Najważniejsze informacje w skrócie:

• Historyczny sojusz geoekonomiczny: Umowa UE-Indie łączy rynki obejmujące ponad dwa miliardy konsumentów, stanowiąc kluczowy element strategii dywersyfikacji łańcuchów dostaw oraz uniezależniania się od wpływów Chin i Rosji.
• Nowe rynki dla maszyn i kosmetyków: Likwidacja barier celnych umożliwi polskim producentom maszyn górniczych oraz firmom kosmetycznym skuteczną ekspansję na najszybciej rosnącym dużym rynku świata.
• Ochrona rolnictwa i wyzwania dla tekstyliów: Mimo wyłączenia wrażliwych produktów rolnych z liberalizacji, polski przemysł odzieżowy stanie przed ryzykiem zwiększonej presji cenowej pod wpływem tańszego importu z Indii.
• Polska szansa w zbrojeniówce: Dzięki unikalnemu know-how w modernizacji sprzętu posowieckiego, polskie firmy mają szansę zastąpić Rosję w roli głównego dostawcy technologii pancernej, amunicyjnej i bezzałogowej dla indyjskiej armii.

Skala porozumienia między Unią Europejską a Indiami jest bezprecedensowa, gdyż łączy ono rynki obejmujące łącznie ponad dwa miliardy konsumentów i odpowiadające za niemal jedną czwartą światowego PKB. Negocjacje te, trwające niemal 20 lat, zostały zintensyfikowane w latach 2024–2026. Struktura porozumienia opiera się na trzech filarach, co było zabiegiem taktycznym mającym na celu uniknięcie paraliżu decyzyjnego, który doprowadził do załamania poprzednich rozmów w 2013 roku.

Poprzez zastosowanie mechanizmu „splittingu”, część handlowa (FTA) może wejść w życie po zatwierdzeniu przez Radę UE i Parlament Europejski, bez konieczności ratyfikacji przez 27 parlamentów narodowych. Czy w ten sposób UE chce przemycić rozwiązania, które dla Polski mogą być niekorzystne? Przyjrzyjmy się uważnie przyjętym zapisom.

Analiza polskich zysków z umowy UE-Indie. Maszyny i kosmetyki 

Wymiana handlowa między Polską a Indiami, choć rosnąca, charakteryzuje się chronicznym deficytem po stronie polskiej; w listopadzie 2025 roku eksport wyniósł 118 mln USD przy imporcie rzędu 214 mln USD. Umowa FTA ma jednak potencjał do radykalnego zwiększenia eksportu w niszach technologicznych i produktowych.

Sektor maszynowy, stanowiący obecnie trzon polskiej sprzedaży (szacowany na ok. 280 mln USD w 2024 roku), może liczyć na wzrost o 35–40% dzięki eliminacji ceł wynoszących obecnie od 7,5% do 15%. Dotyczy to zwłaszcza maszyn górniczych, gdzie polskie firmy (np. Grenevia/Famur) są liderami w produkcji urządzeń do wydobycia podziemnego, potrzebnych w modernizowanym indyjskim górnictwie.

Kolejnym beneficjentem będzie polski sektor kosmetyczny, dla którego Indie z rosnącą klasą średnią są rynkiem o gigantycznym potencjale. Zniesienie 20-procentowych ceł i wzajemne uznawanie wyników badań bezpieczeństwa umożliwi markom takim jak Dr Irena Eris, Inglot czy Ziaja skuteczną rywalizację z globalnymi koncernami.

"Stracona szansa" dla polskiego rolnictwa? Mur fitosanitarny dla jabłek

W odróżnieniu od kontrowersyjnej umowy z Mercosurem, porozumienie z Indiami opiera się na tzw. wyłączeniu rolnym (agricultural carve-out), co w debacie publicznej bywa określane mianem "straconej szansy" dla polskiego sektora agro. Unia Europejska, dążąc do ochrony własnych rynków oraz akceptując fakt, że sektor rolny w Indiach jest politycznie nietykalny ze względu na miliony drobnych rolników, zgodziła się na utrzymanie ochrony taryfowej dla produktów wrażliwych, takich jak nabiał, zboża czy mięso.

W efekcie, mimo podpisania "matki wszystkich umów", polskie rolnictwo pozostaje w dużej mierze poza obszarem realnej liberalizacji handlu, co środowiska rolnicze w Polsce przyjmują z ulgą podszytą nieufnością. Wyjątek stanowią jedynie produkty luksusowe i przetworzone, w tym polska wódka, która dzięki statusowi oznaczenia geograficznego (GI) zyska na drastycznej redukcji zaporowych, 150-procentowych ceł.

Sytuacja polskich jabłek jest najbardziej jaskrawym przykładem trudnego kompromisu; o ile w innych sektorach cła znikają, o tyle w przypadku owoców bariery taryfowe prawdopodobnie nie zostaną zniesione. Jedyna realna zmiana i "szansa", o której wspominają eksperci, nie dotyczy cen, lecz usunięcia barier administracyjnych w ramach rozdziału SPS (środki sanitarne i fitosanitarne).

