X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

80. rocznica zdobycia Nanda Devi. To wtedy Polacy weszli po raz pierwszy na szczyt w Himalajach

Ostatnia aktualizacja: 02.07.2019 09:00
2 lipca 1939 roku na szczycie Nanda Devi East stanęli dwaj uczestnicy pierwszej polskiej wyprawy w Himalaje - Jakub Bujak oraz Janusz Klarner. Był to wówczas szósty pod względem wysokości zdobyty szczyt oraz najwyższy osiągnięty przez polskich wspinaczy.
Audio
  • Rozmowa Aldony Łaniewskiej-Wołłk z Dariuszem Jaroniem, autorem książki "Polscy himalaiści" na temat wyprawy na Nanga Devi 80 lat temu. (PR, 31.01.2019)
Reprodukcja zdjęcia uczestników wyprawy na Nanda Devi z 1939 roku, od lewej: Stefan Bernadzikiewicz, Jakub Bujak, Stefan Karpiński, Brytyjczyk dr Foyle, brytyjski oficer łącznikowy oraz Janusz Klarner
Reprodukcja zdjęcia uczestników wyprawy na Nanda Devi z 1939 roku, od lewej: Stefan Bernadzikiewicz, Jakub Bujak, Stefan Karpiński, Brytyjczyk dr Foyle, brytyjski oficer łącznikowy oraz Janusz KlarnerFoto: PAP/reprodukcja

Wyprawa na szczyt Nanda Devi East, będący wierzchołkiem wschodnim szczytu Nanda Devi w Himalajach Garhwalu w Indiach, w 1939 roku była początkiem polskiego himalaizmu. Uczestnicy traktowali ją jako przygotowanie do wyprawy na Mount Everest, jednak II wojna światowa pokrzyżowała te plany.

Plan Karpińskiego

Ekspedycja na Nanda Devi East, górę o wysokości 7434 m n.p.m., wyruszyła 10 kwietnia 1939 roku. Oprócz zdobywców Nanda Devi East - Jakuba Bujaka, inżyniera mechanika, narciarza i taternika, który wspinał się w Alpach i na Kaukazie, oraz Janusza Klarnera, początkującego taternika i żeglarza, również inżyniera mechanika, w wyprawie uczestniczyli Adam Karpiński i Stefan Bernadzikiewicz.

- Adam Karpiński jest nazywany ojcem polskiego himalaizmu. Już w 1924 roku głośno mówił o planach zorganizowania wyprawy himalajskiej. Dla niego szczytem marzeń był Mount Everest. To były plany tym śmielsze, że w tamtych czasach ze względów geopolitycznych pierwszeństwo miały wyprawy brytyjskie - wyjaśniał Dariusz Jaroń, dziennikarz, autor książki "Polscy himalaiści". 

Karpiński, lotnik i konstruktor, jeden z czołowych wspinaczy Polski międzywojennej, konstruktor sprzętu alpinistycznego, był kierownikiem wyprawy. Miał największe doświadczenie wysokogórskie - wspinał się między innymi w Andach.

Ostatni uczestnik wyprawy, Stefan Bernadzikiewicz, był dobrze zapowiadającym się inżynierem, jednak zew przygody spowodował, że rzucił posadę w biznesie i zatrudnił się na uczelni, by mieć dużo dni urlopu na udział w coraz bardziej ekstremalnych wyprawach. Uczestniczył między innymi w ekspedycji na Spitsbergen, Grenlandię i Kaukaz.

Klątwa Nanda

Wyprawa okazała się tragiczna dla najbardziej doświadczonych polskich wspinaczy. Podczas próby zdobycia szczytu Tirsuli (7074 m.n.p.m) na założony przez Bernadzikiewicza i Karpińskiego obóz zeszła lawina. Ich ciał nigdy nie odnaleziono.

Również Bujak po wybuchu II wojny przedostał się do Wielkiej Brytanii, gdzie zajmował się problematyką sprężania w silnikach lotniczych. W lipcu 1945 roku zaginął w niewyjaśnionych okolicznościach w Kornwalii. Janusz Klarner był żołnierzem Armii Krajowej. Walczył w Powstaniu Warszawskim. W 1949 roku wyszedł z mieszkania na Saskiej Kępie i ślad po nim zaginął.

Ze względu na tragiczne losy uczestników wyprawy z 1939 oraz nazwę wierzchołka (Nanda jest jednym z przydomków hinduistycznej bogini śmierci Kali, żony Siwy) w środowisku alpinistycznym mówi się o klątwie Nanda Devi.

Himalaizm w powojennej Polsce 

Polski himalaizm, zatrzymany przez II wojnę światową, odżył w okresie powojennym. Z 14 ośmiotysięczników dziewięć zdobyli zimą jako pierwsi wyłącznie Polacy. Jako ostatni, w 2013 roku, przez naszych himalaistów został osiągnięty Broad Peak w Karakorum. Wyprawa, w której wzięli udział Maciej Berbeka, Tomasz Kowalski, Adam Bielecki i Artur Małek, okazała się jednak tragiczna. 6 marca, podczas zejścia, zaginęli Berbeka i Kowalski. Dwa dni później zostali uznani za zmarłych.

Na dziesiątym ośmiotysięczniku - Shishapangma - stanęli razem Piotr Morawski i Włoch Simone Moro. Na jedenasty - Makalu - wspiął się Rosjanin Denis Urubko i również Simone Moro, na dwunasty - Gaszerbrum II - Urubko, Moro i Amerykanin Cory Richards. Szczyt przedostatniego ośmiotysięcznika Nanga Parbat został osiągnięty zimą 2016. Dokonali tego Moro, Pakistańczyk Muhammad Ali oraz Hiszpan Alex Txikon. Niezdobyty zimą pozostaje jeszcze tylko K2 w Karakorum. W grudniu tego roku miała rozpocząć się kolejna polska, narodowa wyprawa na szczyt. Została jednak przełożona na przyszły rok. Będzie to czwarta polska próba zdobycia ośmiotysięcznika zimą.

Polacy na Nanda Devi East 80 lat po pionierskiej szarży

W maju, w związku z 80. rocznicą pierwszej polskiej wyprawy w Himalaje, wyruszyła ekspedycja, której celem było uczczenie wyczynu z 1939 roku i jego powtórzenie. 27 czerwca na szczycie Nanda Devi East stanęli kierownik wyprawy Jarosław Gawrysiak i Wojciech Flaczyński.

iar/bm

Zobacz więcej na temat: HISTORIA Himalaje góry
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

80 lat polskiego himalaizmu

Ostatnia aktualizacja: 25.01.2019 19:34
W lipcu 1939 roku polscy alpiniści stanęli na szczycie Nanda Devi East (7434 m). To była pierwsza góra zdobyta przez Polaków w Himalajach.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Nanda Devi: odnaleziono ciała siedmiu wspinaczy. Działali bez pozwolenia na górze naznaczonej klątwą?

Ostatnia aktualizacja: 24.06.2019 13:55
Odnaleziono ciała siedmiu alpinistów, którzy pod koniec maja zaginęli na położonym w Himalajach Garhwalu masywie Nanda Devi. Międzynarodowa grupa poszukiwawcza wciąż nie wie, co się stało z ósmym z zaginionych.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Wierzchołek Nanda Devi East zdobyty przez polskich wspinaczy

Ostatnia aktualizacja: 27.06.2019 19:47
Według informacji projektu Polski Himalaizm Zimowy Jarosław Gawrysiak i Wojciech Flaczyński zdobyli wierzchołek Nanda Devi East (7434 m n.p.m.) położony w Indiach.
rozwiń zwiń