more_horiz
Historia

Adolf Ciborowski. Misja: odbudować dwie stolice

Ostatnia aktualizacja: 26.01.2022 05:49
– Miasto buduje się bardziej sercem, niż rozumem –powiedział kiedyś w Polskim Radiu. Adolf Ciborowski przez całe życie związany był z Warszawą. Brał udział w odbudowie miasta zniszczonego w czasie drugiej wojny światowej. Doświadczenia te wykorzystał później w stolicy Macedonii, która podnosiła się z gruzów po tragicznym trzęsieniu ziemi.
Grafika na podstawie fotografii przedstawiającej Adolfa Ciborowskiego oraz zdjęć zrujnowanej Warszawy i zniszczonego Skopja
Grafika na podstawie fotografii przedstawiającej Adolfa Ciborowskiego oraz zdjęć zrujnowanej Warszawy i zniszczonego SkopjaFoto: Wikimedia/domena publiczna

26 stycznia 1987 roku w Warszawie zmarł Adolf Ciborowski. Był architektem i urbanistą, a także politykiem, członkiem Rady Państwa i posłem na Sejm PRL IX kadencji.

Zamek Królewski w odbudowie NAC.jpg
Wojciech Fałkowski: odbudowa Zamku Królewskiego to wielkie dokonanie całego narodu

Urodził się 25 maja 1919 w Warszawie. W 1937 zdał maturę w Gimnazjum im. Stanisława Staszica w Warszawie. Dalszej nauce przeszkodził wybuch wojny. Studia na Politechnice Warszawskiej Ciborowski ukończył dopiero w 1946 roku. Jednocześnie - w latach 1945-1946 - pracował w Biurze Odbudowy Stolicy, złożonym z architektów i urbanistów, którzy tworzyli plany budowy nowej Warszawy po zakończeniu II wojny światowej.

Warszawa od nowa

Działalność BOS do dziś budzi kontrowersje. Zresztą mieszkańcy miasta od początku byli przeciwni projektom Biura. – Warszawiacy chcieli wrócić do swojego dawnego śródmieścia, gdzie był uliczny zgiełk, sklepy, domy, kamienice i gdzie jeździły tramwaje. To była ta prawdziwa twarz Warszawy. Biuro Odbudowy Stolicy miało całkiem inne koncepcje i to się nie podobało warszawiakom i opozycji – mówił w Polskim Radiu dr Artur Bojarski z Muzeum Historycznego w Legionowie.


Posłuchaj
21:22 PR1_MPLS 2020_11_03-19-08-16.mp3 Wizje Warszawy według Biura Odbudowy Stolicy (PR, 3.11.2020)

 

Odbudowa Warszawy 1200 NAC.png
"BOS kierowało odbudową Warszawy arbitralnie". Ocenia dr Artur Bojarski

Jako członek Biura Odbudowy Stolicy Adolf Ciborowski dowodził, że zabudowa Warszawy w XIX wieku była jednym z gorszych przykładów architektury i urbanistyki. Wskazywał na wąskie ulice i podwórka-studnie. Proponował radykalne wyburzenia i poszerzania, dzięki którym Warszawa jego zdaniem miała stać się pięknym, zielonym miastem. Część tych wizji zrealizowano. Zarazem tam, gdzie to było jego zdaniem możliwe, młody urbanista oraz jego starsi koledzy starali się zachować "starą Warszawę". W końcu on sam był warszawiakiem, który pamiętał stolicę sprzed wojny.  

– Chyba nie można pracować dla miasta bez serca – stwierdził Adolf Ciborowski w audycji z 1980 roku. – Jeżeli chce się budować miasto, trzeba rozumieć ludzi, dla których się buduje, trzeba się czuć jednym z nich. Właściwie więcej się buduje sercem, niż rozumem – dodał.


Posłuchaj
11:53 impresje prof_ adolfa ciborowskiego z lat 1945-80.mp3 Adolf Ciborowski wspomina moment powrotu do zrujnowanej Warszawy i pracę w Biurze Odbudowy Stolicy (PR, 15.01.1980)

 

Na gruzach Skopje

Odbudowa Starego Miasta NAC.jpg
Grzegorz Piątek: odbudowa Warszawy nie oznaczała powrotu do stanu sprzed wojny

W kolejnych latach kariera Ciborowskiego-urbanisty nabierała rozpędu. Był kierownikiem Biura Planowania Miasta w Szczecinie (1947-1948), kierownikiem Działu Urbanistyki Zakładu Osiedli Robotniczych w Warszawie (1949-1953), głównym urbanistą w Komitecie ds. Urbanistyki i Architektury (1954-1956), wreszcie naczelnym architektem Warszawy (1956-1964). I wtedy nagle jego talent miał przydać się w zupełnie innej części Europy.

