Najważniejsze informacje w skrócie:

• 31 stycznia 2026 roku nastąpi automatyczne wstrzymanie wypłat świadczenia wychowawczego dla uchodźców wojennych, co wymusza na nich konieczność ponownego złożenia wniosku na nowych zasadach.
• Kluczowym kryterium przyznania pieniędzy staje się weryfikowalna w systemach ZUS aktywność zawodowa opiekuna, przy czym dla części wnioskodawców wprowadzono wymóg osiągania minimalnych progów składkowych.
• Urzędnicy zyskali narzędzia do comiesięcznej kontroli spełniania warunków, w tym weryfikacji, czy dziecko realizuje obowiązek szkolny w polskiej placówce edukacyjnej oraz czy rodzina faktycznie zamieszkuje na terenie RP.

Koniec bezwarunkowego 800 plus dla Ukraińców. "Reset" świadczenia

Dla grupy około 150 tysięcy obywateli Ukrainy posiadających status UKR, początek lutego 2026 roku oznacza rewolucję w domowych budżetach. Zgodnie z najnowszymi wytycznymi, dotychczasowy model przyznawania świadczenia wychowawczego ulega radykalnej zmianie, a wypłaty realizowane na starych zasadach zostaną wstrzymane z końcem stycznia.

Aby zachować ciągłość finansową i otrzymać środki na kolejny okres świadczeniowy, uchodźcy muszą nie tylko złożyć nowy wniosek, ale przede wszystkim udowodnić, że są aktywnymi uczestnikami polskiego rynku pracy.

Procedura weryfikacyjna, która rusza 1 lutego, opiera się na ścisłej analizie danych zgromadzonych w systemach ubezpieczeniowych. Prawo do 800 plus będzie uzależnione od tego, czy wnioskodawca wykazał aktywność zawodową w miesiącu poprzedzającym złożenie dokumentów. W praktyce oznacza to, że ZUS automatycznie sprawdzi, czy dana osoba odprowadza składki, co w większości przypadków zwolni petentów z obowiązku dostarczania papierowych zaświadczeń od pracodawców.

W samym formularzu, obok standardowych danych jak numer PESEL czy informacje o przekroczeniu granicy, pojawią się nowe sekcje dotyczące legalności pobytu oraz oświadczenia o uczęszczaniu dziecka do polskiej szkoły lub przedszkola.

Praca to nie wszystko. Liczy się wysokość składki

Definicja aktywności zawodowej, którą przyjęto w nowych przepisach, jest szeroka, ale obwarowana konkretnymi progami finansowymi. Do katalogu zajęć uprawniających do pobierania 800 plus zaliczono nie tylko standardowe etaty czy umowy zlecenia, ale również prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Na równi z pracą traktowane są także sytuacje, w których beneficjent pobiera stypendium doktoranckie lub sportowe, a także gdy jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku lub uczestniczy w stażach i szkoleniach finansowanych ze stypendiów.

Ustawodawca wprowadził jednak istotne zabezpieczenie przed fikcyjnym zatrudnieniem. W przypadku niektórych form aktywności, samo posiadanie tytułu do ubezpieczenia nie wystarczy – wymagane będzie, aby podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe osiągnęła określony pułap. Dla jednej grupy wnioskodawców próg ten ustalono na poziomie 50% minimalnego wynagrodzenia, podczas gdy inni będą musieli wykazać podstawę wynoszącą co najmniej 30% najniższej krajowej płacy. Z tego rygorystycznego wymogu wyłączono jedynie specyficzne grupy, w tym rodziców dzieci z niepełnosprawnościami oraz opiekunów dzieci posiadających polskie obywatelstwo.

Szkoła w Polsce albo brak przelewu

Uszczelnienie systemu obejmuje nie tylko rynek pracy, ale także sferę edukacji i miejsca zamieszkania. Wypłata środków jest teraz ściśle powiązana z realizacją obowiązku szkolnego lub przedszkolnego w polskim systemie oświaty, co ma wyeliminować przypadki pobierania świadczeń na dzieci, które faktycznie przebywają za granicą lub uczą się zdalnie w systemie ukraińskim. Zarówno rodzic, jak i dziecko muszą fizycznie zamieszkiwać w Polsce, a w sytuacjach nietypowych – takich jak odroczenie obowiązku szkolnego – niezbędne będzie przedłożenie stosownych zaświadczeń.

Ewa Krysiewicz, wicedyrektor Departamentu Świadczeń dla Rodzin w ZUS, zapowiada bezwzględne egzekwowanie nowych regulacji. Urzędnicy będą prowadzić cykliczny, comiesięczny monitoring spełniania warunków uprawniających do pomocy. Jeśli w systemie pojawią się jakiekolwiek wątpliwości dotyczące faktycznego miejsca zamieszkania rodziny, realizacji nauki przez dziecko lub aktywności zawodowej rodzica, wypłata 800 plus może zostać natychmiast wstrzymana.

Warto odnotować, że zaostrzenie kursu wobec obywateli Ukrainy jest wstępem do szerszych zmian. Podobne rygory dotyczące aktywności zawodowej zostaną rozszerzone od 1 czerwca 2026 roku na pozostałych cudzoziemców spoza Unii Europejskiej i EFTA, którzy mają dostęp do polskiego rynku pracy. Zmiany te nie obejmą jednak obywateli polskich oraz obywateli państw UE.

Czytaj także: 

• Życie singla znów podrożało. Winne kosmetyki i espresso
• Honor dzieci warty połowę miesięcznych wydatków. Grudzień ciężkim miesiącem dla rodzin
• Seniorzy słono płacą za wigilijny obiad. Dzień z rodziną wart tyle, co 3 tygodnie samemu

Źródło: ZUS/Michał Tomaszkiewicz