Posłuchaj

Robert Zapotoczny i dr Marcin Wojewódka gośćmi Anny Grabowskiej (Kapitał i praca)

Dodaj do playlisty

Dodaj do playlisty

Najważniejsze informacje w skrócie:

• Partycypacja rośnie, ale zbyt wolno: Zainteresowanie programami IKE oraz IKZE stopniowo się zwiększa, jednak wciąż uczestniczy w nich zbyt mało Polaków. Zdaniem ekspertów, są to trudne produkty finansowe, które muszą być "sprzedawane", a nie są naturalnie kupowane przez obywateli.
• Dodatkowe systemy nie wyrównają zamożności: Dr Marcin Wojewódka stanowczo uciął narrację, jakoby Pracownicze Plany Kapitałowe (PPK) miały ratować najniższe emerytury. Systemy dodatkowe premiują tych, których stać na odłożenie części pensji, i nie rozwiążą problemu biedy emerytalnej u najmniej zarabiających.
• Bariery wiekowe do likwidacji: Przedstawiciele pracodawców i biznesu są zgodni, że natychmiastowego zniesienia wymagają sztuczne ograniczenia wiekowe w PPK (55+ oraz 70+), które blokują starszym pracownikom możliwość automatycznego zapisu do programu.

IKE i IKZE to produkty sprzedawane, a nie kupowane

Dyskusję otworzyła kwestia indywidualnych kont emerytalnych (IKE) oraz indywidualnych kont zabezpieczenia emerytalnego (IKZE), w których decyzja o wpłacie zależy wyłącznie od samego oszczędzającego. Robert Zapotoczny zauważył, że choć statystyki rosną, to dynamika mogłaby być wyższa.

– Partycypacja w IKE oraz IKZE wzrasta i wygląda całkiem przyzwoicie, zważywszy na to, że jest to produkt sprzedawany, a nie kupowany. Oznacza to, że musi zostać aktywnie zaprezentowany klientowi – ocenił ekspert BCC. – W instytucjach finansowych długo nie był on na pierwszej linii sprzedaży, ponieważ był bardzo atrakcyjny dla oszczędzających, a nieco mniej dochodowy dla samych instytucji. Obecnie jednak zaczyna się to zmieniać.

Posłuchaj

Robert Zapotoczny i dr Marcin Wojewódka gośćmi Anny Grabowskiej (Kapitał i praca) 23:32

Dodaj do playlisty

Dodaj do playlisty

Dr Marcin Wojewódka podkreślił, że istnienie tych produktów to duży atut polskiego rynku, jednak brakuje skutecznej promocji benefitów podatkowych.

– To bardzo dobrze, że te produkty istnieją i są używane w naszym kraju. Widać pewien progres, jednak jestem niezadowolony, że wciąż tak mało naszych rodaków w nich uczestniczy. Zawierają one przecież wyraźne zachęty podatkowe, takie jak zwolnienia w IKE czy odliczenia od podatku w IKZE. Mamy dobre narzędzia, które powinny być po prostu skuteczniej dystrybuowane – argumentował przedstawiciel Pracodawców RP.

Rozmówcy odnieśli się również do sztandarowej obietnicy obecnego rządu – likwidacji tzw. podatku Belki, która miała być dodatkowym bodźcem do inwestowania. Zapotoczny podszedł do tych planów z dużą rezerwą.

– Chętny szuka sposobu, ten, który nie chce, szuka powodu. Podatek Belki miał zostać zlikwidowany, a wciąż funkcjonuje. Słyszymy, że ma pojawić się jakaś proteza czy substytut tego rozwiązania. Mówiąc nieco sarkastycznie, zupełnie w to nie wierzę, ale mam nadzieję, że pozytywnie się rozczaruję – skwitował ekspert.

