Wszyscy płacą więcej za zakupy. 13. emerytura odwraca układ sił

Najważniejsze informacje w skrócie:

• 770,17 zł za zakupy singla: To nowy, historyczny rekord wartości koszyka dla jednoosobowego gospodarstwa. Wydatki na produkty pierwszej potrzeby wzrosły z miesiąca na miesiąc o ponad 7 zł. Przekłada się to na najwyższą inflację osobistą wśród wszystkich pracujących (4,99% r/r). Realna siła nabywcza singla systematycznie spada, a podstawowe sprawunki pochłaniają już 21,36% pensji minimalnej netto.
• 2070,06 zł za zakupy rodziny: Koniec wiosennej stabilizacji cen. Koszyk czteroosobowej rodziny podrożał z miesiąca na miesiąc o blisko 28 zł, co stanowi najwyższą dynamikę wzrostu m/m ze wszystkich badanych grup. Choć dzięki zakupom w wielopakach roczna inflacja osobista pozostaje najniższa (2,30% r/r), to w ujęciu miesięcznym udział wydatków w domowym budżecie ponownie zaczął rosnąć, sięgając 23,49%.
• 521,40 zł za zakupy emeryta: Z matematycznego punktu widzenia to koszyk, w którym towary drożeją najszybciej (osobista inflacja na poziomie 5,29% r/r). W kwietniu o ostatecznej kondycji finansowej seniorów zdecydowała jednak wypłata 13. emerytury. Ten jednorazowy zastrzyk gotówki sprawił, że obciążenie budżetu zakupami spadło z ponad 30% do zaledwie 15,55%. W perspektywie tego jednego miesiąca to emeryci zyskali największą przestrzeń w swoich finansach.

Indeks Miesięcznych Zakupów. Kto zyskał, kto stracił w kwietniu?

W kwietniu koszty życia wzrosły we wszystkich badanych grupach, co jednoznacznie kończy okres wczesnowiosennej stabilizacji. Ogólnorynkowa inflacja w zupełnie inny sposób wpłynęła jednak na poszczególne gospodarstwa domowe. Najgorzej w zestawieniu rok do roku wypadli emeryci, których osobista inflacja wzrosła o 5,29%. Rodzinne zakupy podrożały w skali roku o 2,30%, zaś koszyk singli poszedł w górę o 4,99%. O ostatecznym bilansie zysków i strat zdecydowały jednak relacje tych kosztów do bieżących dochodów.

SINGIEL: pełzający spadek siły nabywczej

Gospodarstwa jednoosobowe ponownie odnotowały zauważalny wzrost kosztów utrzymania. Kwota 770,17 zł za miesięczne przetrwanie to nowy rekord w historii badania – koszyk singla podrożał z miesiąca na miesiąc o ponad 7 zł. Koszty codziennego wyżywienia i higieny pochłaniają obecnie 21,36% pensji minimalnej netto, co oznacza wzrost z poziomu 21,16% notowanego w marcu. Zjawisko to potwierdza, że styczniowa podwyżka najniższej krajowej została całkowicie zneutralizowana przez rynek, a osoby żyjące samodzielnie systematycznie tracą swoją siłę nabywczą.

Sprawdź Indeks Miesięcznych zakupów dla singla - kwiecień 2026.

RODZINA 2+2: jest drożej, ale zaskakująco stabilnie

Po okresie uspokojenia cenników, czteroosobowe gospodarstwa domowe odnotowały największy skok wydatków w ujęciu krótkoterminowym. Indeks wynoszący 2070,06 zł oznacza, że z miesiąca na miesiąc rodzina wydała przy kasie o blisko 28 złotych więcej. Wskaźnik obciążenia wspólnego dochodu rodziców wzrósł do poziomu 23,49%. Choć w ujęciu rocznym sytuacja pozostaje stabilna (w kwietniu 2025 roku wskaźnik wynosił 23,47%) dzięki sprawnemu korzystaniu z ofert na wielopaki, to w perspektywie miesiąca do miesiąca domowe budżety rodzin uległy zauważalnemu uszczupleniu.

