Zakupy pokonały singla, emeryt pokonał sprawunki. Ile wydajemy na przeżycie?

Najważniejsze informacje w skrócie:

• 763,08 zł za zakupy singla: Życie w pojedynkę nigdy nie było tak drogie. Koszyk jednoosobowego gospodarstwa podrożał z miesiąca na miesiąc o blisko 6 zł, dobijając do najwyższego pułapu w całej historii badania. Osoby żyjące samodzielnie wydają na zakupy FCMG coraz większą część wypłaty.
• 2042,46 zł za zakupy rodziny: IMZ rodzin 2+2 staniał z miesiąca na miesiąc o ponad 4 złote. Siła nabywcza ustabilizowała się miesiąc do miesiąca, ale spadła w ujęciu rocznym
• 515,70 zł za zakupy emeryta: Wartość IMZ niemal zatrzymała się w miejscu (+17 groszy m/m). Na dodatek w marcu seniorzy dostali zwalozyrowane świadczenia. Zastrzyk nowej gotówki sprawił, że seniorzy jako jedyna grupa wygrali z inflacją, a obciążenie ich budżetu zakupami w skleapie jest niższe niż przed rokiem.

Indeks Miesięcznych Zakupów. Kto zyskał, kto stracił w marcu?

W marcu zatarł się wspólny mianownik w wydatkach Polaków. Najgorzej w porównaniu do poprzedniego roku mieli single, których Indeks Miesięcznych Zakupów wzrósł o 4,5%. Rodzinne zakupy podrożały w skali roku o 3,2%, zaś emeryci muszą wydawać więcej o 2,4%. Waloryzacja wyniosła 5,5%, co oznacza, że wzrost świadczeń był wyraźnie wyższy niż ceny kupowanych przez seniorów produktów. Single i rodziny takiego szczęścia nie miały.

Singiel : wygoda coraz droższa

Gospodarstwa jednoosobowe najbardziej odczuły wzrost cen w marcu. 763,08 zł za miesięczne przetrwanie to obecny rekord IMZ. Koszty codziennego życia singli pochłaniają już 21,16% ich pensji minimalnej (wzrost z 21% w lutym). Zjawisko to staje się kumulującym się drenażem, przed którym nie chroniła styczniowa podwyżka najniższej krajowej.

Sprawdź Indeks Miesięcznych Zakupów dla singla - marzec 2026

Rodzina 2+2: Krucha stabilizacja w cieniu dystrybutorów

Rodzina 2+2 po chaosie stycznia i lutego doznała małej stabilizacji. IMZ wynoszący 2042,46 zł spadł symbolicznie z miesiąca na miesiąc, a wskaźnik obciążenia wspólnego dochodu rodziców skurczył się równie "homeopatycznie" do poziomu 23,17%. W marcu 2025 wynosił 22,95%.

Sprawdź Indeks Miesięcznych Zakupów dla rodziny - marzec 2026

Emeryt: Waloryzacja zmienia układ sił

Dla emerytów marzec okazał się miesiącem ulgi. Nie dość, że wartość ich koszyka (opartego w dużej mierze na polskiej, silnie taniejącej bazie rolniczej, takiej jak masło czy kapusta) ustabilizowała się na poziomie 515,70 zł, to IMZ zaczął pochłaniać mniej emerytury minimalnej dzięki przeprowadzonej waloryzacji: 28,64%. To wynik nie tylko lepszy niż przed miesiącem (30,15%), lecz przede wszystkim lepszy niż przed rokiem (29,47%). Emeryci oficjalnie wygrali wyścig z cenami w sklepach.

Sprawdź Indeks Miesięcznych Zakupów dla emeryta - marzec 2026

Wspólny mianownik: tania baza, drogie rytuały i sklepowa żonglerka marżami

Analiza marcowych koszyków ujawnia rynkowe "przeciąganie liny". Z jednej strony, w ujęciu rocznym (marzec 2026 vs 2025) uderzono w codzienne rytuały Polaków - kawa mielona i czarna herbata podrożały solidarnie o ponad 20%. Kroku dotrzymuje im wołowina (+21,5%). Ten drenaż na używkach jest jednak skutecznie maskowany przez obniżki na produktach podstawowych. Tania baza rolnicza, taka jak masło (-22,8%), cukier (-18,1%) czy biała kapusta (-25,7%), chroni dziś rachunki rodzin i emerytów przed całkowitą eksplozją.

- Coraz wyraźniej widać, że polski konsument wchodzi w model dualnej konsumpcji. Oznacza to rozjazd między taniejącą lub stabilną grupą produktów spożywczych a szybko drożejącymi kategoriami. Ekonomicznie oznacza to, że koszt dóbr podstawowych, kluczowych dla funkcjonowania gospodarstw domowych, pozostaje pod relatywną kontrolą. W efekcie "przyjemności" nie stają się jeszcze dobrem luksusowym w klasycznym sensie, ale coraz częściej przesuwają się do kategorii zakupów warunkowych, wymagających selekcji i ograniczenia konsumpcji – zauważyła dr Anna Semmerling, ekspertka Uniwersytetu WSB Merito w Gdańsku w obszarze ekonomii.

Z kolei w ujęciu miesiąc do miesiąca widać zjawiska, które dotknęły każdego portfela. Wspólnym rynkowym mianownikiem okazał się marcowy koniec zimowych "wojen cenowych" o ziemniaki. Choć dynamika ich wzrostu robi na papierze ogromne wrażenie (ponad 48% m/m), w rzeczywistości to jedynie powrót dyskontów do regularnych cen rzędu 2,80-3,00 zł za kilogram po okresie, w którym warzywo to pełniło funkcję taniego wabika. Z drugiej strony, realną ulgę przyniosła powszechna i głęboka obniżka cen mleczek do czyszczenia (spadek o 35% m/m), które jeszcze w lutym mocno drenowały domowe kasy.

