Niezwykłe widowisko na niebie. "Wielkanocna kometa" może być najjaśniejszą od dekad

"Kometa wielkanocna" pędzi w stronę Słońca

W stronę centrum Układu Słonecznego z zawrotną prędkością zmierza niedawno odkryta kometa, opisana jako C/2026 A1 (MAPS). Jej jasność przybiera na sile w zaskakującym tempie. A to oznacza, że możemy być świadkami widowiska, jakiego nie obserwowaliśmy na niebie od wielu lat. Wszystko zależy jednak od tego, czy kometa przetrwa najtrudniejszy moment - bliskie spotkanie ze Słońcem.

Eksperci oraz pasjonaci zjawisk astronomicznych wyczekują tego momentu od dłuższego czasu. Kometę C/2026 A1 (MAPS) odkryto niedawno, bo zaledwie 13 stycznia br. Jako pierwszy "wyhaczył" ją teleskop zlokalizowany na pustyni Atakama w Chile, jednego z najważniejszych punktów obserwacji kosmosu na Ziemi. Już wtedy wstępne dane wskazywały na ogromny potencjał obiektu.

Los komety rozstrzygnie się 4 kwietnia, dlatego też otrzymała miano "komety wielkanocnej" - może stać się tak jasna, że będzie widoczna gołym okiem nawet z obszarów miejskich. Nieczęsto mamy okazję zobaczyć takie zjawisko - ostatnią, równie jasną kometą była kometa Hale'a-Boppa, widoczna w 1997 roku.

Czy kometa będzie widoczna z Polski? "Z Polski jej nie zobaczymy z uwagi na niekorzystną orbitę" - pisze na swoim profilu Maciej Dunst, fotograf nieba. "Ale tak jasna kometa widoczna z półkuli południowej to nadal godne uwagi zjawisko. No i jeśli przetrwa, to będzie się też pięknie prezentować na obrazach z sondy SOHO, czy GOES CCOR-1" - dodaje.

Takiego zjawiska nie było od dziesiątek lat

Na razie widoczna jest tylko przez zaawansowane teleskopy, ale jej jasność rośnie w ekspresowym tempie. Kluczowe pytanie, które zadają sobie obserwatorzy i badacze kosmosu, brzmi: czy przetrwa? Trajektoria obiektu przebiega bowiem tuż obok Słońca. Kometa należy do grupy tzw. muskających Słońce, czyli obiektów z rodziny Kreutza, poruszających się po bardzo wydłużonych orbitach. Podczas swoich podróży przez wszechświat zbliżają się one do Słońca na niebezpiecznie niewielką odległość. Dla większości z nich to koniec - rozpadają się w fotosferze naszej gwiazdy.

Może być najjaśniejszą kometą od lat. Wiadomo, kiedy kluczowy moment

Moment kulminacyjny nastąpi 4 kwietnia 2026 roku. MAPS osiągnie wówczas swoje peryhelium i przeleci w odległości zaledwie 160 tysięcy kilometrów od Słońca. To mniej, niż połowa drogi z Ziemi do Księżyca. Wtedy zacznie się "walka o życie": kometa zmierzy się z temperaturą sięgającą miliona stopni Celsjusza oraz gigantyczną siłą grawitacji Słońca.

"Aby uniknąć całkowitego wyparowania lub rozpadu, kometa musi mknąć z prędkością przekraczającą 1,6 miliona kilometrów na godzinę. Jeśli jej jądro jest wystarczająco duże i zbite, może wyjść z tego spotkania cało, ciągnąc za sobą spektakularny warkocz materii, który ozdobi wiosenne niebo" - czytamy na łamach "National Geographic".

Jeśli MAPS przetrwa to ekstremalne spotkanie, jej jasność może wówczas wzrosnąć do -5 magnitudo - a to oznacza, że może być widoczna gołym okiem nawet w ciągu dnia. Kiedy będzie najlepszy moment na obserwację komety? Przypadnie on na okres tuż po Wielkanocy, kiedy kometa pojawi się nisko nad zachodnim horyzontem, zaraz po zachodzie Słońca. Jako punkt odniesienia do jej położenia na niebie może posłużyć Wenus.

Uwaga! Eksperci ostrzegają

Eksperci ostrzegają jednak, że obserwacja tak jasnej komety może być niebezpieczna dla oczu. Rekomendowane jest oglądanie transmisji online - realna obserwacja przy użyciu teleskopów - takich jak np. sonda SOHO, której dane będą na bieżąco aktualizowane przez ESA i NASA.

• Astronomowie "zgubili" kometę. Miała zderzyć się z Ziemią
• Dziewanna, Lem, Muminek, Zosiakaczmarek... Skąd się biorą nazwy planetoid?
• Asteroidy wielkości 2024 YR4 już uderzały w Ziemię. "Zabójcy miast"

Źródła: National Geographic/X.com/hjzrmb