Emerytura a dodatkowe dochody. Jak rozliczyć PIT za 2025 rok?
W audycji Portfel Seniora w niedzielę 22 lutego tematem było rozliczenie podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) za 2025 rok przez osoby przebywające na emeryturze. Gościem programu był radca prawny Jacek Pyssa, ekspert specjalizujący się w prawie podatkowym.
2026-02-23, 14:51
Posłuchaj
Najważniejsze informacje w skrócie:
- Tylko emerytura: Seniorzy pobierający przez cały rok wyłącznie świadczenie emerytalne nie muszą samodzielnie składać deklaracji podatkowej. W ich imieniu rozliczenia dokonuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a dzięki kwocie wolnej często nie ma podatku do zapłaty.
- Łączenie dochodów: Praca na etacie, zleceniu lub prowadzenie działalności gospodarczej (na zasadach ogólnych) sprawia, że dochody te sumują się z emeryturą. Wymaga to samodzielnego złożenia zeznania rocznego i może skutkować koniecznością dopłaty podatku.
- Wpływ dodatków na podatek: Dodatkowe wypłaty, takie jak 13. i 14. emerytura oraz renta wdowia, podlegają opodatkowaniu i zwiększają całkowity dochód. Ich otrzymanie często powoduje przekroczenie kwoty wolnej (30 tys. zł) i generuje podatek do zapłaty.
Tylko świadczenie czy praca na etacie? Zasady ogólne
Sytuacja podatkowa seniora zależy przede wszystkim od tego, czy emerytura jest jego jedynym źródłem utrzymania, czy też decyduje się on na kontynuowanie aktywności zawodowej.
– Seniorzy, którzy otrzymują wyłącznie emeryturę, rozliczają się na zasadach ogólnych według skali podatkowej, a płatnikiem jest w tym przypadku ZUS. Emeryt co do zasady nie musi nawet składać PIT-u, o ile nie korzysta z ulg, ani nie rozlicza się z małżonkiem. Często w ogóle nie ma podatku do zapłaty, ponieważ działa kwota wolna w wysokości 30 tysięcy złotych – wyjaśnił mec. Jacek Pyssa.
Posłuchaj
Sytuacja komplikuje się, gdy senior dorabia. Wówczas pojawiają się zbiegi tytułów do opodatkowania, co wymaga od podatnika większej uwagi.
– Jeżeli emeryt dorabia na umowę o pracę, na zlecenie lub wykonuje dzieło, wszystkie dochody sumują się w skali podatkowej. Każdy płatnik pobiera zaliczki osobno, ale ostateczne rozliczenie następuje w zeznaniu rocznym. Należy pamiętać, że dorabianie może spowodować konieczność dopłaty podatku, nawet jeśli sama emerytura była nieopodatkowana – ostrzegł radca prawny.
Własna firma na emeryturze i koszty uzyskania przychodu
Coraz popularniejszym zjawiskiem jest prowadzenie przez emerytów jednoosobowej działalności gospodarczej. Tutaj kluczowy jest wybór formy opodatkowania, który determinuje sposób rozliczenia z fiskusem.
– Jeśli działalność jest rozliczana na zasadach ogólnych, dochody z niej łączą się z emeryturą i są opodatkowane według stawek 12% i 32%. Działa tu kwota wolna od podatku i możliwe jest rozliczenie z małżonkiem na formularzu PIT-36. Inaczej jest przy podatku liniowym (19%) lub ryczałcie. Wtedy emerytura jest rozliczana oddzielnie przez ZUS na skali, a działalność osobno przez seniora na dedykowanym formularzu, bez kwoty wolnej i bez możliwości wspólnego rozliczenia z małżonkiem – sprecyzował ekspert.
Warto również pamiętać o kosztach uzyskania przychodu, które pomniejszają podstawę opodatkowania. Choć sama emerytura ich nie generuje, to przy umowie o pracę wynoszą one ryczałtowo 250 zł miesięcznie (lub 300 zł przy dojazdach z innej miejscowości). Przy umowie zleceniu jest to 20% przychodów, a przy umowie o dzieło z przeniesieniem praw autorskich – nawet 50%.
Kto składa PIT, a kogo rozliczy ZUS?
Przewodnik dla seniorów za rok podatkowy 2025.
Tylko emerytura (do 30 tys. zł rocznie)
Emerytura + 13. / 14. emerytura / Renta wdowia
Emerytura + umowa o pracę / zlecenie
Emerytura + własna firma
Senior pracujący (niepobierający emerytury)
Pułapki podatkowe: trzynastka, czternastka i renta wdowia
Często seniorzy są zaskoczeni, gdy w rozliczeniu rocznym pojawia się niedopłata, mimo iż ich podstawowa emerytura jest niska. Wynika to z faktu wypłaty dodatkowych świadczeń finansowych przez państwo. Wyjątkiem jest tu bon energetyczny, który pozostaje całkowicie zwolniony z opodatkowania.
– W podatku dochodowym nie ma generalnej zasady, że emerytura jest nieopodatkowana. Korzystamy ze zwolnienia, dopóki mieścimy się w kwocie wolnej od podatku, czyli 30 tysiącach złotych. Trzynastka, czternastka oraz renta wdowia zwiększają roczny dochód do opodatkowania. Jeśli ten przychód rośnie, naturalną i ekonomiczną konsekwencją jest to, że pojawia się przymus zapłacenia podatku od nadwyżki – zaznaczył Jacek Pyssa.
Wspólne rozliczenie z małżonkiem. Kiedy się opłaca?
Jednym z najskuteczniejszych sposobów na obniżenie podatku jest wspólne rozliczenie z małżonkiem, szczególnie opłacalne, gdy występuje duża dysproporcja w dochodach (np. gdy jedna osoba pracuje, a druga pobiera tylko niską emeryturę). Jak zauważył ekspert, nie ma tu restrykcyjnych wymogów dotyczących długości trwania małżeństwa w danym roku.
– Nie trzeba być w związku małżeńskim przez cały rok, aby rozliczyć się wspólnie. Wystarczy, że małżonkowie zawrą związek i będą w nim chociaż jeden dzień w roku podatkowym. Pamiętajmy jednak o jednym, kluczowym warunku: małżonkowie muszą posiadać wspólność majątkową. W przypadku rozdzielności majątkowej to rozwiązanie jest niedostępne – przypomniał gość audycji. Co ważne, urząd skarbowy nie wymaga dołączania do zeznania aktów ślubu czy zgonu, choć należy je posiadać w domowej dokumentacji na wypadek kontroli.
Ekspert przypomniał również o tzw. "zerowym PIT dla seniora". Osoby, które osiągnęły wiek emerytalny, ale nie pobierają emerytury i kontynuują pracę, korzystają ze zwolnienia z podatku do limitu 85 528 zł rocznie (co w połączeniu z kwotą wolną daje ponad 115 tys. zł bez podatku). Wymaga to jednak złożenia oświadczenia PIT-2 u pracodawcy.
- Styczniowe zamieszanie w portfelu singla. Podwyżka minimalnej minimalnie za mała
- 2000 zł pękło. Rodziny wygrały bitwę z cenami, ale przegrały wojnę
- Święta, święta i nie po świętach. Ceny w styczniu łaskawsze dla emerytów
Źródło: Polskie Radio 24
Prowadząca: Anna Grabowska
Opracowanie: Michał Tomaszkiewicz