Najważniejsze informacje w skrócie:

• Ponad 100 mln zł straty? Polacy, którzy z powodu wygody lub braku miejsca nie oddają opakowań (38% populacji), straciliby już łącznie 100,7 mln zł z tytułu nieodebranej kaucji od wprowadzonych do sprzedaży opakowań.
• Pół miliarda opakowań w systemie: Od momentu uruchomienia programu w październiku 2025 roku do marca 2026 roku na polski rynek trafiło łącznie około 530 mln sztuk butelek i puszek objętych kaucją.
• Kto dostaje nieodebrane pieniądze? Środki z niepobranych depozytów pozostają u operatorów systemu, którzy przeznaczają je na pokrycie kosztów logistyki, zakup i serwis butelkomatów oraz edukację ekologiczną.

Brak wystarczającej ilości miejsca na magazynowanie niezgniecionych butelek (33%), brak czasu na dodatkowe segregowanie odpadów (32%) oraz brak punktów zwrotu w najbliższej okolicy (34%) - takie powody ignorowania systemu kaucyjnego podały osoby przepytane w badaniu ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej #rePETujemy. Wynika z niego, że 38% Polaków świadomie nie oddaje opakowań objętych kaucją.

Postanowiliśmy wyliczyć, ile w ten sposób mogli stracić. Założyliśmy, że wszyscy kupujemy średnio taką samą liczbę produktów w opakowania objętych kaucją, liczba niezwróconych do systemu butelek i puszek przyjęliśmy więc również na 38%.

Do polskich sklepów trafia łącznie około 9 mld opakowań rocznie: 4-5 mld butelek PET oraz 4-5 mld puszek aluminiowych. System kaucyjny ruszył w październiku 2025 z okresem przejściowym. Oznacza to, że nie wszystkie opakowania, które trafiły od startu były objęte kaucją. Do ilu z nich faktycznie została lub zostanie doliczona kaucja? Sprawdziliśmy oficjalne dane.

W pierwszym miesiącu funkcjonowania, czyli w październiku 2025 roku, skala systemu była symboliczna – do obrotu trafiło jedynie 85 tysięcy sztuk opakowań objętych kaucją - producenci dostarczali przede wszystkim napoje z zapasów. W listopadzie 2025 na rynek trafić miało już 60 mln sztuk napojów objętych kaucją. W grudniu ta liczba powiększyła się do 150 mln, w styczniu do 300 mln, a w marcu, według szacunków, opakowań objętych kaucją było już w sklepach i hurtowniach 530 mln sztuk.

♻️ Bilans systemu kaucyjnego (symulacja)

Stan na marzec 2026 r. przy szacowanej stopie zwrotu opakowań na poziomie 62%.

100%

📦 Opakowania wprowadzone do sprzedaży

265 000 000 zł Wolumen: 530 000 000 sztuk

To całkowita pula kaucji pobranej od konsumentów przy zakupie napojów w marcu.

62%

✅ Opakowania zwrócone

164 300 000 zł Wolumen: 328 600 000 sztuk

Kwota kaucji, która została odzyskana przez konsumentów po oddaniu pustych butelek i puszek do punktów zbiórki i butelkomatów.

38%

🗑️ Opakowania niezwrócone

100 700 000 zł Wolumen: 201 400 000 sztuk

Gigantyczna kwota, która przepadła w koszach. To pieniądze pozostawione w systemie przez konsumentów, którzy wyrzucili opakowania do zwykłych śmieci.

💡

Zasady wyliczeń: Kwoty w zł zostały oszacowane przy założeniu jednolitej stawki kaucji wynoszącej 50 groszy za każdą sztukę opakowania (butelki plastikowe oraz puszki metalowe).

Taka liczba opakowań opuściła zakłady produkcyjne, trafiając do sklepów i domów konsumentów. Część z nich została już zakupiona, część wciąż znajduje się na półkach, czekając na zakup. Załóżmy, że wszystkie trafiły do klientów, którzy potem zgodnie ze swoimi preferencjami odnieśli je do butelkomatów lub wyrzucili do kosza.

Ile pieniędzy straciłoby łącznie w takim scenariuszu 38% Polaków, którzy butelek ani puszek oddawać nie zamierzają? Z wyliczeń wynika, że do śmietnika trafiłoby 201,4 mln objętych kaucją opakowań. Po zwrot pieniędzy Polacy zgłosiliby się z 328,6 mln opakowań, dzięki czemu uzyskaliby 164,3 mln zł.

