Najważniejsze informacje w skrócie:

• Od początku roku do 26 stycznia Polacy zalali ZUS lawiną ponad 300 tys. wniosków, chcąc skorzystać z rewolucyjnych zmian wliczających umowy cywilnoprawne i działalność gospodarczą do pracowniczego stażu.
• Nowe przepisy, które dla sfery budżetowej weszły w życie natychmiast, a dla reszty rynku pracy zaczną obowiązywać od maja, pozwalają doliczyć do stażu m.in. okresy "ulgi na start" czy umowy zlecenia.
• Procedura odbywa się wyłącznie cyfrowo przez platformę eZUS, jednak urzędnicy wydali już blisko 50 tys. decyzji odmownych, głównie z powodu braku opłacania składek w spornych okresach.

Oblężenie ZUS. Walka o staż pracy

Skala zainteresowania nowymi uprawnieniami pracowniczymi zaskoczyła analityków i pokazała, jak wielu Polaków czekało na sprawiedliwsze traktowanie ich historii zawodowej. Z danych udostępnionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych wynika, że od 1 do 26 stycznia 2026 roku do systemu wpłynęło aż 309 612 wniosków o wydanie zaświadczenia potwierdzającego okresy inne niż etat.

Tempo pracy urzędników jest równie imponujące, co napływ pism – w tym samym czasie rozpatrzono 228 806 spraw, co skutkowało wygenerowaniem ponad pół miliona (508 469) zaświadczeń. Jedna osoba może uzyskać kilka zaświadczeń, jeśli pracowali u różnych pracodawców.

Pośpiech jest uzasadniony wymiernymi korzyściami finansowymi i socjalnymi. Dłuższy staż pracy to dla wielu przepustka do wyższego wymiaru urlopu wypoczynkowego (26 dni zamiast 20), a dla pracowników „budżetówki” – szansa na szybsze otrzymanie nagrody jubileuszowej czy dodatek stażowy. Dla pracodawców z sektora finansów publicznych nowe regulacje są wiążące już od 1 stycznia, natomiast pozostali przedsiębiorcy będą musieli uwzględniać rozszerzony staż od 1 maja 2026 roku.

Co dokładnie wlicza się do stażu?

Kluczową zmianą jest odejście od faworyzowania wyłącznie umowy o pracę. Kodeks pracy, po nowelizacji, pozwala na zaliczenie do ogólnego stażu okresów, w których dana osoba podlegała ubezpieczeniom, ale pracowała na innej podstawie. Do stażu wlicza się teraz czas prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, o ile odprowadzano od niej składki emerytalne i rentowe lub wypadkowe.

Katalog uprawnień jest jednak znacznie szerszy. Obejmuje on m.in. pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej oraz inne umowy o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu. Co istotne dla przedsiębiorców, uwzględnieniu podlegają także specyficzne okresy, takie jak pierwsze 6 miesięcy prowadzenia firmy w ramach tzw. ulgi na start (gdy opłaca się tylko składkę zdrowotną), a także czas zawieszenia działalności, jeśli budżet państwa finansował w tym czasie składki z tytułu osobistej opieki nad dzieckiem. Na liście beneficjentów znaleźli się również członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych oraz osoby współpracujące przy prowadzeniu działalności gospodarczej lub przy umowach zlecenia.

Dłuższy staż pracy. Wnioski tylko online

ZUS postawił na pełną cyfryzację procesu weryfikacji stażu. Wniosek o wydanie stosownego dokumentu, oznaczony symbolem USP („Wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia okresów do stażu pracy”), można złożyć wyłącznie drogą elektroniczną poprzez Platformę Usług Elektronicznych (eZUS). Aby ułatwić nawigację, w systemie dodano dedykowany kafelek, który kieruje użytkownika bezpośrednio do formularza.

Również odpowiedź urzędu nie przyjdzie tradycyjną pocztą. Zaświadczenie, opatrzone pieczęcią elektroniczną lub podpisem kwalifikowanym pracownika, trafia na konto użytkownika w portalu eZUS. Taki dokument cyfrowy ma pełną moc prawną i jest równoważny z papierowym zaświadczeniem. Warto zadbać o ustawienie powiadomień SMS lub e-mail w systemie, aby nie przegapić momentu wydania decyzji, zwłaszcza że ZUS na rozpatrzenie sprawy ma instrukcyjny termin 7 dni.

Pułapki i odmowy. Kiedy ZUS mówi "nie"?

Mimo entuzjazmu, nie każdy wniosek kończy się sukcesem. Do 26 stycznia organ rentowy wydał blisko 50 tys. decyzji odmownych (dokładnie 49 569). Najczęstszą przyczyną rozczarowania jest błędna interpretacja przepisów przez młodych ludzi. ZUS odmawia zaliczenia okresu pracy na umowie zlecenia, jeśli w tym czasie zleceniobiorca był uczniem lub studentem poniżej 26. roku życia – w takiej sytuacji nie podlegał on bowiem obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym.

Odmowa może nastąpić również w przypadku błędów w dokumentacji zgłoszeniowej płatnika lub gdy w danym okresie ubezpieczenie nie było obowiązkowe z racji posiadania innego tytułu do ubezpieczeń. Jeśli wnioskodawca nie zgadza się z decyzją i posiada dowody na wykonywanie pracy, może złożyć wniosek o postępowanie wyjaśniające (formularz POG), dołączając skany posiadanych dokumentów.

Czytaj także: 

• Życie singla znów podrożało. Winne kosmetyki i espresso
• Honor dzieci warty połowę miesięcznych wydatków. Grudzień ciężkim miesiącem dla rodzin
• Seniorzy słono płacą za wigilijny obiad. Dzień z rodziną wart tyle, co 3 tygodnie samemu

Źródło: ZUS/Michał Tomaszkiewicz