Butelki zajmują za dużo miejsca? System kaucyjny czekają poprawki
System kaucyjny okazał się być wyzwaniem dla wszystkich tych, którzy nie mają dużych mieszkań. Narzekania coraz częściej dotyczą nie tyle zasad zwrotu, co przechowywania i oddawania opakowań kaucyjnych. Ale są pomysły, które mogą nieco zmienić system.
2026-03-19, 09:32
Najważniejsze informacje w skrócie:
- System kaucyjny wymaga oddawania opakowań niezgniecionych i z wyraźnym kodem EAN. Sprawia to problemy logistyczne dla gospodarstw domowych, szczególnie tych z małym metrażem do dyspozycji
- Do resortu klimatu wpływają pytania o możliwe zmiany - zwiększenie liczby punktów odbioru opakowań czy możliwość oddawania zgniecionych opakowań
- Operatorzy systemu kaucyjnego pracują nad własnymi rozwiązaniami mającymi ułatwić oddawanie opakowań mieszkańcom budynków wielorodzinnych
Problematyczne butelki zwrotne
Głównym celem systemu kaucyjnego jest zwiększenie poziomu recyklingu opakowań. Jego wprowadzenie miało na to pozwolić między innymi dzięki ułatwieniu konsumentom proekologicznych działań i wprowadzeniu finansowej zachęty. Jednak codzienne funkcjonowanie systemu budzi pewne problemy i wątpliwości.
Obok kłopotów z samą operacją zwrotu opakowań do automatów czy sklepów (niedziałające automaty kaucyjne czy kolejki do nich albo dostępność tylko w godzinach otwarcia placówki) istnieją jeszcze problemy natury logistycznej.
Opakowania należy zwracać niezgniecione i z czytelnym kodem EAN. W praktyce oznacza to, że puste butelki i puszki zajmują dużo miejsca i są nieporęczne w transporcie w większej ilości. Ich magazynowanie w małych mieszkaniach to także utrata cennej przestrzeni.
Zwróciła na to uwagę posłanka Olga Semeniuk-Patkowska (PiS), która w interpelacji skierowanej do Ministerstwa Klimatu i Środowiska wskazywała na problemy, jakie system kaucyjny stwarza osobom o ograniczonej mobilności czy mieszkańcom budynków wielorodzinnych.
Posłanka zapytała o możliwości korekty systemu, które doprowadziłby do zwiększenia dostępności systemu.
Równocześnie, z krytyki konsumentów można wyciągnąć wnioski, że najważniejsze dla nich są następujące zmiany w systemie:
- możliwości zgniatania opakowań (w Norwegii opakowania można zwracać zgniecione)
- zwiększenia liczby punktów zwrotu
Dlaczego kaucjomat wypluwa butelkę?
To nie złośliwość urządzenia, lecz precyzyjna inżynieria systemu RVM.
Współczesne automaty stosują podwójną, błyskawiczną weryfikację każdego obiektu, który trafia do otworu wrzutowego.
Krok 1: Weryfikacja cyfrowa (EAN)
Skaner optyczny odczytuje kod kreskowy opakowania. System porównuje go z bazą danych, by sprawdzić:
▪ Czy produkt pochodzi z polskiego rynku?
▪ Czy za to konkretne opakowanie została pobrana kaucja?
Krok 2: Weryfikacja fizyczna
To tutaj leży przyczyna Twojej frustracji. Drugi skaner (laserowy lub podczerwieni) analizuje bryłę i profil 3D butelki.
Maszyna musi mieć pewność, że kod kreskowy nie został naklejony na „ciało obce” (np. kawałek rury lub papieru). Sprawdza wagę, wymiary oraz materiał (np. czy to PET, czy szkło).
Zgnieciona butelka traci swój wzorcowy profil. Dla skanera 3D przestaje ona być opakowaniem z bazy danych, a staje się niezidentyfikowanym przedmiotem. System blokuje proces, by zapobiec oszustwom na dużą skalę.
Operatorzy szukają własnych sposobów na poprawę systemu
Rynek sam reaguje na problemy. O ile większość pierwszych automatów kaucyjnych sklepy chętnie umieszczały wewnątrz placówek, o tyle coraz częściej pojawiają się one przed nimi i są dostępne całą dobę. Wynika to, co prawda, głównie z braku miejsca wewnątrz placówek handlowych, jednak realnie poprawia dostępność.
Sklepy internetowe (jak Frisco) wprowadziły odbieranie opakowań zwrotnych przy okazji kolejnych zakupów. Dzięki temu ich klienci nie muszą szukać urządzeń, w których mogliby zwrócić butelki.
Ministerstwo - analizujemy kwestie dostępności
Resort klimatu i środowiska przyznaje, że system będzie podlegać rewizji i jego działanie jest analizowane. Jednak pierwsze ewentualne korekty planowane są najwcześniej po pewnym okresie działania systemu (ale jeszcze w 2026).
W kwestii dostępności systemu Anita Sowińska z Ministerstwa Klimatu i Środowiska zwróciła uwagę, że o własnych punktach zbiórki opakowań blisko mieszkańców myślą samorządy. Samorządowcy chcą rozszerzyć funkcjonowanie PSZOK-ów.
Czytaj także:
- +100 zł w miesiąc. Tak zdrożało utrzymanie rodziny 2+2
- Wiemy, ilu Polaków ignoruje system kaucyjny. Będzie problem?
- Nowy rekord Polski w oddawaniu butelek. 735 sztuk objętych kaucją
Źródło: DlaHandlu/Sejm.gov.pl/Andrzej Mandel