Najważniejsze informacje w skrócie: 

• O ile konflikt na Bliskim Wschodzie się nie zakończy, to będą pogarszać się zakłócenia w dostawach ropy naftowej
• Od początku konfliktu rynek traci 12 mln baryłek dziennie wskutek utrudnień w żegludze przez Cieśninę Ormuz
• Niedobory paliwa lotniczego i oleju napędowego już wykraczają poza Azję. Do Europy mają dotrzeć najpóźniej na przełomie kwietnia i maja

Europę czeka największy kryzys paliwowy

Zdaniem Fatiha Birola, szefa MAE (Międzynarodowej Agencji Energetycznej) zakłócenia w dostawach ropy naftowej z krajów Zatoki Perskiej będą się w kwietniu nasilać. Poważne ograniczenie dostaw zacznie też wpływać na gospodarkę Unii Europejskiej. 

Od początku wojny USA i Izraela z Iranem wskutek blokady Cieśniny Ormuz rynek traci 12 mln baryłek ropy naftowej dziennie. 

- Utrata ropy w kwietniu będzie dwukrotnie większa niż w marcu, a do tego dojdą straty LNG... Spowoduje to inflację i ograniczy wzrost gospodarczy w wielu krajach - powiedział Birol w podcaście z Nicolai Tangenem, szefem norweskiego funduszu majątkowego.

Obecny kryzys Birol uważa za tak duży, jak kryzysy naftowe 1973 i 1979 oraz ten spowodowany agresją Rosji wobec Ukrainy w 2022 razem wzięte. Europa jednak jeszcze go mocno nie odczuła - problemy dopiero do niej docierają. 

Uziemione samoloty i drogie bilety lotnicze

Największym problemem będzie paliwo lotnicze. Najwięksi producenci na świecie mieszczą się w krajach Zatoki Perskiej oraz w zależnej między innymi od dostaw z Bliskiego Wschodu Korei Południowej. Kolejnym problematycznym paliwem będzie olej napędowy. 

- Widzimy to w Azji, ale myślę, że wkrótce, w kwietniu lub maju, dotrze to do Europy - stwierdził Birol. 

Znaczna część paliwa lotniczego zużywanego przez europejskie linie pochodzi z krajów Bliskiego Wschodu i normalnie była transportowana drogą morską. Ryzyko niedoborów jest duże, bo chodzi tu o od 30 do 39% paliwa lotniczego normalnie zużywanego w krajach Unii Europejskiej. 

📊 Paliwowy bilans zagrożenia

Kto ucierpi najmocniej w przypadku blokady dostaw z regionu Zatoki Perskiej? Analiza zależności UE.

✈️ Paliwo lotnicze

🔴 Krytyczny

Zależność UE od importu z Zatoki 30 – 39%

Przewidywany skutek:

Masowo odwołane loty, drastycznie droższe bilety lotnicze oraz ryzyko upadłości biur podróży i linii lotniczych.

🚚 Olej napędowy (Diesel)

🟡 Umiarkowany

Zależność UE od importu z Zatoki ok. 9%

Przewidywany skutek:

Wzrost cen na stacjach benzynowych uderzający w transport kołowy, możliwe lokalne braki paliwa na wybranych rynkach.

🛢️ Ropa naftowa (Surowiec)

🟢 Niski

Zależność UE od importu z Zatoki < 10%

Przewidywany skutek:

Relatywna stabilność dostaw surowca do rafinerii dzięki skutecznej dywersyfikacji kierunków importu przeprowadzonej po 2022 roku.

Z dieslem w Europie jest lepsza sytuacja, bo zależność od importu jest mniejsza. Normalnie około 9% stanowił import z krajów Zatoki Perskiej. Oznacza to, że krajom UE nie grożą duże niedobory tego paliwa. 

Również zależność Unii Europejskiej jako całości od dostaw nieprzetworzonej ropy z Bliskiego Wschodu nie wygląda najgorzej. Udział surowca importowanego z tego kierunku szacunkowo wynosił mniej niż 10%. UE wyciągnęła bowiem wnioski z tego co stało się po agresji Rosji wobec Ukrainy i mocniej zdywersyfikowała dostawy.

Dotyczy to również gazu ziemnego, którego znaczne ilości sprowadzane były z Kataru do krajów UE (także Polski). Jednak stanowiło to mniej niż 10% całego gazu importowanego przez Unię.

Najpoważniej wygląda więc sytuacja z paliwem lotniczym, od którego importu UE jest w dużym stopniu uzależniona. Jego cena od początku wojny USA i Izraela z Iranem podwoiła się. Dla przeciętnego Europejczyka będzie to niebawem oznaczać droższe lub odwoływane loty oraz wakacje zorganizowane. 

MAE rozważa dalsze uwalnianie rezerw strategicznych ropy naftowej. 

Warto podkreślić, że o ile Europie grożą braki paliwa lotniczego, o tyle dużych niedoborów diesla i benzyn być nie powinno. W razie potrzeby rządy poszczególnych krajów UE mogą zacząć racjonować paliwo - tak jak zrobiły to już rządy Sri Lanki czy Filipin. 

Czytaj także: 

• Wiemy, ile zapłacimy w piątek za paliwo. Minister energii podał ceny
• Minister Motyka ostrzega. Możliwe limity na stacjach paliw
• Prezes Orlenu: "Możecie być spokojni, paliwa nie zabraknie"

Źródło: Reuters/Andrzej Mandel