Obecnie polskie jabłka są blokowane w Indiach nie tylko przez cła, ale przede wszystkim przez wymogi techniczne, takie jak konieczność przeprowadzania kosztownych zabiegów cold treatment czy brak sfinalizowanych protokołów dotyczących konkretnych szkodników. Jeśli mechanizmy umowy FTA doprowadzą do uznania unijnych standardów bezpieczeństwa żywności, polscy sadownicy mogliby wysyłać do Indii od 20 do 30 tysięcy ton owoców rocznie, jednak nadal musieliby konkurować z innymi dostawcami przy obciążeniu wysokimi stawkami celnymi.

W tym kontekście polskie organizacje branżowe i politycy PSL podnoszą obawę, że unijni negocjatorzy „odpuścili” walkę o pełne otwarcie rynku dla sadowników w zamian za koncesje dla zachodnioeuropejskiego przemysłu motoryzacyjnego.

Sektor obronny. Polska wyprze z Indii Rosję?

Prawdziwy przełom strategiczny dla Polski dokonuje się w sektorze obronnym, gdzie polski przemysł zbrojeniowy staje przed szansą wypełnienia „luki podaży” po przemyśle rosyjskim. Wojna na Ukrainie obnażyła słabości rosyjskiego uzbrojenia i jego logistyki, co zmusiło Indie do gwałtownego odchodzenia od zależności od Moskwy.

Polska, która przez trzy dekady modernizowała sprzęt posowiecki w oparciu o technologie NATO, posiada unikalne know-how, którego Indie desperacko potrzebują do serwisowania i unowocześniania swojej floty. Potencjał modernizacji samej tylko floty 2400 indyjskich czołgów T-72, na przykład za pomocą pancerza reaktywnego ERAWA, szacowany jest na 300–400 mln USD.

Modelowym przykładem sukcesu jest Grupa WB, która utworzyła spółkę joint venture w New Delhi, co pozwala jej startować w przetargach w najwyższej kategorii priorytetowej "Make in India". Indyjska armia poszukuje systemów amunicji krążącej, a polski system Warmate idealnie wpisuje się w te potrzeby, z potencjałem zamówień idących w tysiące sztuk. Szanse eksportowe obejmują również amunicję artyleryjską; spółka Mesko, zwiększająca moce produkcyjne do 150 tys. sztuk rocznie, może stać się strategicznym dostawcą amunicji 125mm i 155mm dla indyjskich wojsk pancernych i artylerii.

Sukces w tym obszarze wymaga jednak gotowości do inwestycji bezpośrednich w indyjskich korytarzach obronnych i transferu technologii.

Wyzwania i ryzyka dla Polski. Tekstylia, usługi IT oraz bariery klimatyczne

Największe obawy budzi przyszłość polskiego przemysłu tekstylnego i odzieżowego. Indie są globalnym gigantem w tym sektorze, a zniesienie unijnych ceł importowych (obecnie ok. 9-12%) sprawi, że ich produkty staną się jeszcze bardziej konkurencyjne.

Przewiduje się, że import odzieży z Indii do Polski może wzrosnąć skokowo o 25–30% w ciągu trzech lat, co oznacza dodatkowe 300–400 mln EUR importu. Może to wywrzeć ogromną presję na krajowych producentów i małe szwalnie, przyspieszając proces deindustrializacji w tym sektorze lub wymuszając przejście wyłącznie do nisz luksusowych. Z drugiej strony, dla gigantów takich jak LPP, oznacza to obniżenie kosztów i zwiększenie marż przy dywersyfikacji dostaw z Chin.

Sektor nowoczesnych usług biznesowych (BSS), generujący w Polsce eksport o wartości 42,3 mld USD (5,7% PKB), staje przed wyzwaniem określanym mianem „kooptencji”, czyli jednoczesnej kooperacji i konkurencji. Istnieje ryzyko, że liberalizacja ułatwi przenoszenie prostszych procesów transakcyjnych z Polski do Indii, gdzie koszty pracy są znacznie niższe.

Polska musi ewoluować w stronę procesów zaawansowanych (KIBS), takich jak analiza finansowa czy cyberbezpieczeństwo. Dodatkowym punktem spornym jest unijny mechanizm CBAM (podatek węglowy); jeśli Indie zostaną z niego wyłączone w ramach ustępstw, polskie huty (np. ArcelorMittal Poland) staną w obliczu nieuczciwej konkurencji ze strony tańszej, wysokowęglowej stali z Indii.

Szerszy obraz. Bilans korzyści dla Unii i Indii

Fundamentem oceny skutków przyszłej umowy jest zaawansowane modelowanie równowagi ogólnej (CGE) typu MIRAGE, które wskazuje na wyraźną asymetrię korzyści względnych. Dla Indii pełna implementacja FTA przełoży się na wzrost PKB w przedziale od 0,6% do 1,0% w perspektywie długoterminowej, co przy prognozowanej wielkości indyjskiej gospodarki (5–7 bilionów USD) oznacza dodatkową generację wartości dodanej rzędu 40–70 miliardów USD rocznie.

