more_horiz
Historia

Premiera filmu "Kurier". Kim był Jan Nowak-Jeziorański

Ostatnia aktualizacja: 11.03.2019 06:00
Dziś premiera filmu "Kurier" Władysława Pasikowskiego, opartego na prawdziwej historii z życia Jana Nowaka-Jeziorańskiego, słynnego "kuriera z Warszawy" w czasie II wojny światowej.
Audio
  • - Zdałem sobie sprawę, że moja misja jest spóźniona - wywiad Andrzeja Pomiana z Janem Nowakiem-Jeziorańskim o roli emisariusza Komendy Głównej AK. (RWE, 31.07.1965)
  • - W Polsce przypisywano nadmierną wagę do aliantów, idealizowano ich, przeceniano ich gotowość do przyjścia Polsce z pomocą - gawęda radiowa Jana Nowaka-Jeziorańskiego. (PR, 4.06.2003)
  • - Nie myślałem, co będzie, jak mi się nie powiedzie. Dzięki temu przetrwałem setki bardzo niebezpiecznych sytuacji. Miałem olbrzymie szczęście - mówił Jan Nowak-Jeziorański. (PR, 4.06.2001)
Jan Nowak-Jeziorański w latach 50. (z lewej) i Philippe Tłokiński, aktor wcielający się w filmie w postać legendarnego kuriera z Warszawy
Jan Nowak-Jeziorański w latach 50. (z lewej) i Philippe Tłokiński, aktor wcielający się w filmie w postać legendarnego "kuriera z Warszawy"Foto: NAC/materiały promocyjne

Do kin film wejdzie 15 marca.

Jan Nowak-Jeziorański, a właściwie Zdzisław Antoni Jeziorański, urodził się 2 października 1914 roku w Berlinie. W 1936 roku ukończył studia ekonomiczne, a rok później - Wołyńską Szkołę Podchorążych Rezerwy Artylerii imienia Marcina Kątskiego. W 1939 roku jako żołnierz 2. Dywizjonu Artylerii Konnej imienia Józefa Sowińskiego został wzięty do niewoli przez Niemców.

Po ucieczce działał w podziemiu, od 1941 roku należał do Związku Walki Zbrojnej, który rok później został przemianowany na Armię Krajową. Działał w zakonspirowanej komórce rozprowadzającej materiały propagandowe, a także pracował w administracji niemieckiej, aby uzyskać dokumenty okupanta pomocne polskim organizacjom konspiracyjnym.

Jan Nowak-Jeziorański - zobacz serwis historyczny

W 1940 roku zadebiutował jako publicysta polityczny, drukując esej o Konstytucji 3 maja w podziemnym wydawnictwie "Znak". W 1943 roku zgłosił się jako ochotnik do pełnienia funkcji kuriera AK, kontaktującego się z władzami polskimi poza krajem. W tym samym roku jako emisariusz wyjechał do rządu RP w Londynie. To właśnie na potrzeby tej misji przybrał pseudonim "Jan Nowak". Po odbyciu rozmów z przedstawicielami rządu polskiego i władz angielskich, w tym z premierem Winstonem Churchillem, dotarł do Warszawy jako ostatni emisariusz przed wybuchem Powstania Warszawskiego.

Po wojnie został redaktorem polskiej sekcji BBC w Londynie, a następnie przez 25 lat kierował sekcją polską Radia Wolna Europa w Monachium. Jako były konsultant Państwowej Rady Bezpieczeństwa USA za prezydentury Cartera i Reagana, był cenionym publicystą oraz ekspertem do spraw międzynarodowych.

Dzięki swojej pozycji w Stanach Zjednoczonych odegrał istotną rolę w przyjęciu Polski do NATO. W latach 90. był związany z Polskim Radiem, na którego antenie prowadził cykl felietonów "Polska z oddali". W 2002 roku otrzymał nagrodę Polskiego Radia - Diamentowy Mikrofon. Jan Nowak-Jeziorański był też pisarzem. Do najbardziej znanych jego książek należą: "Kurier z Warszawy", "Wojna w eterze", "Rozmowy o Polsce" i "Polska wczoraj, dziś i jutro".

W 1994 roku otrzymał najwyższe polskie odznaczenie - Order Orła Białego. Dwa lata później został uhonorowany najwyższym cywilnym odznaczeniem Stanów Zjednoczonych - Medalem Wolności. Za zasługi w czasie wojny został odznaczony Krzyżem Virtuti Militari oraz Krzyżem Walecznych.

W 2002 roku Jan Nowak-Jeziorański, po ponad pół wieku emigracji, wrócił na stałe do Polski. Zaangażował się w działalność na rzecz wejścia Polski do Unii Europejskiej. Współpracował z instytucjami naukowymi i opiniotwórczymi szerzącymi idee współpracy europejskiej - z Polską Fundacją imienia Roberta Schumana i Instytutem Studiów Strategicznych. Zmarł 20 stycznia 2005 roku. Został pochowany na warszawskich Powązkach.

im

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

"RWE było antidotum na komunistyczne kłamstwo"

Ostatnia aktualizacja: 03.05.2012 14:40
Dziś mija 60. rocznica nadania z Monachium pierwszej polskojęzycznej audycji Rozgłośni Polskiej Radia Wolna Europa.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Jak Sowieci wykrwawiali Powstanie Warszawskie

Ostatnia aktualizacja: 01.06.2012 10:00
Przedstawiamy unikatowe nagranie rozmowy Jana Nowaka-Jeziorańskiego z gen. Tadeuszem Borem-Komorowskim. Dowódca AK opowiada o zakulisowych rozgrywkach prowadzonych przez radzieckich oficerów.
rozwiń zwiń

Czytaj także

"Zajmował się autentycznymi problemami Polski"

Ostatnia aktualizacja: 25.06.2012 19:10
W Muzeum Powstania Warszawskiego odsłonięto popiersie Jana Nowaka-Jeziorańskiego. Uczestnicy uroczystości podkreślali, że wieloletni dyrektor Radia Wolna Europa był symbolem dążeń niepodległościowych Polaków.
rozwiń zwiń