26 lipca 1963 roku o godzinie 5:17 mieszkańców Skopja, stolicy Socjalistycznej Republiki Macedonii, wyrwało ze snu trzęsienie ziemi. Było to jedno z najtragiczniejszych wydarzeń w liczącej tysiące lat historii miasta. Niemal całe Skopje legło w gruzach. Zginęło 1070 osób, około 4 tysiące odniosło obrażenia. Ponad sto tysięcy osób straciło dach nad głową.

W latach 1964-1967 Adolf Ciborowski jako naczelny dyrektor ONZ-owskiego programu odbudowy Skopje współtworzył koncepcję urbanistyczną stolicy Macedonii. W 1966 roku opowiadał o tym przedsięwzięciu korespondentowi Radia ONZ w Nowym Jorku. – Zadaniem międzynarodowej grupy ekspertów, we współpracy z kolegami jugosłowiańskimi, było opracowanie projektu wybudowania miasta praktycznie prawie nowego, tak jak to miało miejsce w Warszawie, wraz z projektami rozwoju tego miasta na okres pięciu, piętnastu i pięćdziesięciu lat – tłumaczył.


Posłuchaj
11:02 horyzonty - wywiad z inżynierem adolfem ciborowskim.mp3 Wywiad z Adolfem Ciborowskim na temat odbudowy Skopja. Wydanie specjalne audycji "Horyzonty" dla Radia ONZ (PR, 18.11.1966)

Le Corbusier_PAP_663.jpg
Le Corbusier: Dom jest maszyną do mieszkania

Miasto i polityka

W uznaniu międzynarodowych zasług Ciborowskiego powierzono mu stanowisko doradcy do spraw planowania przestrzennego Sekretariatu ONZ (1967-1973), następnie zaś funkcję dyrektora Instytutu Kształtowania Środowiska w Warszawie (1974-1977). Był także doradcą UNESCO, UNDRO i UNCHS do spraw odbudowy miast zniszczonych przez trzęsienia ziemi. W 1975 roku został profesorem Politechniki Warszawskiej, a w 1978 dyrektorem Instytutu Urbanistyki i Planowania Przestrzennego PW.

Pod koniec życia Ciborowski jako członek PZPR poświęcił się polityce. Był przewodniczącym Rady Warszawskiej Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego, członkiem Rady Krajowej PRON, wiceprzewodniczącym Stołecznej Rady Narodowej. W 1985 został wybrany na posła na Sejm IX kadencji. Potem mianowano go na członka Rady Państwa. Zmarł 26 stycznia 1987 roku w trakcie kadencji. Pochowano go na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach.

mc

X
Szanowny Użytkowniku
25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r (RODO). Zachęcamy do zapoznania się z informacjami dotyczącymi przetwarzania danych osobowych w Portalu PolskieRadio.pl
1.Administratorem Danych jest Polskie Radio S.A. z siedzibą w Warszawie, al. Niepodległości 77/85, 00-977 Warszawa.
2.W sprawach związanych z Pani/a danymi należy kontaktować się z Inspektorem Ochrony Danych, e-mail: iod@polskieradio.pl, tel. 22 645 34 03.
3.Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych na podstawie zgody.
4.Dane osobowe mogą być udostępniane wyłącznie w celu prawidłowej realizacji usług określonych w polityce prywatności.
5.Dane osobowe nie będą przekazywane poza Europejski Obszar Gospodarczy lub do organizacji międzynarodowej.
6.Dane osobowe będą przechowywane przez okres 5 lat od dezaktywacji konta, zgodnie z przepisami prawa.
7.Ma Pan/i prawo dostępu do swoich danych osobowych, ich poprawiania, przeniesienia, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania.
8.Ma Pan/i prawo do wniesienia sprzeciwu wobec dalszego przetwarzania, a w przypadku wyrażenia zgody na przetwarzanie danych osobowych do jej wycofania. Skorzystanie z prawa do cofnięcia zgody nie ma wpływu na przetwarzanie, które miało miejsce do momentu wycofania zgody.
9.Przysługuje Pani/u prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego.
10.Polskie Radio S.A. informuje, że w trakcie przetwarzania danych osobowych nie są podejmowane zautomatyzowane decyzje oraz nie jest stosowane profilowanie.
Więcej informacji na ten temat znajdziesz na stronach dane osobowe oraz polityka prywatności
Rozumiem