Najważniejsze informacje w skrócie:

• W kwietniu 2026 roku najpopularniejsza miara inflacji bazowej (bez cen żywności i energii) wyniosła 3%, notując zauważalny wzrost z poziomu 2,7% odnotowanego w marcu.
• Wskaźnik ten celowo eliminuje rynkowe "szumy", takie jak gwałtowne zmiany cen paliw czy żywności, pokazując wewnętrzną i długoterminową presję inflacyjną w kraju.
• Dla Rady Polityki Pieniężnej to absolutnie kluczowe narzędzie analityczne, które pozwala ocenić realną skuteczność decyzji o stopach procentowych i trafniej prognozować gospodarczą przyszłość.

Inflacja bazowa, czyli inflacja po wyłączeniu cen żywności i energii, wzrosła w kwietniu 2026 do 3% w porównaniu do 2,7% miesiąc wcześniej. W tym samym czasie ogólna inflacja konsumencka (CPI) ukształtowała się na poziomie 3,2%.

NBP wylicza co miesiąc łącznie cztery wskaźniki. Inflacja bazowa po odjęciu cen administrowanych (czyli tych podlegających kontroli państwa) wyniosła 2,9%, natomiast po wyłączeniu cen o największej zmienności zatrzymała się na poziomie 3% (tyle samo co w marcu). Z kolei tak zwana 15-proc. średnia obcięta, eliminująca z koszyka skrajne wahania cen, ukształtowała się na poziomie 3% notując wzrost z 2,9%.

Wielu konsumentów zadaje sobie pytanie, po co w ogóle liczyć inflację bazową, skoro wskaźnik CPI obejmuje absolutnie wszystko – od chleba i benzyny, po elektronikę – i najbardziej bezpośrednio oddaje to, jak ubożeją nasze portfele. Różnica tkwi jednak w zawartości "koszyka" i podatności na gwałtowne wahania.

Ceny żywności zależą w dużej mierze od czynników nieprzewidywalnych, takich jak pogoda (np. susze czy przymrozki) oraz globalna sytuacja na rynku rolnym. Z kolei koszty energii czy paliw kształtują światowe rynki, nierzadko pod silnym wpływem konfliktów zbrojnych i działań spekulacyjnych.

Inflacja bazowa celowo ignoruje ten wywołany szokami podażowymi "szum", skupiając się na towarach przemysłowych i usługach, takich jak chociażby edukacja, odzież, wizyta u mechanika czy zakup mebli. Kiedy ten wskaźnik rośnie, daje to jasny sygnał, że firmy skutecznie przerzucają rosnące koszty prowadzenia biznesu (w tym na przykład rosnące wynagrodzenia i wyższe czynsze) na klientów, którzy są w stanie te nowe ceny akceptować. Świadczy to o utrwalającym się, strukturalnym problemie w gospodarce.

Zrozumienie tych mechanizmów jest fundamentalne dla działań banku centralnego. Rada Polityki Pieniężnej (RPP) nie ma bowiem żadnego wpływu na światowe ceny ropy czy uszkodzone zbiory jabłek, ale ustalając stopy procentowe, może skutecznie chłodzić lub pobudzać wewnętrzny popyt na kredyty.

„To pozwala lepiej identyfikować źródła inflacji i trafniej prognozować jej przyszłe tendencje. Pozwala też określić, w jakim stopniu inflacja jest trwała, a w jakim jest kształtowana np. przez krótkotrwałe zmiany cen wywołane nieprzewidywalnymi czynnikami” – objaśnia Narodowy Bank Polski w swoim oficjalnym komunikacie.

Ekonomiści zwracają ponadto uwagę na jeszcze jedną, niezwykle ważną zaletę tego wskaźnika. Analizy pokazują, że dzisiejsza inflacja bazowa jest znacznie lepszym kompasem do przewidywania tego, jak będzie wyglądała ogólna inflacja CPI za rok czy dwa lata, niż sama dzisiejsza wartość CPI. To właśnie ona zdradza analitykom i decydentom prawdziwy, długoterminowy obraz rynkowych cen.

Czytaj także: 

• Mają emerytury, ale pracują. ZUS wyjaśnia
• Polska gospodarka znów na plusie. Znamy najnowsze dane o PKB
• Praca w Polsce 2026. Trudniej o etat, pensje hamują, a "śmieciówki" wracają

Źródło: NBP/Michał Tomaszkiewicz