Najważniejsze informacje w skrócie: 

• Uniwersytet SWPS i Politechnika Lubelska miały zmieniać studentom wysokość czesnego niezgodnie z prawem
• Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nakazał uczelniom zwrócenie nadpłaconych kwot czesnego
• UOKiK nałożył też na obie uczelnie kary w łącznej wysokości 3 mln złotych

Podwyżka czesnego nie zawsze możliwa

Od lipca 2018 do września 2023 roku w Polsce obowiązywały przepisy zakazujące podwyższania czesnego w trakcie trwania umowy o studia na danej uczelni. Upraszczając - uczelnie nie mogły co roku podwyższać czesnego przez cały okres studiów danego studenta. 

W związku z inflacją w latach 2022 i 2023 wprowadzono do prawa zapis, który pozwala corocznie podwyższać czesne o wskaźnik inflacji ogłoszony przez GUS. Jednak zmiana przepisów dotyczyła tylko umów z uczelniami zawartych od roku akademickiego 2023/24. 

Tymczasem Politechnika Lubelska miała podnosić czesne studentom, którzy studia zaczęli w latach akademickich 2021/22 i 2022/23. Różnice wynosiły kilkaset złotych rocznie. UOKiK podał tu przykład kierunku Zarządzanie, gdzie czesne wzrosło z 1750 zł za semestr na 2300 zł. 

Z kolei Uniwersytet SWPS na podstawie klauzuli waloryzacyjnej podnosił opłaty studentom, którzy studia zaczynali w roku akademickim 2019/20 (i późniejszym rocznikom też). 

– W płatnej formie edukacji cena gra kluczową rolę. Dla osób zawierających umowę z uczelnią niezbędna jest wiedza o tym, jakie są warunki odpłatności za studia, które pozwolą im na uzyskanie planowanego tytułu zawodowego. W ubiegłych latach prawo nie pozwalało na podwyżki. Mimo to czesne rosło dla tysięcy studentów Uniwersytetu SWPS i części uczących się na niestacjonarnych kierunkach Politechniki Lubelskiej. Niektórzy z nich nadal mogą ponosić koszty związane z tą praktyką – zauważył Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.

Tymczasem czesne może być waloryzowane o wskaźnik inflacji studentom, którzy studia zaczęli od roku akademickiego 2023/24. Pozostali korzystają z praw nabytych i tego, że ich umowy nie przewidywały takiej możliwości. 

Jak odzyskać pieniądze od uczelni?

Praktyczny przewodnik dla poszkodowanych studentów SWPS i Politechniki po decyzji UOKiK.

Aktualny status

Na ten moment nie musisz robić nic. Decyzja UOKiK jest nieprawomocna, a proces zwrotów ruszy dopiero po zakończeniu drogi odwoławczej.

⚖️ Droga odwoławcza

Uczelnie najpewniej skorzystają z prawa do zaskarżenia decyzji. Sprawa trafi do sądu, który oceni zasadność nałożonych kar i nakazu zwrotu środków.

Wymaga to uzbrojenia się w cierpliwość – procedury sądowe mogą potrwać od kilku do kilkunastu miesięcy.

📩 Czas na ruch uczelni

Jeśli sąd podtrzyma decyzję UOKiK, mechanizm zwrotu stanie się obowiązkowy i automatyczny dla wskazanych grup poszkodowanych.

▪ Uczelnia będzie miała 3 miesiące na oficjalny kontakt.

▪ Szukaj wiadomości w swojej skrzynce e-mail lub listu poleconego.

💸 Realna wypłata

Po otrzymaniu powiadomienia zostaniesz poproszony o wskazanie numeru konta bankowego. Uczelnia musi dokonać przelewu nadpłaty niezwłocznie po weryfikacji danych.

Szacunkowa wartość zwrotu: kilka tysięcy złotych (zależy od liczby opłaconych semestrów)

Kary dla uczelni, a pieniądze dla studentów 

Za naruszanie zbiorowych interesów konsumentów Prezes Urzędu nałożył na Uniwersytet SWPS z siedzibą w Warszawie karę w wysokości 2 075 000 zł. Praktyka uczelni dotyczyła czterech roczników większości kierunków i lat studiów I i II stopnia, w trybie stacjonarnym i niestacjonarnym oraz jednolitych studiów magisterskich. W przypadku Politechniki Lubelskiej podwyżek doświadczyły dwa roczniki części kierunków niestacjonarnych, a nałożona kara to 921 tys. zł. 

UOKiK nałożył wyższą karę uczelni, która niezgodne z prawem praktyki stosowała wobec większej liczby osób. Ta uczelnia też będzie musiała więcej wydać na zwrócenie studentom nienależnych opłat. 

Zarówno Uniwersytet SWPS, jak i Politechnika Lubelska będą musiały, w ciągu trzech miesięcy od uprawomocnienia się decyzji, poinformować o tym na swoich stronach internetowych i profilach w mediach społecznościowych oraz indywidualnie powiadomić uprawnionych konsumentów o kwocie zwrotu, danych potrzebnych do wypłaty i terminie przekazania środków.

Decyzja Prezesa UOKiK jest nieprawomocna. Uczelniom przysługuje odwołanie do sądu. 

Czytaj także: 

• Koniec oszustw w sklepach online? UOKiK naśle na nie AI
• Singiel na cenowej huśtawce. Po tanim styczniu rekord drożyzny w lutym
• Nowy zakaz UE. Od maja te produkty znikną ze sklepów

Źródło: UOKiK/Andrzej Mandel