more_horiz
Historia

Najsłynniejsza ofiara średniowiecznej epidemii? Naukowcy przypuszczają, że "czarna śmierć" zabiła Czyngis-chana.

Ostatnia aktualizacja: 15.02.2021 05:50
Zespół badaczy, którego członkiem jest polski antropolog, stawia tezę, że jednego z największych zdobywców w historii zabiła dżuma.
Portret Czyngis-chana.
Portret Czyngis-chana. Foto: Wikimedia Commons/dp

Okoliczności śmierci twórcy mongolskiego imperium do dzisiaj nie są jasne. Wiadomo, że zmarł w drugiej połowie sierpnia 1227 roku podczas oblężenia miasta Yinchuan w północnych Chinach. Ośrodek był stolicą imperium Zachodniego Xia – państwa założonego przez lud Tangutów z którym Czyngis-chan od 20 lat prowadził wojny.

Powstałe lata po jego śmierci relacje podają kilka wykluczających się przyczyn śmierci zdobywcy: upadek z konia, gangrena po ugodzeniu strzałą, śmierć w bitwie z Chińczykami, wreszcie – utrata krwi po tym, jak chan został podstępnie wykastrowany przez tangucką księżniczkę.


Czarna Śmierć 1200.png
"Czarna śmierć". Stosowaliśmy zasadę #zostańwdomu już w średniowieczu. Dlaczego Polska ucierpiała mniej od innych państw Europy?

- Wszystkie te legendy zostały najprawdopodobniej stworzone w późniejszym czasie i nie uwzględniały - lub nawet świadomie ignorowały - faktu historycznego, a mianowicie, że rodzina i zwolennicy chana zostali poinstruowani, aby zachować śmierć chana jako najbardziej skrywaną tajemnicę –

A może jednak choroba

Zespół naukowców w składzie prof. Elena Varotto, prof. Francesco M. Galassi, prof. Maciej Hennenberg i prof. Wenepenga You opierając się na przekazach zawartych w "Historii (dynastii) Yuan", która przekazuje, że 18 sierpnia sześćdziesięciopięcioletni wówczas chan źle się poczuł z powodu gorączki, która trapiła go przez siedem kolejnych dni i w końcu zabiła. Brak wzmianek o bólach brzucha i wymiotach wyklucza tyfus.

Zdaniem autorów opracowania opublikowanego w "International Journal of Infectious Diseases" (Międzynarodowy magazyn chorób zakaźnych) Czyngis-chana pokonała najprawdopodobniej dżuma. Za tymi przesłankami przemawia czas trwania choroby i objawy, które pojawiły się u mongolskiego władcy. Dodatkowym argumentem na rzecz hipotezy o tym, że to „czarna śmierć” jest odpowiedzialna za zgon chana jest informacja na temat działalności Yelü Chucai, konfucjańskiego uczonego, który był głównym twórcą administracji imperium Czyngis-chana. Zachowały się dokumenty świadczące o tym, że w czasie kampanii przeciwko Tangutom w 1226 roku (rok przed śmiercią Czyngis-chana) Chucai ratował armię mongolską przed epidemią dżumy, lecząc tysiące wojowników rabarbarem. To dowodzi rozmiarów epidemii, która opanowała siły Mongołów.


165-WW-269B-11-trolley-l.jpg
Historia chorób zakaźnych. Najtragiczniejsza była dżuma, czyli "czarna śmierć"

Ostateczne rozwianie wątpliwości dotyczących przyczyny śmierci Czyngis-chana mogłoby dostarczyć znalezienie miejsca pochówku władcy. Nie jest ono jednak znane. Zgodnie z mongolskimi wierzeniami, ciało chana zachowywało nadnaturalną moc po jego śmierci. Dlatego pochówku dokonywano w tajemnicy, nie zdradzając nikomu jego miejsca. Zdarzały się też przypadki palenia zwłok.

Jeden z największych zdobywców w dziejach  

Temudżyn, bo pod takim imieniem przyszedł na świat Czyngis-chan, urodził się w jednym z ważniejszych rodów mongolskich w drugiej połowie XII wieku. Mężczyzna zdołał zjednoczyć pod swoim przywództwem liczne ordy mongolskie, uzyskując tytuł chana. W 1206 roku został uznany przez wszystkie ludy Wielkiego Stepu za przywódcę i zaczął organizować państwo. Dzięki licznym podbojom podporządkował sobie cześć Chin, a jego imperium rozciągało się od Pekinu po Morze Kaspijskie.  

International Journal of Infectious Diseases/bm