Sprawdź Indeks Miesięcznych zakupów dla rodziny - kwiecień 2026.

EMERYT: 13. emerytura zmienia układ sił

Z matematycznego punktu widzenia koszyk emeryta drożał w kwietniu najszybciej (5,29% r/r), osiągając wartość 521,40 zł. Mimo to, w ostatecznym rozrachunku, to właśnie seniorzy zyskali w tym miesiącu najwięcej przestrzeni finansowej. Wynika to z wypłaty dodatkowego świadczenia – 13. emerytury. Podwojenie przychodów sprawiło, że wskaźnik obciążenia portfela wydatkami pierwszej potrzeby spadł z 30,16% w marcu do zaledwie 15,55% w kwietniu (a rok wcześniej wynosił 16%). To jedyny przypadek w tym miesiącu, w którym wzrost cen na półkach został z nadwyżką zrekompensowany po stronie dochodowej.

Sprawdź Indeks Miesięcznych zakupów dla emeryta - kwiecień 2026.

Wspólny mianownik: Sezonowe wahania i przedświąteczna gra marżami

Analiza kwietniowych koszyków we wszystkich badanych profilach ujawnia wyraźne rozwarstwienie cenowe na sklepowych półkach w perspektywie rocznej. Cenniki produktów pierwszej potrzeby podzieliły się na dwa przeciwstawne segmenty. Wspólnym elementem, który odciąża budżety wszystkich gospodarstw domowych, są znaczące spadki cen w kategorii podstawowych produktów rolnych oraz nabiału.

Liderem obniżek pozostaje kapusta, która w kwietniu 2026 roku była o 35% tańsza niż przed rokiem. Koszt zakupu masła spadł w tym samym czasie o 31%. Równolegle jednak, we wszystkich profilach konsumenckich oszczędności te są niwelowane przez wzrosty w innych kluczowych sektorach. Wspólnym motorem napędzającym koszty w ujęciu rocznym okazały się warzywa szklarniowe – na czele z pomidorami, które podrożały o 27%. Wyraźny trend wzrostowy utrzymuje się także w dziale chemii gospodarczej, gdzie niezależnie od profilu kupującego widać wyższe stawki za mleczko do czyszczenia (+16% r/r) oraz kosmetyki codziennego użytku, takie jak pianka do golenia (+18% r/r).

- Obniżki cen masła są powiązane z niższymi cenami skupu mleka, które osiągnęły najniższy poziom, jednakże należy również podkreślić, że ten produkt stał się „wabikiem” dużych sieci handlowych - wyjaśniła wyjaśniła dr Justyna Rybacka z Uniwersytetów WSB Merito.

Z kolei w ujęciu miesiąc do miesiąca dynamika zmian odzwierciedla bezpośrednio wpływ kalendarza i mechanizmów rynkowych na zachowania sieci handlowych. Wspólnym mianownikiem dla wszystkich kupujących okazały się w kwietniu punktowe, kilkudziesięcioprocentowe wzrosty cen wybranych produktów. Liderem krótkoterminowych podwyżek zostało mleczko do czyszczenia, co jest bezpośrednim efektem wzmożonego popytu w okresie przedświątecznych porządków.

Mocno w górę poszły także płatki kukurydziane (+50% m/m) oraz śliwki (+46% m/m). Równocześnie rynkowy bilans miesiąca do miesiąca poprawiały pierwsze obniżki sezonowe. Uruchomienie szerszej podaży sprawiło, że truskawki staniały o 20% względem marca. Spadły również ceny w wybranych kategoriach kosmetycznych, co potwierdza obniżka cen żelu do mycia twarzy o 30%.

