Najważniejsze informacje w skrócie: 

• 87% mieszkańców Polski żyje w mieszkaniu należącym do nich lub ich gospodarstwa domowego. Zaledwie 13% wynajmuje lokum
• Do 2040 struktura własności może znacząco się zmienić. Najem stanie się bardziej popularny z dwóch względów - dla jednych będzie to większa elastyczność i mniejsze ryzyko, a dla drugich konieczność podyktowana cenami zakupu mieszkań
• W 2040 od 20 do 45% Polaków będzie najemcami mieszkań. Obejmuje to zarówno najem komercyjny prywatny, najem instytucjonalny, jak i wynajem mieszkań komunalnych 

Polacy mieszkają na swoim

Z raportu "Living 2040" wynika, że zmieniać się będzie struktura rynku mieszkaniowego w Polsce. Zmaleje liczba osób mieszkających na swoim, a coraz więcej osób będzie wynajmować mieszkania.

Powołując się na dane Eurostatu autorzy raportu wskazali, że 87% mieszkańców Polski żyje w lokalach będących własnością ich gospodarstwa domowego (we własnym mieszkaniu lub z rodzicami czy z partnerem/partnerką). Pozostałe 13% to najemcy mieszkań, przy czym grupa ta jest bardzo zróżnicowana. Obejmuje ona zarówno osoby płacące czynsz rynkowy, jak i korzystające z najmu o obniżonych stawkach - na przykład w mieszkaniach komunalnych, TBS-ach czy lokalach udostępnionych nieodpłatnie przez rodzinę.

- Polska od lat utrzymuje jeden z najniższych odsetków najmu komercyjnego w Unii Europejskiej - zauważyli eksperci portalu.

W 2040 więcej Polaków będzie najemcami 

Z raportu "Living 2040", przygotowanego przez agencję Open Format we współpracy z portalem Nieruchomosci-online.pl wynika, że struktura własności w Polsce może zmienić się do 2040 roku. W zależności od scenariusza zmiana będzie relatywnie nieduża lub znacząca. 

- Najem dla części osób staje się świadomie wybieranym modelem życia, który daje elastyczność, brak długoterminowych zobowiązań i mniejsze ryzyko finansowe. Jednocześnie rośnie grupa osób, które pozostają w najmie nie tyle z wyboru, ile z konieczności, wynikającej z ograniczonej dostępności kredytu i wysokich cen mieszkań - ocenili autorzy raportu.

Opracowali oni trzy scenariusze zmian. Każdy zakłada, że własność pozostanie przeważającą formą zamieszkiwania w Polsce, ale odsetek osób mieszkających we własnym mieszkaniu lub domu spadnie. W scenariuszu ostrożnym w 2040 r. struktura rynku ma wyglądać następująco: 80% to będzie własność, 15% – najem prywatny, 5% - najem instytucjonalny. 

W zrównoważonej wersji relacja między własnością a najmem mocniej się zrównoważy. Zdaniem ekspertów, w tym scenariuszu, 65% Polaków będzie mieszkać we własnych lokalach, 25% wybierze najem prywatny, a 10% - najem instytucjonalny.

W ostatnim, dynamicznym scenariuszu rynek najmu instytucjonalnego urośnie w szybkim tempie, a Polska zbliży się do modelu zachodnioeuropejskiego, z bardziej zróżnicowaną strukturą własności. Wówczas 55% Polaków miałoby mieszkać "na swoim", 25% będzie korzystać z najmu prywatnego, zaś 20% - instytucjonalnego.

Scenariusze raportu "Living 2040"

Polacy są nastawieni na własność

Zdaniem Anny Zachary-Widły z Nieruchomości-online, Polska nadal jest krajem nastawionym na własność i nawet młode pokolenia deklarują przewagę tej formy nad wynajmem.

- Jednak w ostatnich latach krajobraz mieszkaniowy powoli się poszerza: w alternatywie do własności pojawiają się nowe formy takie jak najem instytucjonalny, modele subskrypcyjne czy rozwiązania hybrydowe z opcją wykupu - oceniła ekspertka.

Jej zdaniem coraz więcej osób, szczególnie młodszych, "patrzy na mieszkanie przez pryzmat nie tylko własności, ale też długofalowych kosztów utrzymania i elastyczności".

- Dlatego w perspektywie kilkunastu lat możemy obserwować stopniowe przesuwanie się części decyzji mieszkaniowych w stronę najmu. Własność nie przegra, ale może przestać być domyślnym celem - uważa Anna Zachara-Widła.

Najem instytucjonalny a najem komunalny - czym się różnią

W raporcie przewijają się pojęcia najmu instytucjonalnego i prywatnego, a praktycznie nie wspomina się o najemcach żyjących w mieszkaniach należących do gmin czy TBS-ów albo SIM-ów (choć te ostatnie mają, póki co, znikome znaczenie). Najem instytucjonalny w raporcie obejmuje wynajem mieszkań od firm, czyli komercyjny. 

Usługę taką oferują tzw. firmy PRS czyli Private Rented Sector (dosłownie Sektor Najmu Prywatnego). Obecnie mają one ok. 25 tys. mieszkań, a kolejne 7 tys. jest w budowie. Sektor PRS rośnie w Polsce szybko. Ale nie należy go mylić z sektorem komunalnym, który w prognozach został niejako "wrzucony" do jednego worka z najmem prywatnym. 

Najem komunalny, to nic innego, jak korzystanie ze wsparcia samorządów w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. Od najmu instytucjonalnego różni się tym, że najemca komunalny musi udowodnić odpowiednio niskie dochody, by ubiegać się o pomoc tego typu (progi dochodowe są różne w zależności od gminy). W najmie instytucjonalnym mieszkanie może wynająć każdy, kto przejdzie weryfikację płatniczą, czyli będzie w stanie płacić za mieszkanie. 

Dodatkowo w najmie komunalnym umowy zazwyczaj zawierane są na czas nieokreślony, ale trzeba regularnie przedstawiać zaświadczenia o dochodach. W najmie instytucjonalnym umowy są okresowe, ale sytuacja finansowa najemcy budzi zainteresowanie tylko wtedy, gdy przestaje on płacić. 

Również w TBS-ach czy SIM-ach (Społecznych Inicjatywach Mieszkaniowych) weryfikowane są dochody najemców. 

Z kolei najem prywatny, czyli wynajmowanie od pojedynczych właścicieli, najczęściej osób prywatnych, to najbardziej znany sektor rynku najmu. Oferuje on najbardziej zróżnicowany standard - od mieszkań "po babci" z rozsypującymi się meblami, poprzez kawalerki mniejsze od celi więziennej aż po luksusowe penthouse'y. Tu są także najbardziej zróżnicowane ceny, ale zawsze są one wyższe od cen w najmie komunalnym. 

Podsumowując - zgodnie z prognozami Open Format i Nieruchomości-Online w 2040 od 20 do 45% Polaków będzie w różnej formie wynajmować mieszkanie. W ramach najmu instytucjonalnego, od dużych firm zarządzających licznymi nieruchomościami, wynajmować będzie od 5 do 20%. 

Czytaj także: 

• Tylko 12,7 proc. Polaków wynajmuje mieszkanie. Najmniej w UE
• Ile lat musisz pracować na mieszkanie w swoim mieście? Mamy twarde wyliczenia
• Średnia pensja to 9002,47 zł brutto. GUS podał zawody, w których zarabia się lepiej

Źródło: nieruchomosci-online.pl/PAP/Andrzej Mandel