more_horiz
Historia

Gdzie jest czarny neseser? Heroiczna rola Haliny Przedpełskiej i Stefanii Żaboklickiej

Ostatnia aktualizacja: 21.06.2022 05:40
Zagrożony aresztowaniem podpułkownik Wacław Lipiński, w posiadaniu którego znajdowała się jedna z trzech części zbioru bezcennych płyt nagranych i ewakuowanych z Polskiego Radia we wrześniu 1939 roku, zdecydował się przekazać je dwóm znajomym, właścicielkom willi przy ulicy Hoene-Wrońskiego w Warszawie.
Stefania Żaboklicka i Halina Przedpełska.
Stefania Żaboklicka i Halina Przedpełska.Foto: Polskie Radio/mat. promocyjne

Przedpełska i Stefania Żaboklicka podjęły decyzję o zamurowaniu dwóch metalowych pudeł z płytami w ścianie tej willi. Dzięki temu depozyt przetrwał wojenną zawieruchę.

Po II wojnie światowej powierniczki kolekcji przez długi czas wstrzymywały się przed upublicznieniem faktu posiadania zbioru. Obawy nie były bezpodstawne: ppłk Lipiński został w PRL skazany na karę śmierci i – mimo zamiany wyroku na dożywocie – zamordowano go w więzieniu w 1949 roku. Wszystkie publikacje Wacława Lipińskiego objęto też cenzurą. Halina Przedpełska i Stefania Żaboklicka obawiały się, że płyty trafią w niepowołane ręce i zostaną zniszczone. Zmieniły zdanie dopiero w 1978 roku po publicznym apelu prof. Macieja Józefa Kwiatkowskiego.

***

Polskie Radio zainicjowało w piątek, 6 maja, narodowe poszukiwania zaginionego zbioru płyt z września 1939 roku. Akcję "Gdzie jest czarny neseser?” wspierają: Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytut Pamięci Narodowej.

Część odnalezionej kolekcji – w postaci 93. metalowych płyt gramofonowych – została wpisana w ubiegłym roku na Listę Krajową programu UNESCO "Pamięć świata". Nagrania te zostały wydane właśnie przez Agencję Muzyczną Polskiego Radia w postaci pięciopłytowego, ekskluzywnego boxu.

Premiera albumu "Kolekcja płyt gramofonowych Polskiego Radia z września 1939 roku" jest dla Polskiego Radia jednocześnie impulsem do rozpoczęcia poszukiwań brakującej części kolekcji płyt – akcja opatrzona została hasłem: "Gdzie jest czarny neseser? Polskie Radio inicjuje narodowe poszukiwania zaginionego zbioru płyt z września 1939 roku".

Więcej informacji po adresem czarnyneseser.pl

mat. prasowe/bm

Zobacz więcej na temat: HISTORIA wrzesień 1939