System dodatkowy nie jest dla najmniej zarabiających

Prowadząca audycję Anna Grabowska zwróciła uwagę na fundamentalny paradoks: z programów PPK czy IKE korzystają głównie osoby zamożniejsze, podczas gdy ci, którzy będą mieli w przyszłości głodowe świadczenia, z systemu wypisują się najczęściej ze względu na konieczność uszczuplenia bieżącej pensji (np. o 2% wpłaty własnej do PPK).

Dr Marcin Wojewódka nie pozostawił złudzeń co do roli tych rozwiązań w polityce społecznej państwa.

– System dodatkowego zabezpieczenia emerytalnego nie służy temu, aby wyrównywać nierówności. Jasne stanowisko w tej sprawie zajmuje również Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Aby móc podnosić swoją stopę zastąpienia, trzeba po prostu mieć z czego oszczędzać. Osoby otrzymujące minimalne wynagrodzenie, nawet mając do dyspozycji zachęty, i tak z nich nie skorzystają. Musimy sobie jasno powiedzieć: to jest iluzja. Nie powinniśmy w tym systemie adresować problemu najniższych świadczeń – tłumaczył ekspert.

Wojewódka przypomniał również, że wysokość polskiej emerytury jest brutalnie matematyczna. Wynika wprost z wartości opłaconych składek oraz momentu przejścia na świadczenie. Obniżenie wieku emerytalnego przez rząd PiS drastycznie wpłynęło na spadek przyszłych emerytur, skracając czas odkładania kapitału.

Z kolei Robert Zapotoczny zauważył, że system przewidział koło ratunkowe dla najmniej zarabiających (do 120% płacy minimalnej), pozwalając im na obniżenie wpłaty własnej do PPK z 2% do zaledwie 0,5%. Ekspert BCC skrytykował jednocześnie działania obecnego rządu uderzające w edukację finansową.

– Rząd obciął w tym roku budżet PFR Portal o 4 miliony złotych. Jest to instytucja odpowiedzialna za edukowanie społeczeństwa o PPK. Dzieje się to kosztem funduszy, a instytucje finansowe zarobiły w ubiegłym roku 300 milionów więcej. Trudno zrozumieć celowość takiego ograniczenia – punktował Zapotoczny.

Jakie zmiany w PPK? Eksperci z RDS proponują korekty

Członkowie grupy roboczej przy Radzie Dialogu Społecznego są zgodni, że ustawa o PPK wymaga szybkich poprawek technicznych, które sztucznie tamują napływ nowych uczestników. Co należy zmienić?

Obecne przepisy wykluczają automatyczny zapis dla osób powyżej 55. i 70. roku życia, wymagając od nich składania specjalnych wniosków. Jak zauważa Zapotoczny, osoby te, szukając nowej pracy, często czują psychiczny opór przed "proszeniem" pracodawcy o dopłaty do PPK. Wprowadzenie automatycznego zapisu dla starszych roczników zlikwidowałoby to poczucie skrępowania.

Uczestnicy PPK mogą w dowolnym momencie wycofać zgromadzone środki (z potrąceniem podatków i dopłat państwowych). Dr Wojewódka uważa to za systemowy błąd. - Ten wytrych w postaci zwrotu powoduje zaprzeczenie celowi, jakim jest zabezpieczenie na jesień życia – stwierdził.

Mimo iż obaj eksperci uważają możliwość wczesnych wypłat za "antysystemową", przyznają, że jej likwidacja byłaby dziś strzałem w kolano. Zabranie tego przywileju spowodowałoby masową falę rezygnacji z PPK. Przepisy w tym zakresie muszą pozostać nietknięte, a uwaga ustawodawcy powinna skupić się wyłącznie na znoszeniu limitów wiekowych.

• Styczniowe zamieszanie w portfelu singla. Podwyżka minimalnej minimalnie za mała
• 2000 zł pękło. Rodziny wygrały bitwę z cenami, ale przegrały wojnę
• Święta, święta i nie po świętach. Ceny w styczniu łaskawsze dla emerytów

Źródło: Polskie Radio 24
Prowadząca: Anna Grabowska
Opracowanie: Michał Tomaszkiewicz