Święta seniora. Radość czy finansowa pułapka?
W audycji "Portfel Seniora" w niedzielę 21.12 głównym tematem były przygotowania do Świąt Bożego Narodzenia w kontekście finansów osób starszych. Czy seniorów stać na organizację Wigilii i prezenty dla wnuków? O tym, jak radzić sobie z presją konsumpcyjną i zadłużeniem, rozmawiały Małgorzata Żuber-Zielicz z Rady Seniorów przy wojewodzie mazowieckim oraz dr Elżbieta Ostrowska, przewodnicząca Polskiego Związku Emerytów i Rencistów.
2025-12-21, 10:00
Posłuchaj
Najważniejsze informacje w skrócie:
- Drożyzna a portfel seniora: Choć inflacja jest odczuwalna dla wszystkich, dla seniorów z emeryturą w okolicach 2000 zł organizacja świąt jest szczególnym wyzwaniem. Handlowcy stosują "wielopaki" (np. 4 kostki masła), co jest niekorzystne dla jedno- lub dwuosobowych gospodarstw emeryckich.
- Pułapka zadłużenia: Eksperci alarmują, że seniorzy masowo zadłużają się w grudniu i maju (komunie), by kupić prezenty wnukom. Często "kredytują" święta, nie płacąc czynszu lub rachunków za media.
- Zmiana modelu świąt: Odchodzi się od modelu, w którym babcia przygotowuje kolację dla całej rodziny. Coraz częściej Wigilia jest składkowa lub organizowana przez dzieci, co odciąża starsze pokolenie fizycznie i finansowo.
Święta seniora. Nierówna walka z cenami i marketingiem
Goście audycji zgodnie przyznali, że tegoroczne święta będą droższe, co jest efektem skumulowanej inflacji z ostatnich lat. Dr Elżbieta Ostrowska zwróciła uwagę na agresywne strategie handlowe, które nie sprzyjają osobom starszym, często prowadzącym jednoosobowe gospodarstwa domowe.
Posłuchaj
– Okres przedświąteczny to dla handlowców wielkie żniwo. Uciekają się do różnych sztuczek marketingowych, żeby wcisnąć nam jak najwięcej towaru. Dla osób starszych, z których duża część to osoby samotne, brakuje żywności w mniejszych opakowaniach. Często są zmuszeni kupić więcej, niż potrzebują, co kłóci się z zasadą niemarnowania żywności – zauważyła dr Ostrowska.
Małgorzata Żuber-Zielicz podkreśliła zróżnicowanie majątkowe w grupie seniorów, wskazując, że obok "biednych portfeli" istnieją też te bardziej zasobne. Kluczem powinna być jednak zmiana podejścia do konsumpcji.
– Jedni będą mogli pozwolić sobie na lepsze jakościowo rzeczy, inni będą mieli stół biedniejszy. Mnie jednak zależy na tym, aby oba stoły były radosne, niezależnie od ilości dóbr. Kiedyś stół bywał bardzo ubogi, ale szczęśliwy – wspominała członkini Rady Seniorów.
Prezenty. Kredyt na smartfona czy wspólny czas?
Jednym z najtrudniejszych tematów poruszonych w dyskusji była presja prezentowa. Wiele starszych osób czuje się wykluczonych, jeśli nie stać ich na kosztowne podarunki dla wnuków. Dr Ostrowska przytoczyła dramatyczne przykłady seniorów, którzy czują się upokorzeni swoją sytuacją materialną.
– Potrzeba wewnętrzna sprawienia wnukom radości jest tak silna, że czasami tłumi rozsądek i skłania seniorów do wzięcia kredytu. Obserwujemy dużą skalę zadłużeń w grudniu. Często nie są to nawet kredyty bankowe, ale zaległości w opłatach czynszowych czy za media, bo pieniądze idą na prezenty. Do tego zniechęcamy – alarmowała przewodnicząca PZEiR.
