Świąteczne wydatki i ukryta samotność. "Dzieci myślą, że senior żyje jak pączek w maśle"
W audycji Portfel Seniora w niedzielę 5 kwietnia tematem były przygotowania osób starszych do świąt, ich problemy finansowe oraz zjawisko ukrytej samotności. Z badań wynika, że aż 38% seniorów deklaruje trudności materialne. Gośćmi Anny Grabowskiej były Małgorzata Żuber-Zielicz Zespołu Ekspertów ds. polityki senioralnej przy wojewodzie mazowieckim oraz Wiesława Taranowska reprezentująca Radę Seniorów w Ciechocinku i Stowarzyszenie Nasza Ostoja.
2026-04-07, 14:48
Posłuchaj
Najważniejsze informacje w skrócie:
- Rodzinne wizyty obciążają budżet: Zjeżdżająca na święta rodzina często nieświadomie nadwyręża finanse i siły seniorów. Ekspertki apelują, by młodsze pokolenia przywoziły własne potrawy lub wręcz zabierały rodziców do siebie, zdejmując z nich ciężar przygotowań.
- Samotność i wstyd przed biedą: Bardzo trudno dotrzeć do osób najbardziej potrzebujących. Wielu starszych ludzi wstydzi się swoich problemów finansowych i unika stygmatyzujących ich "spotkań dla ubogich", dlatego tak ważna jest zmiana narracji organizowanych wydarzeń.
- Grupowe zakupy sposobem na drożyznę: Odpowiedzią na zaporowe ceny i hipermarketowe promocje typu "kup 6 sztuk, zapłacisz mniej" stały się wspólne zakupy seniorów. Starsi klienci łączą siły, by korzystać ze zniżek hurtowych, dzieląc się później kosztami i towarem.
Goście to radość, ale i potężny wydatek
Wiesława Taranowska zwróciła uwagę na trudny, często przemilczany aspekt świąt. Zaznaczyła, że choć okres ten powinien kojarzyć się wyłącznie z miłymi chwilami, dla wielu osób starszych wizyta rodziny stanowi ogromne wyzwanie logistyczne i finansowe.
- Często zdarza się, że rodzina dzwoni z nowiną: Babciu, przyjeżdżamy na święta. Niestety, nic za tym nie idzie. Dzieci nie zawsze zdają sobie sprawę z kosztów, myśląc, że senior, mając emeryturę, żyje jak pączek w maśle. Warto się zastanowić, czy przed takim telefonem nie lepiej byłoby powiedzieć: Mamo, tato, my przyjedziemy po was i zabierzemy was do siebie, żebyście się nie napracowali – apelowała przedstawicielka stowarzyszenia Nasza Ostoja.
Zgadza się z tym Małgorzata Żuber-Zielicz, która dodała, że w przypadku najstarszych, schorowanych osób (po 70. czy 80. roku życia), narzucanie im obowiązku organizacji świąt powinno skłaniać do głębokiej refleksji.
- Można przecież przyjechać i powiedzieć: Mamo, już wszystko kupiliśmy, ugotowaliśmy, mamy zapakowany samochód i jedziemy, żeby nie było tego za dużo u ciebie na stole. Wtedy odciążamy ich zarówno finansowo, jak i organizacyjnie – podkreśliła ekspertka wojewody mazowieckiego.
💡 Świąteczny Savoir-Vivre
Zamiast beztroskiego „przyjedziemy na gotowe”, wdróż strategię, która odciąży rodziców, nie raniąc ich dumy.
Zasada pełnego bagażnika
Idealna dla seniorów, którzy kochają tradycyjną Wigilię we własnym domu. Przejmujesz rolę logistyka i zaopatrzeniowca.
Efekt: Rodzice zachowują rolę gospodarzy, ale z ich barków znika stres związany z dźwiganiem siatek i kosztami zakupów.
Katering rodzinny
Sprawiedliwy podział pracy. Każdy z gości bierze na siebie przygotowanie konkretnych potraw z listy.
