/Andrzej Mandel