Nieoddane butelki warte byłyby 100,7 mln zł - tyle pieniędzy stracą na opakowaniach kaucyjnych wprowadzonych do dziś do sprzedaży Polacy, którzy zamierzają je wyrzucać, bardziej od pieniędzy ceniąc sobie własną wygodę. Dla nich koszt alternatywny (czas poświęcony na zwrot, miejsce w domu, konieczność transportu niezgniecionych opakowań) jest wyższy wyższy niż zysk w postaci 50 groszy na sztuce.

Nie wszystkie te pieniądze są bezpowrotnie tracone - część z nich "leży na ulicy" i czeka na podniesienie. W Polsce zaczęli już działać wyspecjalizowani zbieracze, którzy zbierają wyrzucone opakowania, a potem oddają je do butelkomatów. Potrafią oni wygospodarować nawet kilkaset sztuk takich opakowań. Obecny rekord to 735 butelek i puszek oddanych za jednym razem, co przełożyło się na 367,5 zł zwróconej kaucji. Na dobrym "rewirze" dzienne zbiory mogą być warte właśnie 100-200 zł, co może przełożyć się nawet na 5000-6000 zł miesięcznie "na rękę".

⚠️ Pułapka 77%: koszt bierności

Dlaczego wyrzucanie butelki do śmieci przez twojego sąsiada uderzy w twój portfel przy kasie?

77% Wymóg ustawowy

Taki odsetek opakowań producenci MUSZĄ zebrać z rynku.

38% Grupa bierna

Polacy, którzy deklarują, że nie będą zwracać butelek.

⚖️ Mechanizm „opłaty produktowej”

To nie jest tylko kwestia ekologii, ale sztywnej księgowości. Jeśli bierność 38% Polaków sprawi, że kraj nie osiągnie celu 77%, uruchomiony zostanie automat kar.

Producenci napojów zostaną obciążeni tzw. opłatą produktową za każdą tonę brakujących opakowań. To gigantyczne kary, których firmy nie wezmą na siebie.

🛒 Efekt końcowy przy kasie

W e-commerce i handlu detalicznym koszty kar są traktowane jako koszt operacyjny. Zostaną one automatycznie wliczone w cenę każdego napoju na półce.

+ 20 – 30 gr Wzrost ceny na butelce

To kwota, którą zapłacisz dodatkowo poza kaucją, tylko dlatego, że system jest niewydolny przez bierność innych.

Co się dzieje z kaucją, która została wpłacona, ale nie została odebrana? To bezpośredni przychód operatorów systemu, który zostaje w ich kieszeni. Nie oznacza to jednak, że jest to "czysty zysk".

- Zgodnie z zapisami ustawy nieodebrana kaucja jest przychodem podmiotu reprezentującego. Jesteśmy organizacją not-for-profit, co oznacza, że wygenerowany zysk musimy w całości przeznaczyć na rozwój systemu kaucyjnego. Postrzegamy to jako pomoc naszym partnerom w finansowaniu tego systemu - wyjaśniła nam Katarzyna Bojko ze Zwrotka S.A.

Źródło: PolskieRadio24.pl/Michał Tomaszkiewicz

Skąd to wiemy? Jak to policzyliśmy?

Wszystkie dane liczbowe i założenia w naszym artykule opierają się na oficjalnych statystykach, badaniach opinii publicznej oraz przepisach prawa.

Liczba opakowań w obrocie: Informacje o 530 milionach sztuk opakowań kaucyjnych wprowadzonych do sprzedaży od 1 października 2025 r. do początku marca 2026 r. pochodzi z oficjalnych raportów i podsumowań Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ).

Wskaźnik bierności Polaków: Dane mówiące o tym, że 62% z nas oddaje opakowania (co daje 38% osób nieuczestniczących w systemie), pochodzą z ogólnopolskich badań opinii publicznej przeprowadzonych w marcu 2026 roku przez ośrodki badawcze.

Zasady kaucji i zysk operatorów: Informacje o tym, co dzieje się z nieodebraną kaucją oraz jakie są podstawowe stawki (0,50 zł za butelki plastikowe i puszki), wynikają ze znowelizowanej ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, która implementuje unijną dyrektywę Single-Use Plastics (SUP).

Wyliczenie 100,7 mln zł straty: Kwota ta jest wynikiem prostej symulacji matematycznej. Całkowitą liczbę wprowadzonych do obrotu opakowań kaucyjnych (530 000 000 sztuk) pomnożyliśmy przez odsetek Polaków ignorujących kaucję (38%). Otrzymaną w ten sposób pulę niezwróconych opakowań (201 400 000 sztuk) pomnożyliśmy przez stawkę kaucji (0,50 zł), co daje równe 100 700 000 zł.