Rozwiązaniem może być zmiana oczekiwań i powrót do niematerialnych wartości, choć w przypadku nastolatków oczekujących elektroniki jest to trudne.
– Młodzież żyje w innym świecie i musimy się z tym pogodzić. Oczekują smartfonów, najnowszych gadżetów. Jednak w przypadku młodszych dzieci warto postawić na wspólne działanie. Robienie zabawek na choinkę, łańcuchów – to buduje więzi – dodała dr Ostrowska.
Finanse w grudniu
Jak przetrwać święta i nie wejść w Nowy Rok z długami? 4 żelazne zasady.
Zasada 3 kopert
Podziel swój budżet na trzy sztywne kategorie:
Rachunki: Pieniądze nienaruszalne na opłaty stałe.
Jedzenie: Stała kwota na codzienne życie.
Święta: Kwota limitowana – tylko tyle możesz wydać na prezenty i organizację.
Kupuj na wagę
Omijaj wielopaki typu "kup 3, zapłać mniej". To pułapka dla singli i par.
Stracisz więcej przez marnowanie nadmiaru żywności, niż zyskasz na niższej cenie jednostkowej.
Wigilia składkowa
Nie bój się powiedzieć dzieciom lub gościom: "Zapraszam was, ale przynieście barszcz i rybę".
To żaden wstydTo wyraz dojrzałości finansowej i sposób na sprawiedliwy podział kosztów (i pracy!).
Lista zamiast impulsu
Idź do sklepu wyłącznie z zapisaną kartką.
Marketing świąteczny (zapach cynamonu, kolędy) osłabia korę przedczołową mózgu odpowiedzialną za logiczne myślenie.
Bez listy łatwiej ulegniesz emocjom i wydasz pieniądze na rzeczy zbędne.
Czego pragną seniorzy? Nie tylko skarpetki
W audycji odwrócono również perspektywę, pytając, jakie prezenty chcieliby otrzymywać sami seniorzy. Goście zgodnie odradzali zakup kolejnych garnków czy skarpet.
– Czekam na prezenty, które sprawią mi przyjemność, a nie tylko zaspokoją potrzeby bytowe. Może to być karnet do teatru, do którego pójdę z córką czy wnukiem. To element, który nas połączy. Marzeniem mogą być też piękne perfumy – luksus, na który starsza pani z emerytury sama by się nie zdobyła, a dzięki któremu poczuje się ważna i elegancka – wyznała dr Ostrowska.
Małgorzata Żuber-Zielicz wskazała na rosnącą popularność prezentów w formie przeżyć: – Bilet do kina, filharmonii czy nawet wyjazd do spa z córką. Jedna noc w hotelu z fajną kolacją może być niesamowitym przeżyciem, często niedostępnym finansowo dla seniora, ale możliwym do sfinansowania przez dzieci.
Nowy model Wigilii: składkowo i u dzieci
Ekspertki zauważyły również istotną zmianę społeczną w organizacji samej wieczerzy wigilijnej. Model, w którym babcia samodzielnie przygotowuje potrawy dla kilkunastoosobowej rodziny, odchodzi w przeszłość ze względów ekonomicznych i zdrowotnych.
– Babcie i dziadkowie starzeją się i coraz trudniej im fizycznie przygotować kolację dla dużej rodziny. Coraz częściej Wigilie odbywają się u dzieci lub w formule składkowej, gdzie każdy przywozi gotową potrawę. To naturalna kolej rzeczy i forma realnej pomocy dla seniorów – podsumowała Małgorzata Żuber-Zielicz.
Czytaj także:
- Kawa podniosła singlom ciśnienie w portfelach. W listopadzie powrót do podwyżek
- Utrzymanie rodziny coraz droższe. Mięso, kawa i herbata uderzyły efektem skali
- Emeryci uratowani przez ziemniaki. Listopad dał chwilę finansowego oddechu
Źródło: Polskie Radio 24
Prowadząca: Anna Grabowska
Opracowanie: Michał Tomaszkiewicz