Dla Unii Europejskiej, w tym Polski, prognozowany wzrost PKB wynosi od 0,1% do 0,2%. Choć procentowo wydaje się to wartością marginalną, w skali gospodarki unijnej przekłada się to na miliardowe zyski skoncentrowane w konkretnych sektorach eksportowych.

Projekcje wolumenowe handlu dwustronnego w horyzoncie 2032 roku przewidują skokowy wzrost wymiany towarowej i usługowej do poziomu przekraczającego 220 mld EUR. Eksport z UE do Indii ma wzrosnąć o 52% do 56%, napędzany głównie przez sektory motoryzacyjny, maszynowy i alkoholowy. Z kolei eksport Indii do UE wzrośnie o 33% do 35%, przy czym głównymi driverami będą tekstylia, odzież, obuwie oraz usługi IT.

Kluczowy wniosek dla europejskich eksporterów jest taki, że zyskują oni dostęp do rynku, który dotychczas pozostawał hermetyczny ze względu na jedne z najwyższych stawek celnych na świecie.

Umowa UE-Indie. Dobra czy zła wiadomość dla Polski?

Finalizacja negocjacji w 2026 roku nie jest prostym porozumieniem o redukcji ceł, lecz skomplikowanym instrumentem rekonfiguracji globalnych sojuszy w erze post-globalizacji. Dla Polski bilans tej umowy jest w długim terminie korzystny, pod warunkiem aktywnego wspierania internacjonalizacji firm poprzez programy typu "Go India" oraz ochrony interesów przemysłu energochłonnego. Polska ma szansę stać się hubem dla indyjskich inwestycji w Europie oraz kluczowym partnerem w procesie "de-rusyfikacji" indyjskiej armii.

Aby w pełni wykorzystać to „okno pogodowe”, polski rząd i biznes muszą postawić na model partnerstwa przemysłowego i inwestycji w Joint Ventures w Indiach, co jest jedyną drogą do dużych kontraktów publicznych. Jednocześnie konieczny jest lobbing na rzecz pełnego zniesienia barier fitosanitarnych dla produktów rolnych, aby polskie rolnictwo nie stało się „straconą szansą” tego porozumienia.

W świecie, w którym geografia ekonomiczna przesuwa się na Wschód, partnerstwo z Indiami wydaje się być dla Polski strategiczną polisą ubezpieczeniową, której nie można zignorować.

Źródło: PolskieRadio24.pl/Michał Tomaszkiewicz

Skąd to wiemy? Jak to policzyliśmy?

Prezentowane w artykule dane i prognozy pochodzą z rygorystycznych analiz ekonomicznych oraz monitoringu procesów legislacyjnych i handlowych prowadzonego przez kluczowe instytucje międzynarodowe. Poniżej przedstawiamy fundamenty analityczne, na których opiera się wiedza o wpływie umowy UE-Indie

Modelowanie ekonometryczne MIRAGE: Główne liczby dotyczące wzrostu PKB (0,6–1,0% dla Indii oraz 0,1–0,2% dla UE) pochodzą z zaawansowanych symulacji modelu równowagi ogólnej (CGE) o nazwie MIRAGE. Model ten porównuje obecny stan gospodarki ze scenariuszem ambitnej liberalizacji, uwzględniając miliony zmiennych, takich jak zmiany ceł, przepływy kapitału i koszty transportu.

Baza danych GTAP 10: Wszystkie obliczenia wolumenowe zostały zasilone danymi z Global Trade Analysis Project (GTAP) w wersji 10. Jest to najbardziej prestiżowa na świecie baza danych o handlu, która pozwala precyzyjnie określić, jak zmiana cła na jeden konkretny produkt (np. polskie maszyny górnicze) wpłynie na całą sieć powiązań przemysłowych.

Oficjalne statystyki państwowe i unijne: Dane dotyczące obecnego deficytu handlowego Polski (miesięczny deficyt bliski 100 mln USD) oraz struktury eksportu oparto na raportach Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), Eurostatu oraz indyjskiego Ministerstwa Handlu i Przemysłu (DGCI&S).

Analizy Sustainability Impact Assessment (SIA): Kluczowym źródłem wiedzy o wpływie społecznym i środowiskowym są raporty SIA przygotowane przez międzynarodowe konsorcjum Ecorys na zlecenie Komisji Europejskiej. To właśnie z tych dokumentów pochodzą precyzyjne prognozy dotyczące wzrostu eksportu z UE o ponad 52%.

Opracowania Think-tanków i organizacji branżowych: Wiedza o sektorze zbrojeniowym oraz „odrosyjnieniu” indyjskiej armii bazuje na raportach Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych (PISM), Ośrodka Studiów Wschodnich (OSW) oraz dokumentach indyjskiej procedury zakupowej DAP 2020. Dane o polskim sektorze usług nowoczesnych dostarczyły raporty ABSL (Związek Liderów Sektora Usług Biznesowych).

Dokumenty dyplomatyczne i strategiczne: ramy czasowe oraz priorytety Partnerstwa Strategicznego (2024–2028) zostały zaczerpnięte bezpośrednio ze wspólnych oświadczeń (Joint Statements) wydanych po wizytach państwowych na najwyższym szczeblu w Warszawie i New Delhi.