Na tym jednak rynkowa solidarność się kończy, a zaczyna "żonglowanie marżami". O ile przeceny chemii gospodarczej uratowały portfele rodzin, o tyle dyskonty błyskawicznie sfinansowały tę ulgę z kieszeni młodych dorosłych. W czasie gdy taniały płyny do WC, ceny chemii kosmetycznej (żele do twarzy, pianki do golenia) wystrzeliły w marcu o 20-40%. To klasyczna strategia sklepów: przyciąganie rodzin promocjami na asortyment masowy i odrabianie strat na droższych produktach premium, po które singiel i tak musi sięgnąć.

- Podnoszenie cen na jedne produkty i jednoczesne obniżanie cen na inne jest obecnie często obserwowaną strategią rynkową, którą można określić jako mechanizm "żonglowania marżami". Polega on na redystrybucji rentowności pomiędzy kategoriami produktowymi w obrębie tego samego koszyka zakupowego. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorstwa aktywnie zarządzają poziomem marż tak, aby stabilizować lub poprawiać wynik finansowy mimo presji konkurencyjnej. Taka strategia w różny sposób oddziałuje na poszczególne typy gospodarstw domowych, które tworzą odmienne struktury koszyków zakupowych – dodała dr Anna Semmerling.

Stabilizacja przed burzą? Kwietniowe ceny dotknięte wojną

W marcu jak w garncu - ceny w sklepach, jak wynika z Indeksu cen w sklepach detalicznych, atakowały oba końce skali. W skali roku kawa mielona podrożała o 21,9%, wołowina o 21,5%, a czarna herbata o 20,8%. W perspektywie miesięcznej najwyższą dynamikę wzrostu zanotowały ziemniaki (+48,36%) oraz chemia kosmetyczna. Z drugiej strony, koszty te były systematycznie równoważone przez silne spadki cen w innych kategoriach. Najbardziej potaniały mleczka do czyszczenia (ponad 35% m/m). W porównaniu do 2025 roku mniej płaciliśmy za produkty z krajowej produkcji rolnej: biała kapusta (-25,7% r/r), masło (-22,8% r/r) i cukier (-18,1% r/r). Ze względu na odmienne style życia każda z analizowanych person doświadczyła tych zmian inaczej, a poszczególne wskaźniki IMZ pozostały niemal się nie zmieniły.

Istnieje jednak duże prawdopodobieństwo, że była to ostatnia faza rynkowej stabilizacji. Ekonomiczne skutki napięć na linii USA-Iran dotrą do polskich sklepów w perspektywie najbliższych kilku tygodni, najprawdopodobniej na przełomie kwietnia i maja. Pierwsze efekty widzieliśmy już na stacjach benzynowych pod postacią wyższych stawek za dystrybutorem. Droższa ropa nieuchronnie przełoży się na wzrost kosztów transportu kołowego oraz logistyki chłodniczej. W pierwszej kolejności podrożeją produkty świeże, charakteryzujących się krótkim terminem przydatności i dużą wagą w transporcie – nabiał, mięso oraz warzywa i owoce, a więc w dużej mierze te, które ciągnęły koszty zakupów w dół. Szacuje się, że uderzenie paliwowe może wymusić na sieciach handlowych korektę cenników detalicznych o kolejne 2 do 3 punktów procentowych, co kupujący odczują na paragonach.

- W marcu powody do zadowolenia ma wyłącznie emeryt. Dzięki waloryzacji świadczeń stać ich na więcej niż rok wcześniej. W zupełnie innej sytuacji są młodzi, pracujący dorośli. W ich przypadku noworoczna podwyżka płacy minimalnej została już skonsumowana przez rosnące koszty życia. Pogorszyła się także sytuacja rodzin, które na te same zakupy musi wydawać nieco większą część całego domowego budżetu. Wygląda na to, że jedynym sposobem na oszczędności byłaby zmiana stylu życia - a to dla wielu z nas jest cenniejsze od pieniędzy - podsumował Michał Tomaszkiewicz, autor Indeksu Miesięcznych Zakupów.

Źródło: PolskieRadio24.pl/UCE Research/Uniwersytet WSB Merito/Michał Tomaszkiewicz

Skąd to wiemy? Jak to policzyliśmy?

Indeks Miesięcznych Zakupów (IMZ) to cykliczny raport oparty na autorskiej metodologii Michała Tomaszkiewicza, realizowany dla PolskieRadio24.pl we współpracy z UCE Research i Uniwersytetami WSB Merito.

W odróżnieniu od wskaźników inflacji (CPI) podawanych przez GUS, IMZ nie mierzy ogólnego poziomu cen w gospodarce, lecz pokazuje nominalny koszt zakupu ściśle określonego zestawu produktów (FMCG) niezbędnych do funkcjonowania przez miesiąc dla danej grupy społecznej.

Dane cenowe pochodzą z cyklicznego raportu „Indeks cen w sklepach detalicznych” autorstwa UCE Research i Uniwersytetów WSB Merito, opartego na analizie 97 000 odczytów cen detalicznych w ponad 45 500 sklepach. IMZ prowadzony jest w trzech odsłonach, analizujących koszyki dla różnych typów gospodarstw domowych: Singla, Rodziny 2+2 oraz Emeryta.