more_horiz
Historia

Zbigniew Brym. Dowódca "żelaznej reduty"

Ostatnia aktualizacja: 01.12.2021 06:00
Jego kompania 3 sierpnia 1944 roku zajęła Dworzec Pocztowy, który od nazwy pobliskiej ulicy Żelaznej zyskał miano "żelaznej reduty". Powstańcy nie opuścili posterunku aż do zakończenia walk w Warszawie.
Zbigniew Brym (1. z lewej) podczas Powstania Warszawskiego
Zbigniew Brym (1. z lewej) podczas Powstania WarszawskiegoFoto: Wikimedia Commons/domena publiczna

Zbigniew Brym ps. Zdunin, zmarł 15 lat temu, 1 grudnia 2006 roku. Był pułkownikiem Wojska Polskiego i oficerem w wojnie obronnej 1939 roku, żołnierzem Armii Krajowej oraz działacz opozycji antykomunistycznej po II wojnie światowej.

W konspiracji

Dorastał na warszawskim Mariensztacie. Przed wybuchem II wojny światowej skończył Szkołę Podchorążych Saperów w Modlinie. We wrześniu 1939 roku został skierowany do Brześcia, w którym powstawała jednostka saperska. Tu dostał się do niemieckiej niewoli. Zdołał uciec po tym, gdy tereny te zajęła Armia Czerwona.

Brym przedostał się do Warszawy i nawiązał kontakt z konspiracyjną Tajną Armią Polską. Został dowódcą kompanii i pracował w kontrwywiadzie. Następnie przeszedł do Związku Walki Zbrojnej Armii Krajowej.

Powstanie Warszawskie - zobacz serwis specjalny

Dowódca "żelaznej reduty"

1 sierpnia 1944 roku Zbigniew Brym dostał rozkaz wsparcia żołnierzy Armii Krajowej, którzy mieli zaatakować lotnisko na Okęcie. Nie zdołał dotrzeć na miejsce, bowiem jego oddział został zaatakowany przez patrol niemiecki przy wiadukcie kolejowym na skrzyżowaniu ulicy Żelaznej i Alei Jerozolimskich. W potyczce zginął jego brat Mieczysław.

Po wygranej potyczce z patrolem niemieckiego przegrupował swoich żołnierzy i kontynuował walkę w Śródmieściu.

– 3 sierpnia 1944 roku oddział porucznika Zbigniewa Bryma-Zdunina wraz z oddziałem ze zgrupowania porucznika Czapli-Gurta opanował przez zaskoczenie bardzo ważny obiekt Dworca Pocztowego wraz z pobliskimi budynkami – mówił Władysław Bartoszewski w audycji z cyklu "Kronika Powstania Warszawskiego".


Posłuchaj
14:46 kronika powstania warszawskiego _odc_5____pr iii .mp3 "Kronika Powstania Warszawskiego" - 3 sierpnia 1944. Audycja Władysława Bartoszewskiego. (PR, 3.08.1981)

 

Dworzec Pocztowy był położony przy ulicy Żelaznej, dlatego też zyskał miano "żelaznej reduty". Żołnierze Bryma zawiesili na jego dachu sztandar, który powiewał nad budynkiem do końca Powstania Warszawskiego, a 2 października, po kapitulacji, zabrali go do niewoli.

Fotografia sztandaru na Dworcu Pocztowym, wykonana przez Zbigniewa Bryma w ostatnich dniach Powstania Warszawskiego. Wikimedia Commons/dp
Fotografia sztandaru na Dworcu Pocztowym, wykonana przez Zbigniewa Bryma w ostatnich dniach Powstania Warszawskiego. Wikimedia Commons/dp

Zbigniew Brym dokumentował przebieg Powstania Warszawskiego amatorskim aparatem fotograficznym i przechował rolki ze zdjęciami w obozach jenieckich.

Po wyjściu z niewoli w 1945 roku powrócił do Polski. Był represjonowany przez Urząd Bezpieczeństwa. Odsiedział trzy lata bez wyroku na warszawskim więzieniu przy ul. Rakowieckiej na Mokotowie.

sa

X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem