more_horiz
Historia

Jan Kobuszewski. Zmarnowany talent polskiego Charlie'go Chaplina

Ostatnia aktualizacja: 19.04.2022 05:40
Przyszedł na świat 19 kwietnia 1934 roku w Warszawie. Jeden z najwybitniejszych polskich aktorów i komików nie miał jednak łatwego startu. Mało kto wie, że Kobuszewski dwa razy zdawał do szkoły aktorskiej, bo za pierwszym razem nie został przyjęty. Miał na koncie ponad 30 filmach i prawie 60 lat pracy zawodowej. 
Teatr Kwadrat (scena Teatru na Woli). Spektakl Pierrea Chesnota pt. Czarujący Łajdak w reżyserii Jana Kobuszewskiego. Nz. Jan Kobuszewski jako Franciszek Dumoulin
Teatr Kwadrat (scena Teatru na Woli). Spektakl Pierre'a Chesnota pt. Czarujący Łajdak w reżyserii Jana Kobuszewskiego. Nz. Jan Kobuszewski jako Franciszek DumoulinFoto: PAP/Zbigniew Matuszewski

Zmarnowany Chaplin polskiego kina

Agnieszka Osiecka napisała w "Fonostalgii", że "powinien, krótko mówiąc, narodzić się reżyser filmowy, który by życie poświęcił kręceniu komedii z Kobuszewskim, ponieważ warto. Tak się jednak nie stało i Janek Kobuszewski jest zmarnowanym Chaplinem polskiego kina".

- Na szczęście była telewizja i byłam ja. Janek Kobuszewski występował we wszystkich moich programach - mówiła Olga Lipińska w Polskim Radiu. - Też zawsze bolałam nad tym, że taki wielki aktor, a nikt dla niego nie napisał scenariusza, tak jak we Francji dla Fernandela czy Louisa de Funesa.


Posłuchaj
26:51 Jan Kobuszewski - wspomnienie - Dwójka.mp3 Olga Lipińska, Zofia Rudnicka, Czesław Majewski, Roman Dziewoński, Janusz Gajos wspominają Jana Kobuszewskiego w audycji Anny Lisieckiej (PR2, 28.09.2019)

Był absolwentem PWST w Warszawie. Grał w wielu teatrach w Warszawie  (w tym Teatr Narodowy) i Łodzi. Roman Dziewoński (syn Edwarda) wspominał, że miał okazję spotkać Jana Kobuszewskiego w kabarecie "Dudek", czy też w Teatrze Kwadrat i - jak zaznaczył - to było zawsze bardzo ciekawe doświadczenie: podglądanie tego "pociągłego wzrostem aktora", jak określał go jego nauczyciel, Aleksander Zelwerowicz.

Roman Dziewoński wspominał również niezapomnianą rolę w "Dziadach", czy w spektaklu "Jan Karol Maciej Wścieklica" w Teatrze Narodowym. Dodał, że była to bardzo poważna rola. Podkreślił, że Jan Kobuszewski był aktorem dramatycznym i dzisiaj zapominamy już, że przez wiele lat, zanim trafił do kabaretu "Dudek", był aktorem przede wszystkim Kazimierza Dejmka.

Posłuchaj
45:12 Kobuszewski chaplin.mp3 Roman Dziewoński, Magdalena Zawadzka i Teresa Lipowska o Janie Kobuszewskim w audycji "Po drugiej stronie lustra" autorstwa Małgorzaty Raduchy (PR1, 30.09.2019)

Wystąpił też wspólnie z Janiną Traczykówną w pierwszym polskim seriali telewizyjnym "Barbara i Jan" nakręconym w 1964 roku.

Król polskiej rozrywki

Popularność przyniosła mu praca w radiu i telewizji. Grał w spektaklach radiowych. Wśród nich jest znany i lubiany serial radiowej Trójki "Rodzina Poszepszyńskich" według scenariusza Macieja Zembatego i Jacka Janczarskiego.

- To miała być satyryczna przeciwwaga dla "Matysiaków" - tłumaczył Jan Faryna, siostrzeniec Jana Kobuszewskiego.

