Najważniejsze informacje w skrócie:

• Paraliż strategicznego szlaku morskiego, przez który przepływa aż jedna piąta światowego zapotrzebowania na płynne węglowodory, wywołał absolutny wstrząs na giełdach, gdzie modele analityczne prognozują kolejne, drastyczne skoki wartości surowca o kilkadziesiąt dolarów na baryłce.
• W odpowiedzi na ten kryzys potęgi z Półwyspu Arabskiego, w tym głównie Arabia Saudyjska oraz Zjednoczone Emiraty Arabskie, uruchomiły gigantyczne rurociągi omijające strefę konfliktu, by tłoczyć miliony baryłek bezpośrednio do bezpieczniejszych portów nad Morzem Czerwonym i Zatoką Omańską.
• Mimo potężnych nakładów inwestycyjnych w infrastrukturę lądową, logistyczne "bajpasy" nie są w stanie zaspokoić globalnego głodu na ropę; pokrywają one zaledwie jedną trzecią powstałej luki podażowej, co przekreśla nadzieje na szybkie obniżki cen na stacjach paliw.

Rynkowy wstrząs i zablokowana arteria świata

Eskalacja konfliktu zbrojnego na Bliskim Wschodzie w 2026 roku zmaterializowała najgorsze obawy ekonomistów, doprowadzając do faktycznego zamknięcia Cieśniny Ormuz. W normalnych warunkach to wąskie gardło stanowiło krwiobieg globalnego handlu, przepuszczając każdego dnia blisko 20,9 miliona baryłek ropy oraz produktów rafinowanych.

Z powodu bezpośrednich ataków na infrastrukturę, drastycznego – sięgającego od 400% do nawet 650% – wzrostu stawek frachtowych oraz wycofania ubezpieczeń od ryzyka wojennego, ruch tankowców spadł z kilkudziesięciu jednostek na dobę do absolutnego zera.

Konsekwencje tego paraliżu dla portfeli konsumentów są miażdżące. Odcięcie tak gigantycznych wolumenów podaży wywołuje natychmiastową panikę giełdową, co bezpośrednio przekłada się także na ceny paliw na stacjach.

Naftowe bajpasy. Jak Arabowie omijają strefę wojny?

Kraje eksportujące ropę od dekad zdawały sobie sprawę z ryzyka, jakim jest uzależnienie całego eksportu od jednego szlaku morskiego. Aby uchronić własne gospodarki przed widmem odcięcia od klientów, najwięksi producenci w regionie zainwestowali miliardy dolarów w alternatywne, lądowe korytarze przesyłowe, z których najważniejsze to saudyjski Petroline oraz emiracki ADCOP.

Kręgosłupem defensywnym Arabii Saudyjskiej jest System Rurociągów Wschód-Zachód (Petroline), liczący 1200 kilometrów długości. Łączy on potężne instalacje we Wschodniej Prowincji bezpośrednio z portem Yanbu nad Morzem Czerwonym. Nominalna, projektowa przepustowość tego szlaku to 5 milionów baryłek dziennie (mln b/d), jednak dzięki niedawnym modernizacjom, jego maksymalna moc została podniesiona do 7 mln b/d.

Zwiększenie przesyłu nie następuje jednak po wciśnięciu jednego guzika. Przed kryzysem rurociąg tłoczył około 3,2 mln b/d. Zwiększenie tego wolumenu do pułapu 5 mln b/d zajmuje od 3 do 4 dni, natomiast by osiągnąć maksymalną wartość 7 mln b/d, inżynierowie potrzebują od 2 do 4 tygodni intensywnych prac przy systemach pomp. Należy również zaznaczyć, że realny eksport z Yanbu jest ograniczony przez przepustowość samych portów (4,3–4,5 mln b/d) oraz fakt, że ponad 1 milion baryłek pochłaniają każdego dnia miejscowe rafinerie.

