X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem
more_horiz
Historia

Tadeusz Romer. Dyplomata, który ratował Żydów w Tokio i Szanghaju

Ostatnia aktualizacja: 23.03.2021 06:00
Dzięki ambasadorowi RP w Japonii tysiące polskich Żydów uniknęło śmierci. Dyplomata nie tylko pomógł uchodźcom, którzy znaleźli się w Kraju Kwitnącej Wiśni - być może to właśnie jego czyny zainspirowały działaczy grupy berneńskiej.
Tadeusz Romer
Tadeusz RomerFoto: NAC

23 marca 1978 roku zmarł Tadeusz Romer, dyplomata, ambasador RP w Japonii, w trakcie II wojny światowej organizator pomocy polskim Żydom zbiegłym do Kraju Kwitnącej Wiśni. 

Czas wzmożonej pracy dyplomatycznej Romera przypada na lata 20. XX wieku. Dyplomata był kolejno przedstawicielem Polski w Rzymie, Paryżu i Portugalii. W 1937 roku został wysłany do Japonii, by objąć stanowisko posła, a później ambasadora RP w Japonii.

W Kraju Kwitnącej Wiśni zastał go wybuch II wojny światowej. Choć Japonia ciążyła ku Niemcom od podpisania paktu antykominternowskiego w 1936 roku, to do wojny nie przystąpiła aż do grudnia 1941 roku. Polska placówka dyplomatyczna, reprezentująca Rząd RP na Uchodźstwie, funkcjonowała nadal.

Sprawiedliwy Ambasador

Wkrótce do Japonii zaczęli napływać uchodźcy wojenni. Większość stanowili polscy i litewscy Żydzi wyposażeni w japońskie wizy tranzytowe. Dokumenty, które umożliwiały względnie bezpieczne wydostanie się z ZSRR, wystawiał współpracujący z polskim wywiadem japoński dyplomata Chiune Sugihara.

W październiku 1940 roku Romer utworzył Polski Komitet Pomocy Ofiarom Wojny w Tokio. Przewodniczyła mu Zofia Romer, żona ambasadora. Jego zadaniem była opieka nad uchodźcami, organizacja zakwaterowania i pomoc socjalna. Przede wszystkim jednak za pośrednictwem Komitetu organizowana była akcja paszportowo-wizowa.

Ambasadorowie 1200.jpg
Sprawiedliwi ambasadorzy. Polscy dyplomaci, którzy pomagali Żydom

Romer osobiście zabiegał o przedłużenie Żydom wiz przejściowych i wystawienie wjazdowych do Kanady, USA, Palestyny i państw Ameryki Południowej. Swoją działalność ambasador prowadził również w Szanghaju, dokąd pracownicy placówki przenieśli się po zerwaniu stosunków dyplomatycznych z Polską przez Japonię we wrześniu 1941 roku.

W okupowanym przez Japończyków Szanghaju zorganizował pomoc dla uwięzionych w tamtejszym getcie. Spisana wówczas Księga Szanghajska, zawierająca setki nazwisk, którym udało się pomóc (60 proc. osób na liście stanowią Żydzi), jest jednym z najważniejszych dokumentów świadczących o pomocy państwa polskiego obywatelom narodowości żydowskiej w dobie II wojny światowej.

O  swoich działaniach, rzecz jasna, Romer informował Ministerstwo Spraw Zagranicznych. Już w lutym 1941 roku sugerował, że wystawianie południowoamerykańskich paszportów jest sposobem na uratowanie Żydów. Niewykluczone, że jego informacja zainspirowała działających w Bernie dyplomatów skupionych wokół Aleksandra Ładosia do prowadzenia podobnych działań.

Aleksander Ładoś i pianista Ignacy Jan Paderewski 1200.jpg
Grupa berneńska. Polscy dyplomaci wymyślili, jak ratować Żydów już na początku wojny

Współpracownik Sienkiewicza i Dmowskiego

Romer pochodził z zamożnej rodziny ziemiańskiej. Wcześnie osierocony, wychowywał się pod okiem Konstantego Przewłockiego. Ten działacz gospodarczy i polityk wprowadził go do świata krakowskiej inteligencji. Prawdopodobnie wówczas Romer poznał Henryka Sienkiewicza, z którym los zetknął go później w czasie studiów w Szwajcarii. W czasie I wojny światowej Romer był członkiem Szwajcarskiego Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce i jednym z najbliższych współpracowników jego prezesa, czyli właśnie słynnego noblisty.