Efekt: Senior przygotowuje tylko swoje ulubione danie, czując się potrzebnym ekspertem, a nie zmęczoną obsługą całego przyjęcia.
Święta u ciebie (odwrócenie ról)
Zaproszenie seniorów do siebie, z pełną obsługą transportową i organizacyjną.
Efekt: Całkowite odciążenie seniorów. Kluczowe jest zapewnienie im komfortowego transportu, by podróż nie była dla nich męcząca.
Jak skutecznie przełamywać barierę samotności?
Ekspertki wskazują trzy kluczowe obszary, które mogą realnie wesprzeć seniorów w kryzysie i uchronić ich przed wykluczeniem.
Darmowe posiłki absolutnie nie powinny być komunikowane w przestrzeni publicznej jako "śniadania dla ubogich". Zdaniem Małgorzaty Żuber-Zielicz, znacznie skuteczniejsze jest organizowanie spotkań międzypokoleniowych pod neutralnym hasłem "bądźmy razem". Zdejmuje to z uczestników stygmatyzującą etykietę, chroni ich dumę i pozwala zachować godność.
Nieocenionym wsparciem dla osób starszych pozostają miejskie ośrodki pomocy, kluby seniora oraz uniwersytety trzeciego wieku. To one nierzadko przejmują inicjatywę, organizując wielkanocne spotkania (często opłatkowe lub jajeczkowe) w lokalnych ośrodkach sportu czy kultury, stwarzając bezpieczną i ciepłą przestrzeń do integracji.
Jak zauważono w audycji, w dużych aglomeracjach, takich jak Warszawa, wykluczenie transportowe i wielkomiejska anonimowość drastycznie potęgują samotność. Zupełnie inaczej wygląda to w mniejszych miejscowościach, takich jak Ciechocinek. Działa tam naturalny, społeczny system wczesnego ostrzegania – sąsiedzi lub ekspedienci w lokalnych sklepach znacznie szybciej dostrzegają problemy konkretnych osób, zauważają ich nieobecność i mogą błyskawicznie powiadomić odpowiednie służby lub organizacje pomocowe.
Sposób na inflację i sklepowe pułapki
Podczas dyskusji poruszono również temat agresywnych promocji w marketach, które zmuszają klientów do kupowania wielopaków, by uzyskać niższą cenę. Okazuje się, że seniorzy wypracowali własny mechanizm obronny.
- Te promocje są bardzo kuszące: im więcej kupisz, tym mniej zapłacisz. Seniorzy znaleźli na to świetny sposób. Zbierają się w grupy znajomych, idą wspólnie po zakupy, by skorzystać ze zniżki, a następnie dzielą się towarami i kosztami. To bardzo sprytna opcja, na której można sporo zaoszczędzić – tłumaczyła Wiesława Taranowska.
Ciekawą alternatywą dla tradycyjnych, przygotowywanych w domach świąt stają się wyjazdy uwarunkowane wypoczynkowo i zdrowotnie. Ekspertki zaproponowały, aby rodziny – zamiast zjeżdżać się do domów dziadków – w ramach łączonych prezentów (np. z okazji Dnia Babci, Dziadka czy urodzin) fundowały im kilkudniowe pobyty w ośrodkach sanatoryjnych.
Jak potwierdziła przedstawicielka Ciechocinka, tamtejsze placówki dbają o uroczyste, świąteczne śniadania, przygotowują dedykowane zabiegi, a nawet organizują tematyczne jarmarki, oferując atrakcyjne pakiety i upusty dla kuracjuszy.
- Singiel na cenowej huśtawce. Po tanim styczniu rekord drożyzny w lutym
- +100 zł w miesiąc. Tak zdrożało utrzymanie rodziny 2+2
- Luty najdłuższym miesiącem w roku dla emeryta. Cenowa burza przed waloryzacją
Źródło: Polskie Radio 24
Prowadząca: Anna Grabowska
Opracowanie: Michał Tomaszkiewicz