Zjednoczone Emiraty Arabskie wybudowały rurociąg ADCOP, który na dystansie około 370–400 km łączy pola naftowe Habshan z głębokowodnym portem Fujairah, położonym już nad Zatoką Omańską, omijając w ten sposób niebezpieczny Ormuz. Instalacja może przesyłać od 1,5 do 1,8 mln b/d, a ponieważ na co dzień pracowała z obciążeniem rzędu 1,1 mln b/d, dysponuje szybką rezerwą strategiczną na poziomie 400 do 700 tysięcy baryłek. Uruchomienie tej nadwyżki jest bardzo szybkie i zajmuje zaledwie od 24 do 48 godzin.

Deficyt bez wyjścia. Czy to zatrzyma wzrost cen?

Sumując maksymalne i realne możliwości wszystkich ratunkowych instalacji, alternatywne rurociągi są w stanie dostarczyć na globalne rynki od 6,5 do 7,5 mln baryłek ropy dziennie. W brutalnym zestawieniu z normalnym przepływem przez Cieśninę Ormuz (20–21 mln b/d), lądowe obejścia są w stanie zrekompensować jedynie około 35% zablokowanych dostaw.

Dla kierowców i rynków finansowych oznacza to utrzymanie potężnej, strukturalnej dziury podażowej wynoszącej 13–14 milionów baryłek każdego dnia. Takiego deficytu nie da się szybko zasypać z innych źródeł na świecie. Omawiane rurociągi stanowią zatem jedynie "poduszkę", która minimalnie amortyzuje wstrząs, ale w żadnym stopniu nie jest w stanie wywołać obniżek czy choćby spadków cen do poziomu sprzed blokady. Świat wkracza w fazę permanentnego deficytu, co nieuchronnie zwiastuje utrwalenie się ekstremalnie drogich paliw.

Kto traci najwięcej na zamknięciu cieśniny?

Największym przegranym militarnego paraliżu jest Irak. Kraj ten aż 85–90 proc. swojego potężnego eksportu (ponad 3,3 mln b/d) realizował przez południowe terminale w Basrze. Iraczycy nie posiadają żadnego sprawnego rurociągu, by przetłoczyć tę ropę na północ, w stronę Turcji. Efektem tego jest przepełnienie magazynów i przymusowe wygaszanie gigantycznych złóż, takich jak Rumaila, co w przyszłości może skutkować geologicznymi uszkodzeniami instalacji wydobywczych. Zapowiadane przez rząd w Bagdadzie ratunkowe megaprojekty, takie jak "Development Road", będą gotowe najwcześniej pod koniec obecnej dekady.

Równie nieciekawie prezentuje się rynek skroplonego gazu ziemnego (LNG). O ile ropę można próbować przesyłać rurami, o tyle w przypadku katarskiego gazu – stanowiącego 20% globalnego handlu LNG – nie istnieje absolutnie żadna lądowa alternatywa. Zablokowanie flotylli gazowców oznacza natychmiastowe odcięcie dostaw do Azji i Europy, co według szacunków wywoła skok cen energii elektrycznej przekraczający 130%. Rozwiązaniem problemu nie będą również błyskawiczne akcje militarne Zachodu. Uruchomiona przez USA operacja eskortowania tankowców wymaga potężnego zaangażowania logistycznego.

Analitycy wojskowi oceniają, że faza wstępnego oczyszczania wód z min oraz neutralizacji wyrzutni rakietowych potrwa od 3 do 6 tygodni, co gwarantuje rynkom niezwykle bolesny i kosztowny okres przejściowy. Doraźną pomocą dysponuje jedynie Międzynarodowa Agencja Energetyczna (IEA), zdolna uwolnić rezerwy strategiczne (SPR) rzędu 8-10 mln b/d, jednak surowiec ten dotrze do globalnych rafinerii dopiero po około 30 dniach od wydania politycznej decyzji.

• Styczniowe zamieszanie w portfelu singla. Podwyżka minimalnej minimalnie za mała
• 2000 zł pękło. Rodziny wygrały bitwę z cenami, ale przegrały wojnę
• Święta, święta i nie po świętach. Ceny w styczniu łaskawsze dla emerytów

Źródło: PolskieRadio24.pl/Michał Tomaszkiewicz