Także w Szwajcarii włączył się w prace Komitetu Narodowego Polskiego. Gdyby powstał dzisiaj, KNP nazywalibyśmy think-tankiem lub grupą lobbystów. Jego celem było zwracanie uwagi Ententy na interesy polskie, a jego znaczenie wzrosło, gdy stał się on odpowiedzialny za formowanie Błękitnej Armii.

- Biura centralnego komisariatu KNP wrzały pracą od wczesnego ranka do późnej nocy. Mniej rzucała się w oczy najistotniejsza i najowocniejsza w następstwa część prac KNP, związana z pracą dyplomatyczną. Nie zatarł się w mojej pamięci, pomimo upływu lat, obraz zebrań Komitetu. Roman Dmowski, który im zwykle przewodniczył, dominował wiedzą, doświadczeniem, głębią sądu i zdolnością przewidywania – podkreślał Tadeusz Romer na antenie Radia Wolna Europa. Posłuchaj, co Tadeusz Romer mówił o pozostałych członkach Komitetu.

Posłuchaj
08:22 Romer świadkowie historii RWE.mp3 Wspomnienia prof. Tadeusza Romera - sekretarza Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu w latach 1917-1919 - dotyczące wybuchu I wojny światowej - materiały do cyklu dokumentalnego pt. "Świadkowie historii". (RWE, brak daty)

 

Przedstawiciele KNP reprezentowali Polskę na konferencji pokojowej w Paryżu. Wśród nich był także Romer, wówczas sekretarz Romana Dmowskiego.

Minister spraw zagranicznych

Po odwołaniu z placówki w Szanghaju w 1942 roku przydzielono mu znacznie ważniejszą placówkę. Romer został wysłany do ZSRR, gdzie zastąpił na stanowisku ambasadora Stanisława Kota. To on przyjmował m.in. wypowiedzenie przez ZSRR stosunków dyplomatycznych w następstwie odkrycia prawdy o zbrodni katyńskiej.

Od 14 lipca 1943 do 24 listopada 1944 był ministrem spraw zagranicznych w rządzie Stanisława Mikołajczyka. Po wojnie pozostał na emigracji – najpierw w Londynie, później w Montrealu. Tam zmarł w wieku 84 lat.

bm

Czytaj także

Archiwum Eissa dowodem bohaterstwa polskich dyplomatów

Ostatnia aktualizacja: 23.02.2019 18:00
– W skład tzw. Archwium Eissa wchodzą niesamowite dokumenty – powiedziała Monika Maniewska z Instytutu Pileckiego. W sobotę można było podziwiać je w Belwederze. O tym, co znajduje się w archiwum, jakie miało znaczenie i kto tworzył jego zawartość mówiliśmy w Polskim Radiu 24.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Chiune Sugihara – Japończyk Sprawiedliwy wśród Narodów Świata

Ostatnia aktualizacja: 29.07.2019 07:00
Japoński dyplomata, konsul w Kownie na Litwie, ale przede wszystkim Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Jedyny Japończyk uhonorowany tym tytułem i bohater dzisiejszego Google Doodle.
rozwiń zwiń

Czytaj także

Prof. Mariusz Wołos: "Ambasador Józef Lipski nie był antysemitą"

Ostatnia aktualizacja: 31.12.2019 08:00
- Lipski nie był antysemitą, wspierał obywateli polskich narodowości żydowskiej i robił to dosyć skutecznie jak na ówczesne realia - przekonuje historyk PAN prof. Mariusz Wołos w rozmowie z PAP. Profesor odniósł się tym samym do słów prezydenta Rosji Władimira Putina, który nazwał dyplomatę "antysemicką świnią". 
rozwiń zwiń

Czytaj także

Pomagali Żydom, narażając życie. Sejm ustanowił 2021 Rokiem Grupy Ładosia

Ostatnia aktualizacja: 21.01.2021 23:10
Sejm niemal jednogłośnie przyjął uchwałę ustanawiającą rok 2021 Rokiem Grupy Ładosia. Składała się ona z polskich dyplomatów i żydowskich działaczy, którzy w latach Holokaustu ratowali Żydów przed eksterminacją z rąk niemieckiej III Rzeszy.
rozwiń zwiń