X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Arseniusz Romanowicz. "Wykolejony" architekt

Ostatnia aktualizacja: 09.02.2021 05:52
Sam o sobie ironicznie mówił, że w pewnym momencie swojej kariery się "wykoleił". I słusznie, bowiem Arseniusz Romanowicz był autorem projektów wielu stacji kolejowych, w tym Dworca Centralnego i Wschodniego w Warszawie.
Arseniusz Romanowicz, autor projektów architektonicznych dworców i przystanków kolejowych w Warszawie, 1973 rok
Arseniusz Romanowicz, autor projektów architektonicznych dworców i przystanków kolejowych w Warszawie, 1973 rokFoto: PAP/Zbigniew Matuszewski

Arseniusz Romanowicz zmarł 9 lutego 2008 roku.

– Dworzec Centralny w XXI wieku powinien być równie sprawny, jak i w tym kończącym się XX wieku. Założenia funkcjonalne są takie, że on będzie mógł być coraz bardziej sprawny przy zachowaniu tych rozmiarów i kształtu, jakie ma dotychczas – mówił w audycji Polskiego Radia z 1974 roku.

Posłuchaj
13:50 notatnik kulturalny___i 1296_tr_0-0_1031223400cde411[00].mp3 W audycji Magdaleny Kuszewskiej z cyklu "Notatnik kulturalny" o postępach w budowie Dworca Centralnego mówił Arseniusz Romanowicz i inżynier Włodzimierz Zdziarski. (PR, 25.03.1975) 

Wykolejony

Arseniusz Romanowicz pochodził z Hrubieszowa, z którego przybył do Warszawy na studia. W 1936 roku ukończył architekturę na Politechnice Warszawskiej i rozpoczął praktykę w biurze małżeństwa Stanisława i Barbary Brukalskich. Przed wojną zdołał zadebiutować projektem restauracji na Gubałówce, wykonanym wspólnie z Jackiem Szweminem i Władysławem Stokowskim.

W tym czasie rozpoczęła się także jego przygoda z tworzeniem budynków infrastruktury kolejowej, z których był najbardziej znany, oraz praca nad budową centralnej stacji w Warszawie. W 1938 roku zatrudnił się w Biurze Budowlanym Dworca Głównego, który miał zastąpić postawiony w połowie XIX wieku Dworzec Wiedeński.

Dworzec Główny w Warszawie w budowie, 1938 rok. Foto: Narodowe Archiwum Cyfrowe Dworzec Główny w Warszawie w budowie, 1938 rok. Fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe

Budynek nie został ukończony przed wybuchem II wojny światowej. Najpierw poważnie uszkodził go pożar w czerwcu 1939 roku, a następnie we wrześniu ucierpiał w wyniku bombardowania niemieckiego lotnictwa. Został prowizorycznie odremontowany podczas okupacji, ale dzieła zniszczenia dopełniło wysadzenie go w powietrze po zakończeniu Powstania Warszawskiego.

Kilkadziesiąt lat zmagań z Dworcem Centralnym

Arseniusz Romanowicz po zakończeniu II wojny światowej wykorzystał zachowane podziemne perony po Dworcu Głównym do stworzenia nowej stacji kolejowej. To zaprojektowana wspólnie z Piotrem Szymaniakiem stacja Warszawa Śródmieście.

Wraz z nim stworzył duet, który odpowiada za wiele interesujących budynków infrastruktury kolejowej w Warszawie, takich jak Dworzec Wschodni (w 1969 roku nagrodzony tytułem Mistera Warszawy za najpiękniejszy budynek w stolicy) czy stacje Ochota, Powiśle i Stadion. Ich najważniejszym dziełem jest jednak projektowany przez niemal trzydzieści lat budynek Dworca Centralnego.

Warszawa_1975_WDC_42783.jpg
Dworzec Centralny – perełka warszawskiego modernizmu

– Romanowicz i Szymaniak sporo podróżowali po Europie, podglądając dobre i złe rozwiązania. Ich projektowanie Dworca Centralnego przez dwadzieścia parę lat było procesem samokształcenia. Kolejne wersje trafiały do szuflady, ale wyciągano z nich wnioski na przyszłość – powiedział Grzegorz Piątek, historyk i krytyk architektury, w audycji Polskiego Radia z 2013 roku.

Posłuchaj
56:20 Szymaniak ok.mp3 Patriotyzm według Romanowicza i Szymaniaka: w audycji Bartosza Panka z cyklu "Sezon na Dwójkę" o twórczości duetu architektów opowiadali Grzegorz Piątek i Hubert Trammer, współautorzy książki "ARPS. Architektura Arseniusza Romanowicza i Piotra Szymaniaka". (PR, 02.05.2013) 

Pierwszy projekt dworca przygotowali już w 1946 roku, ale na realizację musieli poczekać jednak 25 lat, kiedy to rozpoczęcie jego budowy zostało wprzęgnięte w gierkowską propagandę sukcesu.

– Kariera Romanowicza i Szymaniaka to przykład tego jak przeplata się polityka i architektura. Gierek faktycznie uruchomił realizację Dworca Centralnego i mistrzowsko wykorzystał go propagandowo – oceniał Grzegorz Piątek Natomiast również pociągnął go w dół, ponieważ wraz z upadkiem jego ekipy Dworzec, który był efektem apolitycznej pracy dziesiątków fachowców, zaczął być kojarzony jako symbol rozpasania i przeinwestowania tej epoki.

Posłuchaj
05:15 podwieczorek przy mikrofonie (373)___2_ wywiad z inzynierem arseniuszem romanowiczem [śmiałowski]___11911_tr_0-0_1031226494e81852[00].mp3 – W skali roku spodziewamy się 39 milionów podróżnych, czyli statystyczny Polak raz przez dworzec musi przejść – mówił architekt Dworca Centralnego, inżynier Arseniusz Romanowicz, w audycji z cyklu "Podwieczorek przy mikrofonie". (PR, 17.11.1973) 

Wysokie założenia architektoniczne Arseniusza Romanowicza i Piotra Szymaniaka okazały się zbyt wymagające dla niewydolnej gospodarki PRL. Na placu budowy nie obyło się bez typowych dla tego okresu opóźnień i fuszerek. Dworzec Centralny został jednak ukończony i otwarty w grudniu 1975 roku, a Arseniusz Romanowicz wkrótce po ukończeniu swojego życiowego dzieła przeszedł na emeryturę.

sa

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Bohdan Pniewski – architekt warszawskich gmachów

Ostatnia aktualizacja: 05.09.2020 05:40
Twórca wielu warszawskich gmachów użyteczności publicznej. Najciekawsze jego projekty powstały przed wojną. Niestety w wiele jego późniejszych projektów ingerowała władza oczekująca od niego estetyki socrealistycznej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Kolej Warszawsko-Wiedeńska - pierwsza w Polsce

Ostatnia aktualizacja: 14.06.2017 06:05
14 czerwca 1845 otwarto pierwszy odcinek Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, pierwszej linii kolejowej w Królestwie Polskim.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Czy można przesunąć kościół o 21 metrów? Historia prawdziwa

Ostatnia aktualizacja: 01.12.2020 05:35
58 lat temu, 1 grudnia 1962 roku przesunięto o 21 metrów kościół pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Obecnie okazała budowla znajduje się przy al. Solidarności 80, wtedy była to al. gen. K. Świerczewskiego i wchodziła w skład budowanej z rozmachem Trasy W-Z.
rozwiń zwiń