Dorabianie na emeryturze. Kiedy ZUS zawiesi wypłatę? "Limity są bezlitosne"
W audycji "Portfel Seniora" w niedzielę 11 stycznia głównym tematem były zasady łączenia pracy zawodowej z pobieraniem świadczenia emerytalnego. Kto może dorabiać bez ograniczeń, a kto musi uważać na progi dochodowe? Gościem audycji była Aneta Adamiak z Departamentu Świadczeń Emerytalno-rentowych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
2026-01-12, 15:55
Posłuchaj
Najważniejsze informacje w skrócie:
- Bezpieczni seniorzy: Osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny (60 lat dla kobiet, 65 dla mężczyzn), mogą dorabiać bez żadnych limitów kwotowych. Ich świadczenie nie zostanie zmniejszone ani zawieszone niezależnie od wysokości zarobków.
- Pułapka dla wcześniejszych emerytów: Osoby na wcześniejszych emeryturach, rentach oraz emeryturach pomostowych muszą pilnować progów przychodu (70% i 130% średniej krajowej). Przekroczenie niższego progu skutkuje zmniejszeniem świadczenia, a wyższego – jego zawieszeniem.
- Obowiązkowe rozliczenie: Do końca lutego każdego roku dorabiający seniorzy muszą dostarczyć do ZUS zaświadczenie o przychodach. Niezgłoszenie zarobków może skutkować koniecznością zwrotu nienależnie pobranych pieniędzy.
Kiedy praca "zjada" emeryturę? Matematyka ZUS
Aneta Adamiak wyjaśniła, że kluczowym kryterium swobody dorabiania jest osiągnięcie powszechnego wieku emerytalnego. Wówczas limity przestają obowiązywać. Sytuacja komplikuje się w przypadku osób pobierających świadczenia wcześniejsze lub renty. Tutaj obowiązują dwa progi: 70% i 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.
– Jeżeli dodatkowy przychód nie przekroczy 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, emerytura jest wypłacana w pełnej wysokości. Jeśli zarobki mieszczą się w przedziale między 70 a 130%, świadczenie ulega zmniejszeniu o kwotę maksymalnego zmniejszenia. Natomiast przekroczenie progu 130% skutkuje całkowitym zawieszeniem wypłaty – tłumaczyła ekspertka ZUS.
Posłuchaj
Limity te zmieniają się kwartalnie (w marcu, czerwcu, wrześniu i grudniu) i są ogłaszane przez prezesa GUS. Od grudnia próg 70% wynosił 6140,20 zł.
Ratunek przed zawieszeniem: dobrowolna wpłata na FUS
W audycji omówiono mało znany mechanizm, który pozwala uniknąć całkowitego zawieszenia emerytury w sytuacji nieznacznego przekroczenia limitu 130%. Jest to tzw. dobrowolna wpłata na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych.
– Jeżeli przychód przekroczy 130%, ale kwota tego przekroczenia jest niższa niż suma pobranych świadczeń, możemy zaproponować seniorowi wpłatę na FUS. Jeśli świadczeniobiorca zdecyduje się na taką wpłatę – pomniejszoną o podatek dochodowy – uznamy, że jego świadczenie nie przekroczyło progu zawieszenia, a jedynie progu zmniejszenia. Wtedy senior nie traci całej emerytury, a jedynie zwraca kwotę zmniejszeń – wyjaśniła Aneta Adamiak.
ZUS w takiej sytuacji nie wydaje od razu decyzji negatywnej, lecz wysyła zawiadomienie z wyliczeniem, pozwalając seniorowi wybrać korzystniejszy wariant rozliczenia.
Limity dla emerytów
Ściąga: Kto musi pilnować zarobków, a kto śpi spokojnie?
Kto musi uważać?
Dla osób z limitami przekroczenie progu (70% lub 130% średniej krajowej) oznacza zmniejszenie lub zawieszenie świadczenia.
Zasada "oskładkowania"
ZUS sumuje tylko te przychody, od których obowiązkowo płacisz składki społeczne. Co się wlicza?
Umowa o pracę: Każda złotówka.
Umowa zlecenia: Standardowo jest oskładkowana.
Działalność (JDG): Deklarowana podstawa wymiaru składek.
Umowa o dzieło: azyl
Umowa o dzieło (z zasady) nie jest oskładkowana.
ZUS tego nie liczyMożesz zarabiać dowolne kwoty na "czystej" umowie o dzieło (z obcym podmiotem), a ZUS nie wliczy tego do limitów dorabiania.
Ważny wyjątek
Uważaj na pułapkę!
Jeśli podpiszesz umowę o dzieło z własnym pracodawcą (u którego masz etat), ZUS potraktuje to łącznie jako przychód oskładkowany.
Wtedy zarobek z dzieła wlicza się do limitu!
Uwaga na umowy. Czy "dzieło" się liczy?
Wielu seniorów zastanawia się, jakie rodzaje umów wliczają się do limitów przychodu. Zasada jest prosta: liczą się zarobki, od których odprowadzane są składki na ubezpieczenie społeczne. Obejmuje to umowy o pracę, zlecenia czy działalność gospodarczą. Wyjątkiem bywa umowa o dzieło.
– Jako przychód rozumiemy wynagrodzenie objęte obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Umowę o dzieło bierzemy pod uwagę tylko w przypadku, gdy jest ona zawarta z własnym pracodawcą, u którego jesteśmy już zatrudnieni na etacie. Jeśli zawieramy umowę o dzieło z zupełnie innym podmiotem, taki przychód nie jest wliczany do limitów, ponieważ nie są od niego odprowadzane składki – doprecyzowała gość audycji.
Koniec roku to czas spowiedzi przed ZUS
Aneta Adamiak przypomniała o ważnym obowiązku biurokratycznym. Do końca lutego dorabiający emeryci (objęci limitami) muszą dostarczyć zaświadczenie o przychodach za ubiegły rok. Ukrywanie dochodów nie popłaca, gdyż ZUS dysponuje rejestrem zawieszalności i systemami weryfikacji.
– Jeżeli świadczeniobiorca nas nie powiadomi, a my uzyskamy informację o jego dodatkowym dochodzie, możemy go rozliczyć nawet do trzech lat wstecz od momentu wydania decyzji. W takiej decyzji wskażemy kwotę nienależnie pobranego świadczenia, którą trzeba będzie zwrócić – ostrzegła przedstawicielka ZUS.
Warto jednak pamiętać, że mechanizm działa w dwie strony. Jeśli senior asekuracyjnie zawiesił emeryturę, a po roku okaże się, że jego zarobki były niższe niż zakładał, ZUS wypłaci mu należne wyrównanie.
Czytaj także:
- Kawa podniosła singlom ciśnienie w portfelach. W listopadzie powrót do podwyżek
- Utrzymanie rodziny coraz droższe. Mięso, kawa i herbata uderzyły efektem skali
- Emeryci uratowani przez ziemniaki. Listopad dał chwilę finansowego oddechu
Źródło: Polskie Radio 24
Prowadząca: Anna Grabowska
Opracowanie: Michał Tomaszkiewicz