X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz

Nowa aplikacja

Wszystko w jednym miejscu
x

Nowa aplikacja

x
Historia

Juliusz Osterwa - twórca Reduty

Ostatnia aktualizacja: 10.05.2020 05:30
73 lata temu, 10 maja 1947 roku w Warszawie zmarł Juliusz Osterwa, aktor, reżyser i reformator teatru, twórca Teatru Reduta.
Audio
  • "Kiedy Juliusz Osterwa przyjechał do Warszawy". Audycja Andrzeja Matula z cyklu "Rozdroża kultury". (PR, 30.04.2012)
  • "Juliusz Osterwa - Reduta - prawda i legenda cz.1". Audycja Marii Jasińskiej. (PR, 12.02.1985)
  • "Juliusz Osterwa - Reduta - prawda i legenda cz.2". Audycja Marii Jasińskiej. (PR, 12.02.1985)
Juliusz Osterwa
Juliusz OsterwaFoto: Wikimedia commons/Polona.pl

Wielki Maluszek

Juliusz Osterwa to pseudonim urodzonego w 1885 roku pod Krakowem Juliusza Maluszka. Przyszły artysta przyszedł na świat w domu ludzi ubogich, którzy szybko go osierocili. Już w swoim debiutanckim przedstawieniu w 1904 roku wielki aktor i reżyser przybrał pseudonim, którym posługiwał się aż do śmierci.

Pomysł, aby przybrać nazwisko od nazwy niezwykle trudnego szczytu w Tatrach słowackich podsunął mu kolego ze szkolnej ławki Leon Schiller. Rodzice Schillera pomagali sierocie w jego pierwszych gimnazjalnych latach, a przyjaźń Osterwy i Leona Schillera przetrwała całe życie, mimo, że aż do śmierci Osterwy, polska widownia teatralna musiała stale rozstrzygać, który z nich jest większym reżyserem i wniósł większy wkład do historii polskiego teatru. Utarło się przekonanie, że tym pierwszym inscenizatorem był Schiller, lecz należy pamiętać, że Osterwa wybrał inną mniej spektakularną i trudniejszą drogę. Ponad to pozostała po nim sława reżysera, który najlepiej prowadził aktorów, co jednak w pełni docenić potrafili jedynie bardzo wyrobieni widzowie.

Osterwa przez całe zawodowe życie łączył pracę reżysera, aktora, pedagoga i reformatora teatru, choć nie lubił, gdy go tak nazywano. Uważał, że artystyczne poszukiwania nie służą obalaniu tego co było, ale pogłębianiu rozumienia istniejących już zjawisk teatralnych.

Zbieranie doświadczeń

Do odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku Osterwa przede wszystkim doskonalił rzemiosło aktorskie, grając głównie postacie amantów i fircykowatych lekkoduchów w lekkim repertuarze farsowym, co przysporzyło mu sporej popularności. Ponad to doskonalił umiejętności reżyserskie. Pracował w teatrach Krakowa, Warszawy, Wilna, Poznania.

Jednocześnie, dzięki wsparciu zamożnych przedstawicieli ziemiaństwa mógł odbyć liczne podróże, które pozwoliły mu poznać najnowsze prądy teatralne Europy. Najważniejszym doświadczeniem, które miało duży wpływ na teatralne koncepcje Osterwy było zapoznanie się z niemieckim teatrem kameralnym (Kleines theater).

Od 1914 roku podróżował również w związku z działaniami wojennymi, które wymusiły na nim miedzy innymi pobyt w Samarze. Obecność na terytorium carskiej Rosji zaowocowała z kolei zaproszeniem do Moskwy, gdzie nie tylko pracował w Teatrze Polskim, ale również miał okazję osobiście poznać Konstantina Stanisławskiego i Aleksandra Tairowa i zapoznać się z ich poglądami. To doświadczenie również miało ogromny wpływ na kształtowanie się jego przyszłych założeń artystycznych.

Reduta

Wybuch niepodległej Polski w listopadzie 1918 roku powitał Osterwa rolą w "Księciu Niezłomnym" Słowackiego w Teatrze Polskim w Warszawie. Był już wtedy czołową postacią polskiego teatru i bardzo popularnym aktorem. Jego silna pozycja umożliwiła mu (razem z Mieczysławem Limanowskim) powołanie w Warszawie Teatru Reduta, który okazał się być największym dziełem jego życia.

Teatr Reduta funkcjonował niemal przez całe dwudziestolecie międzywojenne w Warszawie (1919 – 1924 oraz 1931 – 1939) i Wilnie (1925 – 1929). Był to nie tylko teatr repertuarowy, ale przede wszystkim laboratorium teatralne, które spełniało rozmaite funkcje. Miało na celu edukację przyszłych artystów teatru, w szczególności aktorów, poszukiwanie nowych metod pracy oraz nowych form teatralnych.

