Dlaczego butelki po mleku są bez kaucji? Ministerstwo podało nam prawdziwy powód
Butelki na napoje są objęte systemem kaucyjnym, podczas gdy identyczne pod względem objętości opakowania po mleku kaucją objęte nie są. Dlaczego? Do tej pory mówiło się o tajemnicznych "względach sanitarnych". Portal PolskieRadio24.pl usłyszał od Anity Sowińskiej, wiceministry klimatu i środowiska, szczery powód wyłączenia.
Michał Tomaszkiewicz
2026-04-28, 09:54
Najważniejsze informacje w skrócie:
- Nabiał poza systemem: Opakowania po mleku, jogurtach czy kefirach nie są objęte kaucją. Podobnie jak dawniej, należy je zgnieść i wyrzucić do żółtego pojemnika.
- Problem zapachu: Ministerstwo celowo wyłączyło nabiał ze względów sanitarnych. Psujące się w automatach resztki mleka mogłyby odstraszać klientów nieprzyjemnym zapachem.
- Tajemnica białego plastiku: Butelki na mleko produkuje się z białego PET z dodatkiem tzw. rozświetlaczy optycznych. Taki materiał ma po prostu znacznie mniejszą wartość dla recyklerów niż przezroczyste butelki po wodzie.
Dlaczego opakowania po nabiale zostały wyłączone z ogólnopolskiego systemu zbiórki? Zapytaliśmy o to wiceministrę klimatu. Z pozoru obie butelki wykonane są z tego samego plastiku, a ich kształt i waga nie powinny stanowić problemu dla nowoczesnych butelkomatów. Okazuje się jednak, że za wyłączeniem opakowań po produktach mlecznych (mleko, jogurty, kefiry) stoją dwa bardzo konkretne powody – jeden czysto ludzki, a drugi twardo stąpający po ziemi biznesu.
Butelki po mleku bez kaucji. Strach przed odstraszającym zapachem
Pierwszym i najważniejszym powodem jest higiena. Automaty kaucyjne to wielkie pojemniki, w których zgniecione opakowania są składowane do momentu ich opróżnienia przez obsługę sklepu. O ile resztki wody mineralnej czy napojów gazowanych nie stwarzają większego problemu, o tyle produkty mleczne psują się niezwykle szybko.
- Wyłączenie produktów mlecznych wynikało przede wszystkim ze względów sanitarnych. Obawialiśmy się, i chyba słusznie, że psujące się resztki mleka w automatach będą generować brzydki zapach, co mogłoby zniechęcić ludzi do korzystania z systemu – wyjaśniła portalowi PolskieRadio24.pl wiceszefowa resortu klimatu.
Zobacz pełen wywiad: Po co nam system kaucyjny? "Ekologia bez ekonomii po prostu nie działa"
👃 Ewolucyjny wstręt a system kaucyjny
Programowanie przetrwania
Nasz mózg traktuje zapach psującego się mleka jako biologiczny sygnał alarmowy. Ewolucyjnie unikamy tych aromatów, aby chronić organizm przed ciężkim zatruciem. Ten mechanizm jest silniejszy niż jakakolwiek zachęta finansowa.
Atak kwasu masłowego
Resztki nabiału w zamkniętej maszynie szybko fermentują, wytwarzając kwas masłowy i mlekowy. To zapachy o ekstremalnie wysokim progu uciążliwości, które są niemal niemożliwe do zneutralizowania w otoczeniu sklepowym.
Scenariusz katastrofy: „Lato w butelkomacie”
Gdyby system obejmował nabiał, wystarczyłoby kilka upalnych dni, by butelkomaty stały się źródłem nieznośnego odoru. Psychologia behawioralna uczy, że jeden negatywny bodziec zapachowy buduje trwałą awersję do całego miejsca i systemu.
Tajemnica białego plastiku
Jeśli argument zapachowy do kogoś nie przemawia, ministerstwo podało drugi powód – technologię i opłacalność. Z pozoru butelki po napojach i mleku to ten sam PET, jednak w procesie produkcji opakowań na nabiał stosuje się zupełnie inne metody domieszkowania tworzywa. Aby system kaucyjny w ogóle funkcjonował i sam się finansował, odzyskany surowiec musi być atrakcyjny i wartościowy dla firm zajmujących się recyklingiem.
Przezroczysty plastik po butelce wody to dla recyklerów niezwykle cenny surowiec, gotowy do łatwego przetworzenia. Biały plastik po mleku – wręcz przeciwnie.
– Drugą, bardziej techniczną kwestią jest to, że butelki po mleku produkuje się z białego PET z użyciem tzw. rozświetlaczy optycznych. Ten plastik ma po prostu znacznie mniejszą wartość recyklingową niż przezroczyste butelki po napojach – wyjaśniła ministra Sowińska.
Co zrobić z butelką po mleku?
Odpowiedź jest prosta. Butelki po mleku, maślankach, śmietanach czy kefirach nadal traktujemy dokładnie tak samo, jak przed wejściem w życie systemu kaucyjnego. Należy je zgnieść (aby zajmowały mniej miejsca) i wyrzucić do standardowych, żółtych pojemników lub worków na metale i tworzywa sztuczne. Nie tracimy na tym finansowo, ponieważ przy zakupie tego typu produktów w sklepie nie dolicza się do nich 50-groszowej kaucji.
- Tak wygląda budżet singla. Marzec znów namieszał w wydatkach
- Rodzina na cenowej pauzie. Marzec tańszy o jeden bilet autobusowy
- Emeryta stać na więcej. Waloryzacja wygrała z cenami w sklepach
Źródło: PolskieRadio24.pl/Michał Tomaszkiewicz