Ceny jeszcze nie poczuły wojny. Opóźniony impuls paliwowy i prognozy na maj

W kwietniowych odczytach Indeksu Miesięcznych Zakupów nie widać jeszcze pełnego przełożenia rosnących cen paliw na koszty produktów w sklepach detalicznych. Wzrosty na stacjach benzynowych, wywołane napięciami geopolitycznymi na linii USA-Iran, oddziałują na rynek FMCG z naturalnym opóźnieniem. Zmiany cen zanotowane w minionym miesiącu wynikały przede wszystkim z przedświątecznego popytu oraz uwarunkowań sezonowych. Oznacza to, że fala wyższych kosztów transportu i logistyki dopiero dociera do łańcuchów dostaw i w pełni uwidoczni się na paragonach detalicznych w kolejnych tygodniach.

Prognozy na maj zakładają nałożenie się na siebie dwóch przeciwstawnych trendów rynkowych. Z jednej strony, wejście w pełen sezon wiosenno-letni powinno przynieść naturalne obniżki w sektorze świeżych warzyw, owoców oraz nowalijek. Uruchomienie krajowej podaży tradycyjnie odciąża w tym okresie budżety domowe. Z drugiej strony, te kalendarzowe spadki będą hamowane przez wspomniany impuls paliwowy. W pierwszej kolejności wyższe koszty logistyki uderzą w produkty o krótkim terminie przydatności, wymagające codziennych dostaw w odpowiednich warunkach temperaturowych, takie jak pieczywo, mięso i nabiał. Artykuły przetworzone, o długiej dacie ważności, zareagują na wzrost kosztów w dalszej kolejności, w miarę sukcesywnego odnawiania zapasów w magazynach centralnych sieci handlowych.

– Kwiecień wyraźnie zróżnicował sytuację finansową badanych grup. W przypadku gospodarstw jednoosobowych obserwujemy powolne, lecz systematyczne uszczuplanie siły nabywczej. Singla stać dziś na mniej niż rok temu, a zysk ze styczniowej podwyżki płacy minimalnej został w pełni wchłonięty przez rynek. Rodziny czteroosobowe, dzięki sprawnej optymalizacji koszyka, zdołały utrzymać swoje finansowe status quo. Najważniejszy wniosek z kwietniowego badania płynie jednak z analizy sytuacji seniorów. W debacie publicznej często powtarza się tezę, że dodatkowe świadczenia przywracają emerytom godność. Indeks Miesięcznych Zakupów pokazuje to zjawisko w twardych liczbach. Spadek obciążenia budżetu o niemal połowę, możliwy dzięki wypłacie 13. emerytury, daje osobom starszym realną swobodę finansową, jakiej brakuje im w pozostałych miesiącach roku – podsumował Michał Tomaszkiewicz, autor badania.

Źródło: PolskieRadio24.pl/UCE Research/Uniwersytety WSB Merito/Michał Tomaszkiewicz


Skąd to wiemy? Jak to policzyliśmy?

Indeks Miesięcznych Zakupów (IMZ) to cykliczny raport oparty na autorskiej metodologii Michała Tomaszkiewicza, realizowany dla PolskieRadio24.pl we współpracy z UCE Research i Uniwersytetami WSB Merito.

W odróżnieniu od wskaźników inflacji (CPI) podawanych przez GUS, IMZ nie mierzy ogólnego poziomu cen w gospodarce, lecz pokazuje nominalny koszt zakupu ściśle określonego zestawu produktów (FMCG) niezbędnych do funkcjonowania przez miesiąc dla danej grupy społecznej.

Dane cenowe pochodzą z cyklicznego raportu „Indeks cen w sklepach detalicznych” autorstwa UCE Research i Uniwersytetów WSB Merito, opartego na analizie 104 000 odczytów cen detalicznych w ponad 48 000 sklepach. IMZ prowadzony jest w trzech odsłonach, analizujących koszyki dla różnych typów gospodarstw domowych: Singla, Rodziny 2+2 oraz Emeryta.