Naczelną ideą, która przyświecała Osterwie, było stworzenie podwalin pod przyszły teatr "ogromny", zapowiadany przede wszystkim przez wielkiego przyjaciela Osterwy – Leona Schillera, poprzez rozwój zespołu oparty na polskiej dramaturgii klasycznej i współczesnej. Reduta odkryła dla polskiego teatru wielu współczesnych pisarzy ze Stefanem Żeromskim i Jerzym Szaniawskim na czele.

Duchowość przede wszystkim

Jednak tym, co było dla Osterwy najważniejsze, było oparcie myślenia o teatrze na głębokich duchowych podstawach. Artysta teatru miał nie tylko doskonalić warsztat, ale również intensywnie rozwijać siebie samego przede wszystkim w sensie etycznym. Żeby to osiągnąć, Osterwa uczynił z Reduty coś na kształt eksperymentalnej komuny opartej na surowej, niemal zakonnej regule określającej każdy moment wspólnego życia zespołu, który razem mieszkał, pracował, żywił się i spędzał czas wolny. Aktorzy współtworzący Redutę musieli wyzbyć się indywidualnych ambicji, wszystko poświęcając zespołowi tak w sensie zawodowym jak i życiowym. Każdy mógł grać główne role, jak i te epizodyczne, wszyscy, łącznie z samym Osterwą, zajmowali się również pracami technicznym.

Misja społeczna

Jednym z ważnych celów Reduty było też jak najszersze propagowanie teatru w społeczeństwie. W tym celu przez całe lata artyści Reduty jeździli z przedstawieniami po całej Polsce, wystawiając je również w wielu małych miejscowościach.

Idee, które Juliusz Osterwa wdrażał w życie w Reducie i w ogóle charakter działalności tego teatru-laboratorium stanowią zjawisko wyjątkowe, które nie znajdowało w Polsce swojego odpowiednika. Po latach, twórcami, którzy w największym stopniu odwoływali się do zdobyczy Reduty w tworzonych przez siebie zespołach teatralnych, byli Jerzy Grotowski i Włodzimierz Staniewski.

Osterwa łączył pracę w Reducie z licznymi aktywnościami w innych polskich teatrach jako aktor, reżyser czy dyrektor. Występował i reżyserował na najważniejszych scenach Warszawy, Krakowa, Wilna i Lwowa.

Przemianie uległ charakter kreowanych przez niego ról. Tak jak przedtem specjalizował się w repertuarze lekkim, tak teraz jego specjalnością stały się wielkie role dramatyczne przede wszystkim z polskiej klasyki romantycznej.

Okupacja

W czasie wojny Osterwa przebywał głównie w Krakowie gdzie współtworzył niepodległościową organizację polityczno-wojskową. Federacja Organizacji Narodowo-Katolickich "Unia" zrzeszała takie osobistości okupacyjnego Krakowa jak Pola Gojawiczyńska, Stefan Jaracz, Leopold Kielanowski, Zofia Kossak–Szczucka, Kazimierz Kumaniecki, Kazimierz Studentowicz, Jerzy Turowicz, Karol Wojtyła oraz Kazimierz Wyka.

Osterwa zmarł w 1947 roku. Dopóki mógł pozostawał czynny zawodowo. Grał, reżyserował, uczył, kierował i spisywał wspomnienia. Do dziś jest uważany za jednego z najwybitniejszych polskich aktorów i reżyserów teatralnych i jednego z wielkich twórców polskiego teatru.

az

Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy, możesz być pierwszy!
aby dodać komentarz
brak

Czytaj także

Wojciech Bogusławski - całe życie dla opery

Ostatnia aktualizacja: 09.04.2020 05:43
- Był towarzyski, odznaczał się ogładą i znajomością kilku języków obcych. Te cechy pomogły mu w prowadzeniu teatru – powiedziała prof. Anna Kuligowska-Korzeniewska. - Pokazał wiele swoich talentów. Nie krył swoich ambicji w dziedzinie opery. Można go śmiało nazwać jednym ze współtwórców polskiej opery narodowej.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Tadeusz Janczar: pierwszy w moim życiu był teatr

Ostatnia aktualizacja: 25.04.2020 06:01
- Muszę wykonywać swój zawód do tego momentu, kiedy będę ludziom potrzeby. Wie pani, Norwid pięknie i mądrze powiedział "z rzeczy świata tego ostaną tylko te dwie, dwie tylko - poezja i dobroć... i więcej nic" - mówił Tadeusz Janczar w archiwalnym wywiadzie nagranym dla Polskiego Radia w 1976 roku. 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Ludwik Solski. Długowieczny mistrz teatru

Ostatnia aktualizacja: 19.12.2019 14:51
19 grudnia mija 65. rocznica śmierci Ludwika Solskiego, który zmarł w setnym roku swego bardzo barwnego życia. Był aktorem, reżyserem i dyrektorem scen krakowskich i warszawskich.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Leon Schiller - artysta pełen sprzeczności

Ostatnia aktualizacja: 25.03.2020 05:45
133 lata temu, 14 marca 1887 roku urodził się Leon Schiller, reżyser, krytyk i teoretyk teatru, wybitny interpretator twórczości klasyków literatury romantycznej. Przez wielu uważany jest za twórcę współczesnego teatru polskiego.
rozwiń zwiń