"Ołowiane dzieci" kontra fakty. Rodzina lekarki chce pozwać Netfliksa

Prawda kontra fikcja

Pełnomocnik rodziny wysłał już platformie Netflix przedsądowe wezwanie w tej sprawie. Jak podkreśla wnuk profesor Hager-Małeckiej, do podjęcia działań prawnych skłoniły go dziesiątki rozmów z ludźmi, którzy pamiętają prawdziwą historię wykrycia ołowicy u dzieci z Szopienic i nie godzą się na zastępowanie faktów fikcją.

Wprawdzie w serialu "Ołowiane dzieci" prawdziwą lekarkę zastąpiono fikcyjną "profesor Berger" (w tej roli Agata Kulesza), jednak bez wątpienia oparto tę postać na osobie prof. Bożeny Hager-Małeckiej, która w latach 70. XX wieku była szefową Katedry i Kliniki Pediatrii Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu, a także konsultantką w kilku województwach.

Aby uczynić fabułę bardziej sensacyjną, w produkcji Netfliksa rola Hager-Małeckiej w ratowaniu śląskich dzieci została na tyle przekształcona, że użyto zupełnie innych personaliów. Niewykluczone, że zrobiono to także po to, by uniknąć ewentualnego pozwu ze strony bliskich. Mimo tego bardzo łatwo można zidentyfikować pierwowzór profesor Berger i to właśnie motywuje działania rodziny prawdziwej lekarki.

Kim była prof. Bożena Hager-Małecka?

Prawdziwa Bożena Hager-Małecka (1921-2016) to kluczowa postać w historii walki o zdrowie dzieci z Szopienic w latach 70. XX wieku. To ona przeanalizowała dokumentację stworzoną przez Jolantę Wadowską-Król (w serialu gra ją Joanna Kulig, a jej postać nosi imię i nazwisko prawdziwej osoby) i odkryła, że podopieczni "doktórki od familoków" cierpią na ołowicę.

To ona poprosiła także o dalsze badania dzieci. A gdy okazało się, że chorych są setki, zrozumiała, że trzeba ich jak najszybciej ewakuować ze skażonych ołowiem terenów (normy w Szopienicach były przekroczone tysiąckrotnie).

Wykorzystała swoje kontakty (zwłaszcza znajomość z wojewodą katowickim Jerzym Ziętkiem) i zainicjowała akcję wywożenia pacjentów do szpitali i prewentoriów w miejscowościach uzdrowiskowych. Niektóre dzieci spędziły tam nawet kilka miesięcy - w tym czasie ich rodziny zostały przeprowadzone do zupełnie nowych mieszkań z dala od ziemi zanieczyszczonej metalami ciężkimi.

Pieniądze dla fundacji

Oprócz wysłania Netfliksowi wezwania przedsądowego rodzina lekarki złożyła wniosek do Śląskiego Uniwersytetu Medycznego o powołanie fundacji imienia profesor Bożeny Hager-Małeckiej. Ma ona promować profilaktykę zdrowotną dzieci, wspierać młodych lekarzy oraz dbać o rzetelne przedstawianie historii jej pionierskiej walki z ołowicą na Śląsku.

Wnuk profesor zapowiada, że ewentualne zadośćuczynienie od Netfliksa w całości zostanie przeznaczone na działalność fundacji. Wybitną lekarkę chcą także upamiętnić w przestrzeni miejskiej radni Katowic.

Podcasty Polskiego Radia

O tym, co różni fabułę "Ołowianych dzieci" od faktów historycznych, w podcaście Polskiego Radia "Prawda czasu i prawda ekranu" Bartłomiej Makowski rozmawiał z Anną Kowalczyk, autorką podcastu "Ołowiane dzieci. Prawdziwa historia", i Michałem Jędryką, autorem książki "Ołowiane dzieci. Zapomniana epidemia".

Na platformie polskieradio.pl dostępny jest także wspomniany wyżej podcast "Ołowiane dzieci. Prawdziwa historia". To opowieść o tragedii dzieci i odwadze osób, które ujawniły to, co władza chciała ukryć. Produkcja powstała w oparciu o archiwalne nagrania oraz relacje świadków i uczestników wydarzeń. Autorzy sięgnęli do materiałów, które przez lata pozostawały poza publiczną debatą i oddają głos tym, którzy byli w samym centrum wydarzeń.

Źródło: Polskie Radio/Informacyjna Agencja Radiowa/mc