W "Rodzinie Poszepszyńskich" był dziadkiem Jackiem, który w 1904 roku walczył w Mandżurii i po słowach "trzask-prask i po wszystkim" zasypiał. Dał się zapamiętać jako przezabawny pan Janek w Kabarecie Olgi Lipińskiej. Oprócz Edwarda Dziewońskiego był jedynym, który wystąpił we wszystkich kabaretach Dudek. Sam mówił że: "po to nam Bóg dał życie, żebyśmy radośnie szli po świecie".

 Benefis Jana Kobuszewskiego, Teatr Kwadrat, 2.12.2011  Fot. Maciej Cyran/Studio69/Forum Benefis Jana Kobuszewskiego, Teatr Kwadrat, 2.12.2011 Fot. Maciej Cyran/Studio69/Forum

W telewizji był współgospodarzem (razem z Janem Kociniakiem) pierwszego cyklicznego, satyrycznego programu telewizyjnego "Wielokropek", potem - kabaretu Olgi Lipińskiej. Był też współprowadzącym (razem z Jerzym Petersburskim jr) programu rozrywkowego "Macie, co chcecie", emitowanego w latach 1997-2002 na antenie telewizji Polsat oraz narratorem popularnego cyklicznego, humorystycznego programu telewizyjnego "Bajka dla dorosłych".

W latach 60. Kobuszewski rozpoczął współpracę z Edwardem Dziewońskim w Kabarecie "Dudek", w którym wykazał się niebywałym talentem rozbawiania publiczności piosenkami i skeczami. Powiedzenia ze scenek z jego udziałem weszły do języka obiegowego, jak chociażby "wężykiem, wężykiem", czy "praw fizyki pan nie zmienisz" ze skeczu "Ucz się Jasiu" o majstrze hydrauliku użerającym się z klientem (Wiesław Michnikowski) i jednocześnie instruującym swojego ucznia (Wiesław Gołas).

Jan Kobuszewski uważał, że aktorstwo to nie tylko zawód, ale również w pewnym stopniu powołanie. - My jesteśmy punktem usługowym. Teatr jest instytucją służącą społeczeństwu - mówił Annie Retmaniak w audycji "Portret słowem malowany".


Posłuchaj
39:02 jan kobuszewski_portret.mp3 Jan Kobuszewski o życiu zawodowym i prywatnym, w tym o aktorstwie, w audycji "Portret słowem malowany" autorstwa Anny Retmaniak (PR1, 27.12.2008)

Jan Kobuszewski był też piosenkarzem, choć on raczej za śpiewaka się nie uważał. W 2001 roku Polskie Radio i Pomaton wydali płytę "Portret muzyczny" w cyklu "Złota kolekcja". Zawierała wykonywane przez niego piosenki i była debiutem fonograficznym aktora. - To są takie nagrania wspomnieniowe. Pierwsza i mam nadzieję ostatnia płyta z moim głosem - mówi Arturowi Andrusowi w audycji "Teraz śmieszniej". 


Posłuchaj
28:11 Kobuszewski jan płyta.mp3 Jan Kobuszewski o płycie z wykonywanymi przez niego piosenkami i współpracy z kabaretem Dudek w audycji "Teraz śmieszniej" autorstwa Artura Andrusa (PR3, 12.10.2001)

Prywatnie artysta był spokojnym, zdystansowanym człowiekiem, bardzo serdecznym w relacjach rodzinnych. - Potrafił słuchać - podkreśliła Hanna Faryna-Paszkiewicz, siostrzenica Jana Kobuszewskiego. - Skupiał się na tym, co mam do powiedzenia i potrafił wracać do różnych wątków. Był ważną osobą nie tylko dlatego, że był znanym aktorem - mówiła.


Posłuchaj
48:04 O wszystkim z kulturą Dwójka 28 wrzesień 2021.mp3 Wokół biografii Jana Kobuszewskiego w drugą rocznicę jego śmierci w audycji "O wszystkim z kulturą" autorstwa Moniki Pilch (PR2, 28.09.2021)

Jan Kobuszewski zmarł 28 września 2019 roku. Został pochowany na Starych Powązkach w Warszawie.

ag