X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Marian Lalewicz. Architekt, nauczyciel, komendant

Ostatnia aktualizacja: 21.11.2021 05:45
145 lata temu w Wyłkowyszach przyszedł na świat Marian Lalewicz, profesor Politechniki Warszawskiej, autor projektów wielu budynków w Polsce i Rosji.
Projekt kościoła garnizonowego Marynarki Wojennej w Gdyni autorstwa Mariana Lalewicza (1935)
Projekt kościoła garnizonowego Marynarki Wojennej w Gdyni autorstwa Mariana Lalewicza (1935)Foto: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Petersburg-Warszawa

Urodził się 21 listopada 1876 roku. Po ukończeniu gimnazjum w Suwałkach został studentem Wydziału Architektury Akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu. Dyplom z wyróżnieniem uzyskany w 1901 roku na tej uczelni pozwolił mu, dzięki zagranicznemu stypendium, na kontynuację studiów w Szwecji, Norwegii, Niemczech, Austrii i Włoszech. Do 1918 roku zaprojektował kilka budowli w Petersburgu i Moskwie, był także wykładowcą petersburskich uczelni.

Zaprojektowany przez Mariana Lalewicza dom handlowy Mertensa w Petersburgu po ponad stu latach od powstania wciąż pełni swoją funkcję. Fot. Wikimedia/domena publiczna Zaprojektowany przez Mariana Lalewicza dom handlowy Mertensa w Petersburgu po ponad stu latach od powstania wciąż pełni swoją funkcję. Fot. GAlexandrova/Wikimedia/CC 4.0
niepodległa.jpg
Polska Niepodległa. Serwis specjalny

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości przeniósł się do Warszawy. Został profesorem Szkoły Sztuk Pięknych (dzisiejsza ASP) oraz Politechniki Warszawskiej. Pracę twórczą zaczął od restaurowania i przebudowy warszawskich zabytków, m.in. pałacu Radziwiłłów (na potrzeby Rady Ministrów), pałacu Ossolińskich (dla Ministerstwa Spraw Zagranicznych), pałacu Prymasowskiego (dla Ministerstwa Rolnictwa) i pałacu Raczyńskich (dla Ministerstwa Sprawiedliwości).

Budowniczy II RP

W latach 20. i 30. Marian Lalewicz zaprojektował wiele nowych budynków, nie tylko w stolicy kraju, lecz także m.in. w Kaliszu, Gdyni, Sosnowcu, Lublinie, Siedlcach, Toruniu i Łodzi. Tworzył w duchu akademickiego klasycyzmu i modernistycznego monumentalizmu. Jednym z największych warszawskich gmachów jego autorstwa jest powstały w latach 1925-1928 kompleks budynków Dyrekcji Kolei.

Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych na warszawskiej Pradze. Fot. Adrian Grycuk/Wikimedia/CC 3.0 Budynek Dyrekcji Kolei Państwowych na warszawskiej Pradze. Fot. Adrian Grycuk/Wikimedia/CC 3.0

Był jednym z najaktywniej działających konserwatorów okresu dwudziestolecia międzywojennego. Zaangażował się w rewindykację polskich dóbr kultury na mocy traktatu ryskiego oraz w pracę Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości w Warszawie. W 1930 został jego prezesem i funkcję tę pełnił aż do wybuchu wojny.

Architekt bez domu

We wrześniu 1939 roku w oblężonej Warszawie był komendantem Pogotowia Technicznego. Podczas okupacji działał także w Stołecznym Komitecie Samopomocy Społecznej, prowadził tajne nauczanie i pracował m.in. nad czterojęzycznym słownikiem terminów architektonicznych (dzieło zaginęło).

Willa Mariana Lalewicz przy ul. Górnośląskiej w Warszawie. Fot. Wikimedia/domena publiczna Willa Mariana Lalewicza przy ul. Górnośląskiej w Warszawie. Fot. Wikimedia/domena publiczna
Powstanie Warszawskie - zobacz serwis specjalny

W 1943 roku Niemcy wysiedlili go z willi, którą przed wojną zaprojektował dla siebie w tzw. Kolonii Profesorskiej w warszawskim Śródmieściu. Lalewicz przeniósł się na ul. Muranowską i tam zastał go wybuch Powstania Warszawskiego. W połowie sierpnia 1944 roku został rozstrzelany w masowej egzekucji przy ulicy Dzikiej. Jego ciała nie odnaleziono. Na cmentarzu Powązkowskim znajduje się symboliczny grób Lalewicza.

mc

Czytaj także

Jan Zachwatowicz. Udaremnił zamach Niemców na kulturę polską

Ostatnia aktualizacja: 18.08.2021 05:50
Był człowiekiem, któremu Warszawa i Polska zawdzięczają ocalenie lub rekonstrukcję wielu bezcennych zabytków.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Grzegorz Piątek: Dworca Centralnego nie pomylisz z innym budynkiem

Ostatnia aktualizacja: 13.08.2019 18:13
- Autor projektu, Arseniusz Romanowicz opowiadał, że zależało mu, aby kształt budynku był na tyle prosty, by dało się go naszkicować paroma kreskami - opowiadał architekt, gość audycji "Kwadrans bez muzyki".
rozwiń zwiń

Czytaj także

Robert Konieczny: my, architekci, raczej projektujemy budynki

Ostatnia aktualizacja: 27.08.2019 17:00
- Cały czas staramy się robić coś takiego, czego jeszcze nie było, czyli ciągle jest to dążenie do jakiejś innowacyjności i do rozwiązań, które są zaskakujące. W tej chwili zaczęliśmy prace nad monografią ogólnoświatową, którą pisze Philip Jodido - mówił gość audycji "Wybieram Dwójkę", wybitny polski architekt, który we wrześniu dołączy do prestiżowej Francuskiej Akademii Architektury.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Krzesło, a sprawa duńska. Jak opowiedzieć historię kraju za pomocą designu?

Ostatnia aktualizacja: 02.10.2019 17:25
Na początek Dominika Klimek zabiera nas w podróż do Danii. Tam, w Kopenhadze, w Muzeum Designu znajdziemy kilka wystaw, na które warto się wybrać.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Spektakl pełen wzlotów i upadków. Historia Teatru Wielkiego w Warszawie

Ostatnia aktualizacja: 19.11.2021 05:50
19 listopada to ważna data w dziejach polskiego teatru. Tego dnia w 1765 roku rozpoczął działalność Teatr Narodowy, dokładnie dwieście lat później na deski odbudowanego po wojnie Teatru Wielkiego weszli pierwsi aktorzy, a w 1996 roku zainaugurowano pierwszy od lat sezon na odrestaurowanej po pożarze scenie teatralnej.
rozwiń zwiń