Najważniejsze informacje w skrócie:

• Choć funkcjonujący w Polsce od pół roku system kaucyjny, który ma stanowić filar nowoczesnej gospodarki odpadami, jest już powszechnie rozpoznawalny, aż 88% obywateli doskonale zdaje sobie sprawę z jego obowiązywania.
• Mimo wysokiej świadomości społecznej, napędzanej w głównej mierze prostą chęcią odzyskania własnych pieniędzy, blisko 40% konsumentów wciąż omija zwrotkomaty, narzekając, co zresztą nie powinno dziwić, na permanentne awarie sprzętu oraz brak miejsca w domach.
• Przełamanie tej konsumenckiej niechęci jest dla naszego kraju absolutnie kluczowe, ponieważ (jak przypominamy na podstawie danych spoza dostarczonych źródeł, które mogą Państwo zechcieć niezależnie zweryfikować) unijne dyrektywy bezwzględnie wymuszają na Polsce osiągnięcie poziomu 77% zbiórki butelek plastikowych, a docelowo aż 90% w 2029 roku.

Świadomość na wysokim poziomie. Wiedza o kaucji dociera do Polaków

Z opublikowanego w połowie lutego 2026 roku badania instytutu IQS wynika, że po sześciu miesiącach od wejścia w życie nowych przepisów, świadomość obywateli jest ogromna. Aż 88% ankietowanych doskonale wie, że system już funkcjonuje. Jedynie marginalny odsetek społeczeństwa pozostaje w błędzie – 6% badanych wciąż myśli, że kaucja to dopiero śpiew przyszłości, a kolejne 6% w ogóle o niej nie słyszało.

Skąd czerpiemy wiedzę o tym, że za butelki i puszki pobierana jest dodatkowa opłata? Dla ponad połowy Polaków (53%) głównym źródłem informacji jest Internet, na co nakładają się efekty rządowych kampanii (48%). Jednak niezwykle skutecznym "przypominaczem" okazuje się sam paragon sklepowy – aż 39% konsumentów dowiaduje się o systemie, widząc wyraźnie wyszczególnioną kwotę kaucji przy kasie.

Złotówki motywują do działania, ale część wciąż bojkotuje system

Przekucie wiedzy w realne działanie wypada całkiem obiecująco, choć do ideału wciąż daleko. Z ogólnopolskiego sondażu dowiadujemy się, że 62% z nas bierze aktywny udział w systemie. W tej grupie 40% osób robi to regularnie, wyrabiając w sobie nowy, ekologiczny nawyk, podczas gdy 22% oddaje opakowania jedynie sporadycznie. Nikogo nie powinien dziwić fakt, że to finanse osobiste są tu głównym motywatorem. Dla 55% badanych główną zachętą do pójścia do sklepu z torbą pustych butelek i puszek jest po prostu perspektywa zwrotu kaucji, a dopiero na drugim miejscu (37% wskazań) plasuje się realna troska o recykling.

Z rynkowego punktu widzenia prawdziwym wyzwaniem pozostaje jednak ogromna grupa 38% Polaków, którzy świadomie rezygnują z oddawania opakowań. Dlaczego bojkotują system? Powody są bardzo prozaiczne. Konsumenci ci wprost przyznają, że nie mają w domach wystarczającej ilości miejsca na magazynowanie niezgniecionych butelek (33%) oraz brakuje im czasu na dodatkowe segregowanie odpadów (32%). Ponadto, dla 34% "sceptyków" główną barierą wejścia jest całkowity brak punktów zwrotu w ich najbliższej okolicy.

Niezbędne cele środowiskowe. Czas goni polską gospodarkę

Zgodnie z wytycznymi unijnej dyrektywy Single Use Plastics (SUP), Polska została zobowiązana do osiągnięcia poziomu selektywnej zbiórki opakowań po napojach na poziomie 77% w 2025 roku, a do 2029 roku wskaźnik ten musi wynosić równe 90%. Bez powszechnego udziału w systemie kaucyjnym, realizacja tych celów, a tym samym uniknięcie wielomilionowych kar nałożonych przez Brukselę, będzie niemożliwe.

Aby zrealizować wspomniane cele, operatorzy muszą natychmiast pochylić się nad logistycznymi niedociągnięciami. Ankietowani, którzy już teraz aktywnie próbują oddawać butelki (do 3 litrów), puszki (do 1 litra) oraz szkło wielokrotnego użytku (do 1,5 litra), napotykają na potężne bariery infrastrukturalne.

Największą frustrację rodzą nieczynne zwrotomaty – skarży się na nie aż 41% użytkowników. Kolejne problemy to wiecznie zapchane urządzenia (32%) oraz uciążliwa odległość do punktu odbioru (32%). Dodatkowo 17% klientów narzeka na rażący brak kompetencji personelu w sklepach, co wyraźnie sugeruje pilną potrzebę dodatkowych szkoleń dla handlowców.

- System kaucyjny w Polsce zdał pierwszy egzamin: Polacy wiedzą, że istnieje i coraz częściej z niego korzystają. To pokazuje, że połączenie prostego mechanizmu ekonomicznego, jakim jest kaucja, z celem środowiskowym działa. Jednocześnie badanie wskazuje obszary wymagające ulepszenia: przede wszystkim dostępność punktów zwrotu oraz sprawność infrastruktury - podsumowała Anna Urbańska, koordynatorka kampanii #rePETujemy, realizowanej przez ALPLA.

Sondaż został przeprowadzony metodą CAWI na reprezentatywnej grupie 1000 dorosłych Polaków, uwzględniając podział na płeć, wiek, wykształcenie i miejsce zamieszkania.

• Styczniowe zamieszanie w portfelu singla. Podwyżka minimalnej minimalnie za mała
• 2000 zł pękło. Rodziny wygrały bitwę z cenami, ale przegrały wojnę
• Święta, święta i nie po świętach. Ceny w styczniu łaskawsze dla emerytów

Źródło: ALPLA/Michał Tomaszkiewicz